Ceglane kopuły apsyd i wykopy w Starej Dongoli. W tle widać Nil.

Wielki Kościół Jezusa w Starej Dongoli jeszcze większy? Mógł mieć 47 m szerokości

Czy w Starej Dongoli stał największy kościół średniowiecznej Nubii? Sudańsko-polska ekspedycja odsłoniła schody prowadzące do Wielkiego Kościoła Jezusa i po raz pierwszy dotarła do poziomu jego pierwotnej posadzki. Wykopaliska dają podstawy do nowych szacunków rozmiarów budowli, a w sąsiednim kościele archeolodzy natrafili na drobne … Czytaj więcej…

Brązowawy fragment monety z Włynkowa obok mikroskopowego obrazu jej przekroju z dwoma zaznaczonymi miejscami pomiaru.

Srebrne tylko z wierzchu? Zbadano monety sprzed 950 lat znalezione pod Słupskiem

Przed niemal stu laty we Włynkowie pod Słupskiem odkryto skarb wczesnośredniowiecznych monet. Wiele z nich było nieregularnych, popękanych i przypominało zachodnioeuropejskie denary. Dopiero współczesne badania pozwoliły dokładniej przyjrzeć się metalowi, z którego je wykonano. Wyniki opublikowane przez naukowców z Torunia rzucają nowe światło na … Czytaj więcej…

Widok wykopalisk archeologicznych w Domu z maską w cysternie w Ptolemais, z odsłoniętymi murami rzymskiej rezydencji i zespołem badawczym

Uczta dla oczu! Polacy odkryli w Ptolemais salę biesiadną sprzed ok. 1800 lat

Polscy naukowcy odsłonili kolejne pomieszczenie jednej z rzymskich rezydencji w starożytnym Ptolemais. Zachowana dekoracja pozwala rozpoznać jego przeznaczenie, a ślady uszkodzeń przypominają o burzliwych losach całego domu. To najnowszy rezultat badań prowadzonych we wschodniej Libii. Podczas październikowych wykopalisk w 2026 roku zespół pod kierunkiem … Czytaj więcej…

Dr Michał Pisz prowadzący pomiary georadarowe w Treblince. Po prawej komputerowa wizualizacja anomalii geofizycznych i rekonstrukcji obozowych konstrukcji.

Treblinka II. Ślady zbrodni, których nie udało się zatrzeć

Czy ponad 80 lat po likwidacji niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady Treblinka II można jeszcze odnaleźć ślady jego zabudowy? Polsko-brytyjski zespół naukowców przeprowadził badania, które pozwoliły doprecyzować przestrzenną interpretację części infrastruktury obozowej. Szczególnie interesujące okazały się wyniki dotyczące jednego z potencjalnych miejsc masowych egzekucji, ukrytego … Czytaj więcej…

Porównanie repliki noża z brązu przed patynowaniem i po 30 dniach eksperymentu. Zdjęcia mikroskopowe pokazują zacieranie śladów szlifowania przez zieloną warstwę patyny.

Czy patyna zaciera historię zabytków z brązu? Polski eksperyment

Drobne rysy na pradziejowych nożach czy siekierach pomagają ustalić, jak je wykonano i do czego służyły. Tylko czy ślady widoczne dzisiaj są tymi samymi, które pozostawił ich dawny właściciel? Dwaj polscy archeolodzy przeprowadzili eksperyment, w którym obserwowali, jak zmienia się powierzchnia brązu pokrywanego patyną. … Czytaj więcej…

Cztery groty strzał z brązu odkryte w Wierzbicy, ułożone obok siebie na białym tle z podziałką centymetrową.

Scytyjski trop w Wierzbicy? Militaria i ozdoby sprzed 2500 lat

Brązowe groty strzał i ozdoby odkryto w Wierzbicy na południowo-wschodniej Lubelszczyźnie. W pobliskich Korniach znaleziono również sztylet, którego wiek może być zbliżony do pozostałych zabytków. Zdaniem archeologów znaleziska mogą mieć związek ze Scytami, którzy ponad 2500 lat temu docierali na tereny dzisiejszej Polski. Odkrycia … Czytaj więcej…

Mapa Europy z rozmieszczeniem wczesnośredniowiecznych skarbów srebra, złóż ołowiu i srebra oraz zabytków o sygnaturze izotopowej zgodnej ze złożami Wyżyny Śląsko-Krakowskiej. Strzałki oznaczają kierunki wymiany handlowej.

Skąd Bolesław Chrobry brał srebro na swoje monety? Przebadano denary Piastów

Skąd pochodziło srebro, z którego ponad 1000 lat temu wybijano pierwsze polskie monety? Najnowsze badania dwóch denarów Bolesława Chrobrego oraz monet późniejszych władców dostarczyły pierwszych tak dobrze udokumentowanych przesłanek wskazujących, że już na początku XI wieku piastowskie mennice mogły korzystać z miejscowego srebra. Wyniki … Czytaj więcej…

Zestaw trzech zdjęć brązowej figurki spod Pruszcza Gdańskiego przedstawiających całą postać, twarz i detal korpusu.

Tajemnicza figurka spod Pruszcza Gdańskiego. Czy może mieć 2000 lat?

Ma około 6 cm wysokości, została odlana z brązu i przedstawia stylizowaną postać człowieka. Niewielką figurkę znaleziono na polach w pobliżu Pruszcza Gdańskiego, tuż na południe od Gdańska, w rejonie od dawna znanym z bogatych stanowisk z epoki żelaza. Wstępnie sugeruje się wiek około … Czytaj więcej…

numer w wersji drukowanej i cyfrowej oraz zdjęcia archeologa czysczącego mozaikę w Ptolemais

Archeologia Żywa 4 (102) 2026

W najnowszym numerze „Archeologii Żywej” przyglądamy się mozaikom: od warsztatu rzymskich mistrzów i odkryć polskich archeologów w Nea Pafos, Apsaros oraz Ptolemais po bizantyjskie dekoracje i szklane kostki z piastowskiej kaplicy w Poznaniu. Sprawdzamy też, jak takie zabytki konserwować i zachować dla przyszłych pokoleń. … Czytaj więcej…

Przedmioty ze skarbu spalskiego ułożone na jasnym podłożu: gliniane naczynie, spiralne ozdoby z brązu, nagolenniki z brązu i żelaza oraz żelazny nóż.

Skarb sprzed 2500 lat w lasach spalskich. Co ukryto nad Pilicą?

Poszukiwali pamiątek po obu wojnach światowych, a natrafili na przedmioty pochodzące z czasów, gdy na ziemiach dzisiejszej Polski dopiero upowszechniało się żelazo. W lasach pod Spałą w województwie łódzkim odkryto bogaty zbiór pradziejowych ozdób z brązu i żelaza oraz gliniane naczynie. Znalezisko, datowane wstępnie … Czytaj więcej…

Działalność czasopisma „Archeologia Żywa” w latach 2026–2027 jest dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego – w ramach programu „Czasopisma 2026”.