Wytyczne dla autorów

„Archeologia Żywa” jest kwartalnikiem popularnonaukowym poświęconym archeologii oraz badaniom nad przeszłością człowieka prowadzonym na podstawie jej materialnych pozostałości.

Publikujemy teksty prezentujące wyniki badań, odkrycia, stanowiska archeologiczne, zabytki, metody badawcze oraz inne zagadnienia związane z archeologią w Polsce i za granicą. Ze względu na interdyscyplinarny charakter współczesnej archeologii interesują nas również tematy z pogranicza m.in. historii, antropologii, historii sztuki i architektury, etnologii, nauk przyrodniczych, geografii, geologii czy medycyny o ile ich zasadniczym punktem odniesienia pozostaje poznawanie przeszłości.

Redakcja przyjmuje teksty w języku polskim. Publikację tekstu w innym języku należy wcześniej uzgodnić z Redakcją.

Artykuły powinny być napisane przystępnym językiem, zrozumiałym także dla czytelnika niebędącego specjalistą. Prosimy ograniczać specjalistyczny żargon, a niezbędne terminy naukowe objaśniać przy pierwszym użyciu. Pomocnym narzędziem do sprawdzania czytelności tekstu może być Jasnopis. Zalecamy, aby tekst nie przekraczał około 5. klasy trudności w stosowanej przez niego skali.

Spis treści

Najważniejsze wymagania

Artykuł do kwartalnika:

  • objętość do 20 000 znaków ze spacjami – tekst związany z głównym tematem numeru;
  • objętość do 14 000 znaków ze spacjami – pozostałe artykuły, w tym teksty poświęcone badaczom, historii archeologii czy metodologii;
  • od 4 do 12 ilustracji;
  • maksymalnie 3 przypisy dolne;
  • notka biograficzna – do 300 znaków ze spacjami na osobę; przy więcej niż trzech osobach sposób prezentacji notek ustalamy indywidualnie;
  • dobrej jakości zdjęcia portretowe do notek biograficznych;
  • ilustracje w jakości przeznaczonej do druku – zasadniczo minimum 300 dpi;
  • oczekujemy, że przynajmniej 30% materiału fotograficznego będą stanowiły zdjęcia własne autora.

Komunikat przeznaczony do publikacji na stronie internetowej:

  • optymalnie 5000–6000 znaków ze spacjami;
  • maksymalnie 10 000 znaków ze spacjami;
  • minimum 3 ilustracje.

Komplet materiałów należy przesłać na adres: biel@archeologia.com.pl

Terminy nadsyłania tekstów

Materiały przyjmujemy w cyklu ciągłym. Aby tekst mógł być brany pod uwagę przy przygotowaniu konkretnego numeru, komplet materiałów powinien dotrzeć do Redakcji najpóźniej:

  • numer I — do 11 listopada roku poprzedniego;
  • numer II — do 11 lutego;
  • numer III — do 11 maja;
  • numer IV — do 11 sierpnia.

Przesłanie materiału przed wskazanym terminem nie jest równoznaczne z gwarancją publikacji w danym numerze. Ostateczna decyzja zależy m.in. od tematyki i dostępnego miejsca.

Co należy przesłać do Redakcji?

Prosimy przesyłać od razu kompletny materiał, obejmujący:

  1. Tekst artykułu;
  2. Wybraną literaturę;
  3. Ilustracje jako oddzielne pliki — od 4 do 12, zależnie od długości i charakteru artykułu;
  4. Podpisy do wszystkich ilustracji wraz z imieniem i nazwiskiem autora fotografii lub informacją o źródle i prawach autorskich (poniżej więcej na temat praw autorskich);
  5. Notkę biograficzną o autorze / autorach — maksymalnie 300 znaków ze spacjami;
  6. Zdjęcie autora / autorów w jakości umożliwiającej druk;
  7. Dane autora odpowiedzialnego za kontakt z Redakcją:
    • imię i nazwisko,
    • adres e-mail,
    • adres korespondencyjny.

Tekst artykułu, wybraną literaturę i podpisy do ilustracji najlepiej umieścić w jednym pliku tekstowym. Ilustracje należy przesyłać osobno – nie należy wklejać ich do dokumentu jako jedynej wersji materiału graficznego, należy unikać zestawień oraz kolaży.

Co wliczamy do limitu znaków?

Do całkowitej objętości artykułu wliczamy:

  • tekst główny;
  • przypisy;
  • podpisy pod ilustracje;
  • notkę biograficzną autorów.

Zasady redakcyjne dotyczące tekstu

Lead i śródtytuły

Tekst powinien rozpoczynać się leadem, czyli krótkim wprowadzeniem zachęcającym czytelnika do dalszej lektury i przedstawiającym najważniejszy temat artykułu. Lead popularnonaukowy nie powinien być traktowany jak streszczenie lub wstęp do artykułu naukowego. Wskazówki dotyczące przygotowania leadu można znaleźć m.in. w poradniku ClearVoice.

Dłuższy tekst należy podzielić śródtytułami. Prosimy unikać długich, wielostronicowych bloków tekstu pozbawionych podziału.

Język i styl

Piszemy dla czytelnika zainteresowanego archeologią, ale niekoniecznie posiadającego specjalistyczne wykształcenie. Dlatego:

  • specjalistyczne terminy należy objaśniać;
  • skróty należy rozwinąć przy pierwszym użyciu;
  • należy unikać nadmiernie rozbudowanych zdań i przypisów;
  • nie należy zakładać, że czytelnik zna szczegółowe periodyzacje, typologie czy klasyfikacje specjalistyczne.

Zasady zapisu

Cudzysłów stosujemy przede wszystkim do:

  • cytatów – zawsze wraz ze wskazaniem źródła;
  • tytułów książek, gazet, czasopism, artykułów, programów telewizyjnych, dzieł sztuki i gier;
  • wyrazów i wyrażeń będących przedmiotem analizy.

Nie stosujemy cudzysłowu wyłącznie dlatego, że dane wyrażenie jest potoczne, przenośne lub frazeologiczne. Nie ujmujemy również automatycznie w cudzysłów nazw stanowisk archeologicznych, także lokalnych lub potocznych.

Kursywą zapisujemy wyrazy i zwroty obcojęzyczne, z wyjątkiem obcych nazw własnych. Jeżeli istnieje utrwalony polski odpowiednik, przy pierwszym użyciu można podać go w nawiasie.

Cytaty obcojęzyczne powinny być opatrzone polskim tłumaczeniem oraz informacją o autorze tłumaczenia.

Bez cudzysłowu i kursywy zapisujemy m.in. tytuły aktów prawnych, odezw i deklaracji, tytuły domyślne oraz utrwalone określenia, np. Konstytucja 3 maja czy Kronika Helmolda.

Nazwy miejscowości

W przypadku miejscowości zagranicznych prosimy podawać nazwę w brzmieniu współczesnym, a jeżeli jest to potrzebne dla zrozumienia tekstu – także nazwę historyczną lub lokalną. Dla nazw zapisywanych alfabetem niełacińskim należy stosować transliterację. Przy mniej znanych miejscowościach warto podać również współczesną jednostkę administracyjną lub państwo, aby czytelnik mógł łatwo zorientować się w położeniu stanowiska.

Przypisy, tabele, mapy i ryciny

„Archeologia Żywa” jest czasopismem popularnonaukowym, dlatego nie stosujemy typowego dla publikacji naukowych systemu odsyłaczy bibliograficznych w tekście.

Przypisy

Dopuszczamy maksymalnie 3 przypisy dolne w całym artykule. Numeracja przypisów powinna być ciągła. Przypisy należy stosować wyłącznie tam, gdzie dodatkowa informacja jest rzeczywiście potrzebna, ale jej umieszczenie w głównym tekście zaburzałoby tok narracji. Z reguły staramy się ich jednak zupełnie unikać.

Odsyłacze do ilustracji

W miarę możliwości unikamy nagromadzenia w tekście odsyłaczy typu „ryc. 1”, „tab. 2” itp. Jeżeli mapa, diagram, zestawienie lub tabela są niezbędne dla zrozumienia danego fragmentu, autor może wskazać sugerowane miejsce ich zamieszczenia. Ostateczny układ graficzny materiału ustala Redakcja.

Ilustracje

Materiał ilustracyjny jest bardzo ważnym elementem artykułu w „Archeologii Żywej”. Zależy nam, aby prezentowane stanowiska, zabytki i badania były autorowi znane nie tylko z materiałów dostępnych w Internecie. Oczekujemy, że minimum 30% fotografii będą stanowiły zdjęcia własne autora.

Liczba ilustracji

Do artykułu należy przesłać od 4 do 12 ilustracji, zależnie od jego długości i charakteru, oraz oddzielnie zdjęcie autora / autorów. Liczba materiałów powinna być dostosowana do długości i charakteru artykułu.

Format i jakość plików

Przyjmujemy przede wszystkim pliki JPG, TIFF i PDF. Ilustracje przeznaczone do druku powinny mieć rozdzielczość minimum 300 dpi. Dobrej jakości fotografia JPG o szerokości przynajmniej około 2000 px ma zazwyczaj co najmniej około 1,5 MB, jednak sam rozmiar pliku nie przesądza o jego jakości. Nie należy sztucznie zwiększać rozdzielczości małych plików, czy wykorzystywać w tym celu własnych narzędzi AI.

Tabele należy przygotowywać w edytowalnej formie tabelarycznej, a nie jako pliki graficzne.

Nazwy plików

Numeracja rycin, tabel i innych elementów graficznych powinna być ciągła w obrębie artykułu i prowadzona cyframi arabskimi. Ilustracje należy przesyłać jako oddzielne, czytelnie ponumerowane pliki, np. 01.jpg, 02.tiff, 03.jpg. Jeżeli kilka ilustracji ma tworzyć jeden zestaw, należy zastosować wspólną numerację, np. 04a.jpg, 04b.jpg, 04c.jpg.

Nie należy przygotowywać tzw. „sklejonych” rycin w Wordzie lub PowerPoincie, jeżeli składające się na nie fotografie, mapy lub rysunki są dostępne jako osobne pliki źródłowe.

Mapy

W przypadku map przedstawiających większą liczbę stanowisk preferujemy przekazanie Redakcji tabelarycznego zestawienia stanowisk wraz z ich współrzędnymi geograficznymi. Alternatywnie można dostarczyć plik zawierający dane przestrzenne w formacie umożliwiającym ich wczytanie do oprogramowania GIS, np. SHP (.shp) lub GeoPackage (.gpkg). Prosimy nie przesyłać wyłącznie gotowej mapy jako obrazu, jeżeli możliwe jest udostępnienie danych źródłowych wykorzystanych do jej przygotowania.

Podpisy i numeracja

Podpis pod ilustracją powinien mieć maksymalnie około 150 znaków i jasno informować, co przedstawia dana ilustracja. Przy każdej należy obowiązkowo podać autora fotografii, rysunku lub mapy albo źródło jej pochodzenia. W przypadku materiału opracowanego na podstawie innych źródeł należy wskazać również autora opracowania. Szczegółowe informacje dotyczące możliwości wykorzystania cudzych fotografii, map i innych materiałów znajdują się poniżej.

Prawa do ilustracji

Autor odpowiada za to, aby materiały przekazane Redakcji mogły zostać legalnie wykorzystane w publikacji. Samo znalezienie fotografii w Internecie nie oznacza, że można ją opublikować. Przed przesłaniem ilustracji pochodzącej z zewnętrznego źródła należy sprawdzić:

  • kto jest jej autorem;
  • kto posiada prawa do jej wykorzystania;
  • na jakiej licencji została udostępniona;
  • czy licencja pozwala na wykorzystanie jej w czasopiśmie.

Prawo cytatu nie powinno być traktowane jako podstawa do swobodnego wykorzystywania cudzych ilustracji. Samo wskazanie w podpisie, że fotografia, mapa lub rysunek pochodzą z określonej książki czy artykułu, nie oznacza zgody na ich przedruk. Jeżeli autor chce wykorzystać ilustrację z cudzej publikacji, powinien uzyskać zgodę jej autora lub innego podmiotu posiadającego do niej prawa. W razie wątpliwości prosimy skontaktować się z Redakcją.

W przypadku materiałów udostępnionych na otwartych licencjach Creative Commons należy przestrzegać warunków konkretnej licencji, w tym zasad dotyczących oznaczenia autora i źródła. Szczególnie przydatne mogą być zasoby: Wikimedia Commons, Flickr. Podstawowe informacje dotyczące licencji Creative Commons można znaleźć również w opracowaniu Grafmag. Jeżeli autor nie ma pewności, czy posiada prawo do wykorzystania konkretnej ilustracji, prosimy zaznaczyć to przy przesyłaniu materiału.

Wybrana literatura

Bibliografia do artykułu popularnonaukowego powinna umożliwić zainteresowanemu czytelnikowi dotarcie do najważniejszych publikacji i źródeł, na których oparto tekst. Bibliografia nie jest umieszczana jednak w druku, a dostępna jest dla wszystkich na stronie internetowej, w specjalnym wpisie poświęconym danemu numerowi, do którego prowadzi kod QR umieszczony w druku pod spisem treści.

Wykaz tytułujemy: Wybrana literatura. W jednym wykazie można uwzględnić:

  • publikacje naukowe;
  • materiały źródłowe;
  • książki i katalogi;
  • strony internetowe;
  • źródła cytatów;
  • źródła wykorzystanych ilustracji;
  • materiały multimedialne.

Podstawowe zasady zapisu

  • nazwisko autora zapisujemy przed inicjałem imienia;
  • tytuły książek, artykułów i katalogów zapisujemy kursywą;
  • tytuły czasopism podajemy w cudzysłowie;
  • nie podajemy nazwy wydawnictwa;
  • przy publikacjach internetowych podajemy pełny adres URL;
  • przy źródłach internetowych obowiązkowo podajemy datę dostępu;
  • DOI podajemy w formie aktywnego adresu internetowego, jeżeli jest dostępny.

Styl bibliograficzny „Archeologii Żywej” jest dostępny również jako Citation Style Language: CSL „Archeologii Żywej”

Przykłady

  • BOGDANOWSKI J. 2002. Architektura obronna w krajobrazie Polski. Od Biskupina do Westerplatte, Warszawa–Kraków.
  • GAWLICKI M. 2012. Konserwacja zapobiegawcza środowiska w obowiązującym w Polsce systemie ochrony zabytków, [w:] Z. Kobyliński, J. Wysocki (red.), Konserwacja zapobiegawcza środowiska, Warszawa–Zielona Góra, s. 45–49.
  • GNECCHI-RUSCONE G.A., KHUSSAINOVA E., KAHBATKYZY N., MUSRALINA L., SPYROU M.A., BIANCO R.A., RADZEVICIUTE R., MARTINS N.F.G., FREUND C., … KRAUSE J. 2021. Ancient genomic time transect from the Central Asian Steppe unravels the history of the Scythians, „Science Advances”, 7 (13), eabe4414, https://doi.org/10.1126/sciadv.abe4414.
  • JEŽEK M., KLÁPŠTĚ J., TOMÁŠEK M. 2001. The medieval peasant house in Bohemia – continuity and change, „Ruralia”, IV, s. 347–356.
  • KADROW S., ZAKOŚCIELNA A. 2000. An Outline of the Evolution of Danubian Cultures in Małopolska and Western Ukraine, [w:] A. Kośko (red.), The Western Border Area of the Tripolye Culture (= Baltic-Pontic Studies 9), Poznań, s. 187–255.
  • LEGUT-PINTAL M., RAJSKI P. 2019. Podobne czy niepodobne – uwagi na marginesie analizy formalnej obiektów obronnych na podstawie numerycznych modeli terenu. Przykład grodów i zamków z umocnieniami drewniano-ziemnymi na Śląsku, Polska, „Architectus”, 1 (57), s. 21–38, https://doi.org/10.5277/arc190102.
  • ZAWADZKI P. 2007. Polegli pod Tormersdorf. Mogiły bitewne z 1813 roku w świetle badań archeologicznych, „Z Otchłani Wieków”, 1–4 (62), s. 70–83.

Źródła internetowe i multimedia

Źródła internetowe powinny być formatowane w sposób jednolity, zapewniający czytelność i przejrzystość bibliografii. Poniższe zasady uwzględniają zarówno strony internetowe, artykuły online, jak i materiały multimedialne, w tym filmy i nagrania z YouTube. Każde źródło powinno zawierać następujące elementy w podanej kolejności:

  1. Tytuł lub opis źródła w nawiasach kwadratowych – jeśli źródło nie ma wyraźnego tytułu, należy podać jego krótką charakterystykę.
  2. Rok publikacji lub ostatniej aktualizacji – jeśli dostępny; jeśli brak, można pominąć.
  3. Nazwa strony internetowej lub serwisu – w cudzysłowie.
  4. URL – w pełnej wersji, po skrócie „URL:”.
  5. Data dostępu – w formacie (Dostęp: dd.mm.rrrr).

Strony internetowe

Filmy i materiały multimedialne

Prawa Redakcji

Redakcja zastrzega sobie prawo do: odrzucenia nadesłanego tekstu; dokonywania korekt językowych i stylistycznych; nadawania i zmieniania tytułów oraz śródtytułów; dokonywania skrótów; dodawania przypisów; uzupełniania materiału ilustracyjnego; decydowania o ostatecznym układzie tekstu i ilustracji.

Jeżeli planowane zmiany ingerowałyby w merytoryczną wymowę artykułu, będą one odpowiednio wcześniej uzgodnione z autorem. Teksty znacząco odbiegające od wymogów formalnych mogą zostać odesłane do poprawy przed rozpoczęciem prac redakcyjnych nad ich treścią.

Honorarium

Wydawca przewiduje symboliczne honoraria autorskie za opublikowane teksty. W przypadku artykułu przygotowanego przez kilku autorów prosimy podać procentowy udział każdego z nich w autorstwie, ponieważ informacja ta jest potrzebna do rozliczenia honorarium. W sprawach związanych z honorarium i umową autorską prosimy kontaktować się pod adresem: biel@archeologia.com.pl

Wysyłka materiałów

Komplet plików prosimy o przesyłanie na adres biel@archeologia.com.pl

Prosimy nie przesyłać wyłącznie samego tekstu, jeżeli artykuł jest już gotowy do publikacji. Przesłanie od razu kompletu fotografii, podpisów, informacji o prawach do ilustracji oraz danych autora znacząco usprawnia dalsze prace redakcyjne.

W przypadku bardzo dużych plików graficznych można przesłać je za pomocą usługi transferu plików lub udostępnić folder w chmurze zawierający komplet materiałów. Przesyłając materiały do publikacji, autor oświadcza, że w odniesieniu do przekazanego tekstu i ilustracji nie narusza praw autorskich osób trzecich.

Lista kontrolna przed wysłaniem

Przed przesłaniem artykułu warto sprawdzić:

  • Czy tekst mieści się w odpowiednim limicie znaków?
  • Czy artykuł ma lead?
  • Czy dłuższy tekst został podzielony śródtytułami?
  • Czy specjalistyczne terminy zostały wyjaśnione?
  • Czy liczba przypisów nie przekracza 3?
  • Czy dołączono Wybraną literaturę?
  • Czy dołączono od 4 do 12 ilustracji?
  • Czy ilustracje zebrano jako oddzielne pliki?
  • Czy pliki ilustracji są czytelnie ponumerowane?
  • Czy fotografie mają odpowiednią jakość do druku?
  • Czy przynajmniej 30% fotografii stanowią zdjęcia własne autora?
  • Czy każda ilustracja ma podpis?
  • Czy przy każdej ilustracji wskazano autora lub źródło?
  • Czy autor ma prawo do wykorzystania wszystkich przesłanych ilustracji?
  • Czy dołączono notkę biograficzną do 300 znaków?
  • Czy dołączono zdjęcie autora / autorów?
  • Czy podano dane kontaktowe autora odpowiedzialnego za korespondencję z Redakcją?

Działalność czasopisma „Archeologia Żywa” w latach 2026–2027 jest dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego – w ramach programu „Czasopisma 2026”.