Pretiosa Projekt Rzeszów

PRETIOSA. Biżuteria pradziejowa i wczesnośredniowieczna w zbiorach Muzeum Okręgowego w Rzeszowie

Celem projektu jest wydanie katalogu interesującej grupy zabytków archeologicznych z Polski południowo-wschodniej, znajdujących się w zbiorach Muzeum Okręgowego w Rzeszowie. Publikacja będzie pierwszym całościowym opracowaniem pradziejowej i wczesnośredniowiecznej biżuterii z kolekcji muzeum, w której znajdują się również precjoza unikatowe w skali całego kraju. InstytucjaMuzeum … Czytaj więcej…

Co najmniej siedmiu? Nowe badania DNA zębów neandertalczyków z jaskini Stajnia

Najnowsze wyniki badań zębów z jaskini Stajnia pozwoliły zidentyfikować co najmniej siedmiu neandertalczyków sprzed około 120–92 tys. lat. To najstarsza tak dobrze rozpoznana grupa z obszaru na północ od Karpat i rzadki przypadek, gdy z jednego stanowiska można odtworzyć fragment dziejów populacji w tej … Czytaj więcej…

Wyniki najnowszych badań sugerują, że część z naczyń odkrytych na cmentarzysku w Domasławiu nich mogła aktywnie uczestniczyć w obrzędach pogrzebowych (fot. IAE PAN we Wrocławiu)

Chemia rytuału w Domasławiu. Przebadano naczynia z grobów sprzed 2700 lat

Na cmentarzysku w Domasławiu leżącym pod Wrocławiem odkryto tysiące naczyń. Przez lata patrzono na nie głównie jak na wyposażenie grobów, element uczty pogrzebowej albo pojemniki na dary dla zmarłych. Nowe badania pokazują jednak coś więcej: część z nich mogła aktywnie uczestniczyć w obrzędach, służąc … Czytaj więcej…

Przesiewanie wypełniska grobu masowego, w którym ukryto materialne ślady pozostałe po przeprowadzeniu Aktion 1005 (fot. D. Frymark, zbiory IPN).

Archeologia Aktion 1005

Aktion 1005 to kryptonim ściśle tajnej operacji mającej na celu zatuszowanie i zniszczenie śladów masowych zbrodni dokonanych przez Niemców w Europie Środkowo-Wschodniej oraz byłej Jugosławii w okresie II wojny światowej. Koordynatorzydr Dawid KobiałkaInstytut Archeologii, Uniwersytet Łódzki prok. Tomasz JankowskiOddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi … Czytaj więcej…

Badanie mumii z Hawary pozwala lepiej zrozumieć, czym właściwie były portrety mumijne

Portret, który nie mówi całej prawdy. Badania dziecięcej mumii z Hawary

Portrety mumijne z Egiptu okresu rzymskiego należą do najbardziej rozpoznawalnych zabytków starożytności. Zwykle oglądamy je jednak oddzielnie od ciał, do których kiedyś należały. Przypadek mumii dziecka z Hawary jest inny. Tu portret zachował się wraz z mumią, a badacze mogli zestawić malarski wizerunek z … Czytaj więcej…

Na Kujawach wyraźny ślad obecności prosa w diecie pojawia się dopiero w środkowej epoce brązu, około 1300–1200 lat p.n.e.

Kiedy pradziejowi rolnicy na Kujawach zaczęli uprawiać proso?

Na Kujawach wyraźny ślad obecności prosa w diecie pojawia się dopiero w środkowej epoce brązu, około 1300–1200 lat p.n.e. Jeszcze do niedawna przyjmowano, że zboże to mogło być znane w regionie znacznie wcześniej, nawet już w neolicie. Najnowsze badania wpisują się w szerszy nurt … Czytaj więcej…

Pomieszczenie piwniczne zaadaptowane do przetrwania, z izolacją z kartonu i stołami do ping-ponga, 11 czerwca 2023 (fot. M. Lemiesz).

Szkoła jako stanowisko archeologiczne? Polscy badacze opisali ślady zbrodni wojennej w Jahidnem

W marcu 2022 roku we wsi Jahidne w obwodzie czernihowskim rosyjscy żołnierze zamknęli w piwnicy miejscowej szkoły około 368 cywilów, w tym 69 dzieci. Z wycieńczenia zmarło w niej 10 osób, a kolejnych 17 lub 19 mieszkańców zginęło w innych częściach wsi. Dziś to … Czytaj więcej…

W zmineralizowanych osadach na ściankach znaleziono: jaja tasiemca, ślady Entamoeba histolytica - pasożyta wywołującego czerwonkę oraz pierwotniaka Cryptosporidium parvum (za:

Co zostawili po sobie Rzymianie? Nocniki ujawniają ślady pasożytów

Niepozorne ceramiczne naczynia z rzymskiej prowincji nad dolnym Dunajem okazały się cennym źródłem wiedzy o zdrowiu, higienie i codziennych warunkach życia. Analiza osadów zachowanych na ściankach nocników pozwoliła wykryć ślady pasożytów jelitowych i lepiej zrozumieć problemy sanitarne mieszkańców Mezji Dolnej w II-IV wieku n.e. … Czytaj więcej…

Zespół kierowany przez prof. Marka Figlerowicza z Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN, przebadał szczątki przypisywane przedstawicielom dynastii z ośmiu lokalizacji w Polsce

Znamy DNA części Piastów! To ważny krok, ale nie koniec pytań

Po latach zapowiedzi, spekulacji i oczekiwania wreszcie poznaliśmy wyniki jednego z najgłośniejszych polskich projektów archeogenetycznych ostatnich lat. Artykuł poświęcony genetycznej genealogii Piastów ukazał się właśnie na łamach „Nature Communications”.  Najnowsze badania pokazują, że można dziś powiedzieć o Piastach więcej niż kiedykolwiek wcześniej, ale też … Czytaj więcej…

Cyfrowy model terenu przedstawiający wyniesienie nad jeziorem, gdzie znajdowało się średniowieczne miasto

W dawnej Puszczy Galindzkiej odkryto pierwotną lokację średniowiecznego Dąbrówna

W pobliżu Dąbrówna na terenie dawnej Puszczy Galindzkiej archeolodzy z Uniwersytetu Gdańskiego odkryli relikty zaginionego średniowiecznego miasta. Pozostałości budynków z regularną zabudową i centralnie usytuowanym rynkiem potwierdzono badaniami geofizycznymi, a na powierzchni ziemi odnaleziono kilkaset artefaktów. Naukowcom pod kierownictwem dr. Arkadiusza Koperkiewicza z Instytutu … Czytaj więcej…

Działalność czasopisma „Archeologia Żywa” w latach 2026–2027 jest dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego – w ramach programu „Czasopisma 2026”.