Wały wczesnośredniowiecznego grodu w lesie na Starym Książu oraz wstawione zdjęcie złoconego okucia w kształcie krzyża

Krzyżyk ze Starego Książa z przełomu IX i X w. Co ujawniły nowe badania?

Pod romantycznymi ruinami w Wałbrzychu kryją się pozostałości rozległego grodu z końca IX wieku oraz ambitnej rezydencji śląskiego Piasta. Nowe opracowanie wzmacnia wczesne datowanie pozłacanego okucia w kształcie krzyża, ale przede wszystkim pozwala lepiej zrozumieć niezwykłą historię całego Starego Książa. Stary Książ dziś kojarzy … Czytaj więcej…

Zbliżenie górnej części szkieletu w grobie nr 75. Nad szyją zmarłej widoczny jest silnie skorodowany, łukowato wygięty żelazny sierp.

Nie tylko sierp i kłódka. Co ujawniły nowe badania kobiety z Pnia?

Gdy w 2022 roku w Pniu odkryto grób młodej kobiety z sierpem przy szyi i kłódką na palcu stopy, znalezisko szybko obiegło świat. Najnowsza publikacja pokazuje jednak, że te przedmioty były dopiero początkiem zagadki. Analizy DNA, izotopów, szczątków i wyposażenia pozwoliły dokładniej określić wiek, … Czytaj więcej…

Po lewej: Giulio Romano, „Zgromadzenie bogów wokół tronu Jowisza”, 1532-1534; Po prawej: Witold Pruszkowski, „Rusałki”, 1877

Dlaczego w szkole nie uczą mitologii słowiańskiej?

Co jakiś czas wraca pytanie, dlaczego polskie dzieci uczą się w szkole o Zeusie, Atenie i Afrodycie, a nie o dawnych bogach Słowian. Brzmi to jak prosty zarzut wobec systemu edukacji: dlaczego znamy cudzą mitologię, a nie znamy własnej? Dlaczego potrafimy wymienić bogów greckich, … Czytaj więcej…

Meczet był niewielki: miał niecałe 5 m szerokości i nieco ponad 6 m długości

Tak wyglądał najstarszy meczet w Afryce! Polskie badania w Etiopii

Negasz, niewielka miejscowość położona w górach północnego Tigraju, zajmuje wyjątkowe miejsce w historii islamu. To tutaj w 615 r., według tradycji muzułmańskiej i etiopskiej, dotarła grupa pierwszych towarzyszy Proroka Muhammada – jego najbliższych przyjaciół i pierwszych wierzących w jego misję. Naukowcy z Wydziału Kultur … Czytaj więcej…

Tajemnice Pomorza. Wierzenia Słowian Thumbnail

„Tajemnice Pomorza. Wierzenia Słowian” – nowy film dokumentalny już dostępny!

W co wierzyli dawni Pomorzanie? Na to pytanie stara się odpowiedzieć wyreżyserowany przez Tomasza Częścika pełnometrażowy dokument, który niedawno trafił na YouTube’a. Film jest przykładem ambitnej, niezależnej produkcji popularyzującej wyniki współczesnych badań nad religijnością i wyobrażeniami świata wczesnośredniowiecznych Słowian znad Bałtyku. Twórca prowadzi widza … Czytaj więcej…

Fragmenty przedniej części szustokoru z zachowanymi dzierganymi dziurkami i owijką wraz z guzikami (fot. S. Rodak)

Młody mężczyzna w szustokorze. Zagadkowy grób pod dawnym zborem w Wałbrzychu

Kim był młody protestant z Wałbrzycha, którego w XVIII wieku pochowano pod podłogą zboru? Jego elegancki strój, kapelusz i wyjątkowe miejsce spoczynku czynią z tego grobu jedną z największych zagadek archeologicznych miasta. (Poniższy tekst brał udział w konkursie na „Artykuł miesiąca z nagrodą Cellfastu“) … Czytaj więcej…

Zbliżenie na strukturę wykopu w obrębie kurhanu K8

Zmarli chowani dwa razy? Ślady nietypowego rytuału sprzed 1000 lat w Nowym Chorowie

Na wczesnośredniowiecznym cmentarzysku w Nowym Chorowie archeolodzy odkryli, że niektórzy zmarli, pierwotnie pochowani w obrządku szkieletowym, zostali po pewnym czasie ponownie wyciągnięci z grobów i poddani kremacji. Wyniki badań rzucają nowe światło na przemiany religijne i społeczne Pomorza Wschodniego w XI wieku. Nowy Chorów … Czytaj więcej…

archeologia żywa numer i wydanie cyfrowe

Archeologia Żywa 1 (95) 2025

Chrześcijaństwo – religia, która ukształtowała świat, jest tematem najnowszego numeru „Archeologii Żywej”. Przyglądamy się jego początkom, wpływowi na rozwój cywilizacji oraz najnowszym odkryciom archeologicznym, które rzucają nowe światło na kluczowe wydarzenia z dziejów tej religii. Od Soboru Nicejskiego po chrystianizację Pomorza – zapraszamy do … Czytaj więcej…

Odkryte przez polskich archeologów malowidła ścienne ze Starej Dongoli w Sudanie mają szansę na nagrody w konkursie International Archaeological Discovery Award "Khaled al-Asaad".

Polskie odkrycie nominowane w międzynarodowym konkursie [ODDAJ GŁOS!]

Unikatowe malowidła ścienne, odkryte w Starej Dongoli przez polski zespół badawczy, zostały nominowane do prestiżowej nagrody International Archaeological Discovery Award „Khaled al-Asaad“. Internauci mają możliwość oddania głosu na swojego faworyta do 1 października. Zwycięzców głównej nagrody, wybranych spośród pięciu nominowanych odkryć, poznamy 1 listopada … Czytaj więcej…

Fragment posadzki z XII w. odkryty podczas badań milenijnych w gnieźnieńskiej katedrze (fot. Jakub Dzionek)

Wkrótce ukaże się monografia gnieźnieńskiej katedry!

Gniezno, wraz z ulokowanym na Górze Lecha kościołem metropolitalnym, zaliczane jest do najważniejszych wczesnośredniowiecznych ośrodków centralnych państwa Piastów. Dzisiejsza bazylika prymasowska jest miejscem o wyjątkowym znaczeniu historycznym – tu odbyły się pierwsze koronacje królewskie, ingresy, to tu przybył Otton III, aby symbolicznie przyjąć Polskę … Czytaj więcej…

Działalność czasopisma „Archeologia Żywa” w latach 2026–2027 jest dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego – w ramach programu „Czasopisma 2026”.