Podział na epoki historyczne i archeologiczne

W historii wyróżniamy tradycyjnie 5 epok: prehistoria, starożytność, średniowiecze, nowożytność i współczesność. Co nauka to jednak inny podział. Na tej stronie znajdziesz te według trzech najważniejszych nauk dla dziejów ludzkości – historii, historii sztuki i archeologii.

Jeśli trafiłeś na tę stronę poszukując odpowiedzi na prawdopodobnie najczęściej zadawane i jednocześnie najnudniejsze zadanie na historii: “Wymień epoki historyczne i ich granice czasowe” to wszystko co Cię interesuje znajdziesz w poniższych 5 punktach.

Podział na epoki historyczne

  1. Prehistoria (od ok. 2,6 mln lat temu do 4000/3500 lat p.n.e.) – od początków ludzkości do wynalezienia pisma
  2. Starożytność (od ok. 3 500 lat p.n.e. do 476 r. n.e.- od wynalezienia pisma do upadku Cesarstwa Zachodniorzymskiego
  3. Średniowiecze (od 476 r do 1492 r.) – od upadku Cesarstwa Zachodniorzymskiego najczęściej do odkrycia Ameryki przez Krzysztofa Kolumba
  4. Nowożytność (od 1492 r. do 1789 r.) – najczęściej od odkrycia Ameryki do wybuchu rewolucji francuskiej
  5. Epoka XIX wieku (od 1789 r. do 1914 r.) – od rewolucji francuskiej do wybuchu I wojny światowej
  6. Współczesność (od 1914 r. do dziś) – nie trzeba chyba tłumaczyć?

Jednak jeśli naprawdę interesujesz się przeszłością i pragniesz poszerzyć swoją wiedzę, a pytania w stylu gdzie odkryto najstarsze szczątki człowieka w Polsce, jak zbudowano piramidy, które 10 budynków było najwyższych w starożytności, czy jak powstała Polska, nie dają Ci zasnąć, to jesteś w najlepszym miejscu do rozpoczęcia prawdziwiej nauki – a wszystko zaczęło się w paleolicie.

Najpierw jednak podstawy. Każda nauka dzieli umownie przeszłość na różne epoki i okresy wedle swoich potrzeb, a te dzielą czasem na jeszcze mniejsze, i jeszcze mniejsze. Co to znaczy, że podział na epoki jest umowny? Każde dwie epoki teoretycznie rozdziela tzw. cezura, czyli przełomowe wydarzenie, które ktoś uznał, że w jakiś sposób odmieniło historię świata. Brzmi niedorzecznie? Oczywiście, bo to totalna bzdura. W momencie odkrycia zwykle nikt nie zdawał sobie z tego sprawy, ale my naukowcy lubimy porządek. Z tego też wynika sporo problemów bo nie wszyscy za graniczne przyjmują te same daty. Przykładowo za koniec średniowiecza czasem wymienia się początek reformacji (1517 r.) lub upadek Cesarstwa Wschodniorzymskiego (1453 r.).

Archeologia w temacie periodyzacji dziejów ma o wiele więcej wspólnego z historią sztuki, bo obie te dyscypliny bardziej przyjmują do wiadomości, że byle wydarzenie nie jest w stanie zmienić świata. To jego skutki i wynikłe po nim procesy są tak naprawdę ważne. Nie mówiąc już o tym, że w różnych zakątkach Ziemi wszystko działo się w różnym czasie, bo dopiero od niedawna mamy tak szybki przepływ informacji. I tak w periodyzacji sztuki dla historii ziem dzisiejszej Polski w dużym uogólnieniu wygląda to tak:

Periodyzacja dziejów według historii sztuki

  1. Prehistoria
  2. Starożytność
  3. Średniowiecze
    1. Sztuka romańska (od ok. X w. n.e. do XII w.)
    2. Sztuka gotycka (od XIII do XV w.)
  4. Nowożytność
    1. Renesans i manieryzm (od końca XVI do połowy XVII w.)
    2. Barok i rokoko (od końca XVI do poł. XVIII w.)
  5. XIX i XXI w.
    1. Klasycyzm (ok. 1760 – 1830)
    2. Romantyzm i pozytywizm (od końca XVIIII w. do lat 40. XIX w.) – przy czym w Polsce impresjonizm przyjęto raczej bez szału
    3. Młoda Polska (1890 – 1918) – czyli nasza odmiana modernizmu
    4. Dwudziestolecie międzywojenne – i tu już modernizm pełną parą
    5. Po 1945 – sztuka współczesna, przy czym w czasach PRL obowiązującym nurtem był socrealizm, co zakończyło się w 1989 r.

Podział prehistorii na epoki, a po ukośniku przedziały czasowe epok archeologicznych dla ziem dzisiejszej Polski

  1. Epoka kamienia (ok. 2,6 mln lat – 3400/2000 p.n.e.)
    1. Paleolit (ok. 2,6 mln lat – 11000 p.n.e.) / (ok. 500000 – 8000 p.n.e.)
    2. Mezolit (ok. 10000 – 5000 p.n.e.) / (ok. 8000 – 4800 p.n.e.)
    3. Neolit (ok. 9000 – 3400 p.n.e.) / (ok. 5200 – 2300 p.n.e.)
  2. Epoka brązu (ok. 3400 – 1200 p.n.e.) / (ok. 2300 – 700 p.n.e.)
  3. Epoka żelaza (ok. 1200/700 p.n.e. do starożytności/średniowiecza)
  4. Starożytność
  5. Średniowiecze
  6. Nowożytność
  7. Współczesność

Nas, archeologów, najbardziej jednak ciekawi właśnie prehistoria, czyli paleolit, mezolit, neolit, epoka brązu i epoka żelaza. To najdłuższy okres w naszych dziejach, a tak często pomijany przez wielu. Nauczyliśmy się wówczas podstaw tego, co dziś pozwala nam tracić bezsensownie czas na czytanie takich głupot jak chociażby podział na epoki historyczne. Choć i są wśród nas pasjonaci starożytności, średniowiecza, nowożytności czy współczesności, bo wiele metod badawczych pozwala na odkrycia, które innym naukom się nie śniły. No ale skoro już doszliśmy tak daleko to może warto zacząć tak naprawdę od początku?

prenumeruj archeologia żywa
Wspieraj jedyne w Polsce czasopismo archeologiczne pisane ludzkim językiem i zamów prenumeratę już dziś!

PALEOLIT

Epoka kamienia jest najstarszym i najdłuższym etapem w dziejach ludzkości. Jej początki sięgają 2,6 miliona lat temu, kiedy wczesne istoty ludzkie w Afryce zaczęły wytwarzać narzędzia kamienne, a zamyka ją upowszechnienie narzędzi z brązu, które w Europie nastąpiło przed 4 tysiącami lat. Podział epoki kamienia wygląda tak: paleolit, czyli starsza epoka kamienia, mezolit – środkowa epoka kamienia, oraz neolit czyli młodsza epoka kamienia. Epokę paleolitu cechowały: duża zależność człowieka od środowiska przyrodniczego; wolne tempo przemian w gospodarce, technologii i kulturze, zwłaszcza w początkowych stadiach rozwoju, oraz podobieństwo sposobów życia na odległych od siebie obszarach. Niektórzy mogą Wam również wmawiać, że działo się wówczas niewiele, jednak to nieprawda! Świadczy to tylko o tym jak mało te osoby wiedzą o odległej przeszłości ludzi.

Czytaj więcej…

MEZOLIT

Mezolit – inaczej środkowa epoka kamienia to okres trwający od około 11 000 – 7 000 p.n.e. na Bliskim Wschodzie i około 8 000 – 4 800 p.n.e. na terenach Niżu Środkowoeuropejskiego, stanowiący stopniowe przejście od paleolitu do neolitu i związany z postępującymi przemianami klimatycznymi związanymi z końcem zlodowaceń.

Czytaj więcej…

Na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej odkryto pradziejową kopalnię krzemienia czekoladowego!

Na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej archeolodzy odkryli mającą nawet 10 tys. lat kopalnię krzemienia czekoladowego. Jak podkreśla kierownik badań dr Magdalena Sudoł-Procyk – to dotąd najdalej wysunięty na południowy zachód w Polsce tego typu obiekt. Wcześniej uważano, że choć zasiedlający te tereny neandertalczycy, a następnie homo … Czytaj więcej…

Czytaj więcej… Na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej odkryto pradziejową kopalnię krzemienia czekoladowego!

Paleolityczni łowcy nie opuścili swych ziem pod koniec epoki lodowcowej

Teren obecnej Polski nie opustoszał pod koniec ostatniej epoki lodowcowej ok. 9500 lat p.n.e. Był dalej zamieszkiwany przez łowców reniferów, którzy stopniowo przystosowali się do życia w coraz cieplejszym klimacie – wynika z analiz polskich naukowców opublikowanych w “Journal of World Prehistory”. W ciągu … Czytaj więcej…

Czytaj więcej… Paleolityczni łowcy nie opuścili swych ziem pod koniec epoki lodowcowej

NEOLIT

Na epokę neolitu przypada ważny etap formowania się struktur etnicznych zasadniczych dla dalszego rozwoju Europy. Najistotniejsze znaczenie miał proces indoeuropeizacji, obejmujący także ziemie Polski. Ludy, które posługiwały się językiem praindoeuropejskim, pojawiły się prawdopodobnie już w IV tysiącleciu p.n.e. Ich jedność językowa rozpadła się u schyłku tego tysiąclecia.

Czytaj więcej…

Neolityczne kopalnie w Krzemionkach dostępne dla turystów!

Zmodernizowana podziemna trasa turystyczna, nowa wystawa stała oraz zrekonstruowana wioska neolityczna, czekają na zwiedzających w Muzeum Archeologicznym i Rezerwacie Krzemionki. Wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO neolityczne kopalnie krzemienia znów są dostępne dla turystów. W środę odbyło się uroczyste otwarcie Muzeum Archeologicznego i Rezerwatu … Czytaj więcej…

Czytaj więcej… Neolityczne kopalnie w Krzemionkach dostępne dla turystów!

Gordineşti – osada sprzed 5 tys. lat badana przez Polaków

Pozostałości domostwa sprzed ok. 5 tys. lat odkrył w czasie wykopalisk polsko-mołdawski zespół archeologów w Gordineşti (północna Mołdawia). Dzięki badaniom geofizycznym wiadomo, że zabudowania powstały wokół pustego placu. Osiedle obronne w Gordineşti odkrył w 1971 r. Valentyn Dergachev z Mołdawskiej Akademii Nauk. Do 2016 … Czytaj więcej…

Czytaj więcej… Gordineşti – osada sprzed 5 tys. lat badana przez Polaków

EPOKA BRĄZU

Nazwa tej epoki pochodzi od używanych wówczas powszechnie narzędzi z nowo wprowadzonego surowca – brązu, czyli stopu miedzi z cyną. Epoka ta ma zróżnicowane ramy czasowe, zależne od terenu występowania. Najwcześniej, w Egipcie i na Bliskim Wschodzie (Dżemdet Nasr), za początek epoki brązu przyjmuje się umownie rok 3400 p.n.e., w Europie Południowej 2800 p.n.e., na terenach dzisiejszych wschodnich Niemiec i zachodniej Polski 2200 p.n.e. Koniec epoki brązu przypada na lata 1000–700 p.n.e.

Czytaj więcej…

Czy biblijna Sodoma została zniszczona przez meteoryt?

Niedawno świat obiegła sensacyjna wiadomość dotycząca stanowiska Tall el-Hammam, uznawanego przez niektórych za ruiny Sodomy. Według autorów artykułu odnaleziono liczne ślady świadczące o tym, że miasto i jego okolica zostały ok. 1650 r. p.n.e. zniszczone przez ciało niebieskie w typie meteorytu tunguskiego. Przedstawiane jest … Czytaj więcej…

Czytaj więcej… Czy biblijna Sodoma została zniszczona przez meteoryt?

Zmiany klimatyczne a ewolucja państwowości

Pomimo zasadniczych dowodów na krótkoterminowe skutki zmian klimatycznych, nasze zrozumienie ich długoterminowego wpływu na dzieje ludzkości wciąż jest ograniczone. Aby zgłębić to zagadnienie, naukowcy skupili się na starożytnych społeczeństwach z uwagi na mniej skomplikowane systemy ekonomiczne oraz możliwość obserwacji wzajemnych relacji zmian środowiskowych i … Czytaj więcej…

Czytaj więcej… Zmiany klimatyczne a ewolucja państwowości

Skarb kultury unietyckiej odkryty przez rolnika w pow. sulęcińskim!

Charakterystyczne berła sztyletowe, sztylety, siekiery i dłuta z brązu! 27 lipca 2021 r., podczas usuwania kamieni ze swojego pola, rolnik z pow. sulęcińskiego dokonał odkrycia skarbu z epoki brązu. Prace polowe zostały natychmiast wstrzymane i teren został zabezpieczony. Dzień po odkryciu powiadomiono służby konserwatorskie. … Czytaj więcej…

Czytaj więcej… Skarb kultury unietyckiej odkryty przez rolnika w pow. sulęcińskim!

EPOKA ŻELAZA

To epoka, w której żelazo stało się głównym surowcem w wytwarzaniu narzędzi. Ramy czasowe epoki żelaza są różne i uzależnione od stref geograficznych, zróżnicowania kulturowego i rozwoju społeczno-gospodarczego. Najstarsze wyroby z kutego żelaza (głównie pochodzenia meteorytowego), pochodzą z XV i XIV wieku p.n.e. z terenów gdzie ludność zamieszkiwała państwo Hetytów (Azja Mniejsza). Stamtąd żelazo przez Palestynę dotarło do Egiptu, i dalej do Mezopotamii i Iranu. Następnie na Kaukaz, w XII w p.n.e. do Grecji oraz w XI-X w. p.n.e. do Italii. Do dalszych części Europy żelazo dotarło przez Półwysep Bałkański oraz Kaukaz. W znaczeniu historycznym epoka żelaza trwa do dziś (w sensie archeologicznym skończyła się w XII w.).

Czytaj więcej…

Relikty przeszłości z późnej starożytności i średniowiecza pod Warszawą

Szereg reliktów przeszłości, z późnej starożytności i średniowiecza, znalazł zespół archeologów pod Warszawą. Na polach niewielkiej miejscowości Zaborów, leżącej tuż przy granicy Puszczy Kampinoskiej, naukowcy odkryli świadectwa istnienia ważnego ośrodka osadniczego w późnej starożytności.  Kompleks ten znajduje się w granicach zachodniomazowieckiego centrum metalurgii żelaza kultury … Czytaj więcej…

Czytaj więcej… Relikty przeszłości z późnej starożytności i średniowiecza pod Warszawą

Przeworski grób wojownika z Małej Nieszawki

“Był pierwszy z cieplejszych dni tej wiosny” – wspomina Artur Rybski, członek Stowarzyszenia Weles Grupy Historyczno-Eksploracyjnej. Wraz z kolegą Mariuszem Gajewskim, po wielu godzinach bezowocnych poszukiwań, zmęczeni i pogryzieni przez owady, kierowaliśmy się w stronę zaparkowanych samochodów. To był jeden z ostatnich sygnałów jaki … Czytaj więcej…

Czytaj więcej… Przeworski grób wojownika z Małej Nieszawki

Słynna Równina Dzbanów – wreszcie wydatowana

W Laosie, na północnym krańcu Gór Annamskich, głównego pasma na Półwyspie Indochińskim, znajduje się obszar nazywany płaskowyżem Xiangkhoang. W jego regionie leży słynna Równina Dzbanów – grupa ponad stu megalitycznych stanowisk. Słynna Równina Dzbanów Nazwa równiny wywodzi się od charakterystycznych kamiennych naczyń o wielkich rozmiarach – mają one … Czytaj więcej…

Czytaj więcej… Słynna Równina Dzbanów – wreszcie wydatowana

STAROŻYTNOŚĆ

To pierwsza epoka stricte historyczna i to od niej zwykle rozpoczyna się naukę historii w szkołach. Obejmuje ona dzieje od powstania pierwszych cywilizacji Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej do około V wieku n.e. W odniesieniu do Grecji i Rzymu nazywana jest zamiennie antykiem. W stosunku do podziału archeologicznego pokrywa się z epoką brązu i epoką żelaza.

Czytaj więcej…

Gwałtowna zmiana klimatu nie spowodowała upadku imperium akadyjskiego

W ostatnim numerze czasopisma Antiquity ukazał się tekst pokazujący na podstawie analiz biochemicznych kości ludzkich z kilku stanowisk położonych w północno-wschodniej Syrii, że w XXII wieku p.n.e., kiedy upadało imperium akadyjskie, nie nastąpiła żadna zmiana w lokalnej gospodarce, która mogłaby być odpowiedzią na długotrwałą suszę. Nawet … Czytaj więcej…

Czytaj więcej… Gwałtowna zmiana klimatu nie spowodowała upadku imperium akadyjskiego

Zestaw ekskluzywnych naczyń odkryty w willi rzymskiego oficera w dzisiejszej Bułgarii

Zestaw kilkunastu ekskluzywnych naczyń kuchennych odkrył zespół polskich archeologów w willi rzymskiego oficera w obozie legionowym Novae w dzisiejszej Bułgarii. Znalazły się w nim garnki z pokrywkami, miski, kubki, a nawet kufel, który przypomina formą dzisiejsze szklanki do picia złotego trunku. Badania prowadziła misja … Czytaj więcej…

Czytaj więcej… Zestaw ekskluzywnych naczyń odkryty w willi rzymskiego oficera w dzisiejszej Bułgarii

Odkrycie rzymskiej świątyni w dawnej fenickiej metropolii Tyr

Pozostałości kompleksu należącego do świątyni z okresu rzymskiego odkrył w mieście Tyr – fenickiej stolicy na wybrzeżu Libanu międzynarodowy zespół badawczy z udziałem naukowców z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW. Stanowisko to jest wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Tyr był jednym z najważniejszych ośrodków … Czytaj więcej…

Czytaj więcej… Odkrycie rzymskiej świątyni w dawnej fenickiej metropolii Tyr

ŚREDNIOWIECZE

Epoka w historii Europy trwająca od V do XV wieku, która rozpoczęła się wraz z upadkiem cesarstwa zachodniorzymskiego i trwała do epoki renesansu i wielkich odkryć geograficznych. W sensie archeologicznym koniec średniowiecza wyznacza zmierzch epoki żelaza. Jeszcze do niedawna powszechnie uznawane jako czas ciemnoty i przesądów dziś powoli odchodzi się od takiego rozumienia wieków średnich.

Czytaj więcej…

Archeolodzy poszukują śladów średniowiecznej Łodzi

Na Starym Rynku w Łodzi, który w najbliższym czasie ma przejść rewitalizację, archeolodzy z Uniwersytetu Łódzkiego prowadzą prace, mające na celu odnalezienie korzeni XV-wiecznej osady. W pierwszych dniach poszukiwań odkryli XX-wieczną murowaną studnię i monety z okresu międzywojennego. “Szukamy korzeni XV-wiecznej Łodzi. Chcemy ustalić, … Czytaj więcej…

Czytaj więcej… Archeolodzy poszukują śladów średniowiecznej Łodzi

Wiemy skąd pozyskano drewno do budowy ołtarza Wita Stwosza!

Drewno dębowe, które wykorzystano do budowy ołtarza Wita Stwosza zostało pozyskane w roku 1479 w Puszczy Niepołomickiej, do takich wniosków skłaniają wyniki badań dendrochronologicznych – mówił PAP profesor krakowskiej ASP Jarosław Adamowicz, kierujący zespołem, który zajmował się jednym z najważniejszych gotyckich zabytków w Polsce. … Czytaj więcej…

Czytaj więcej… Wiemy skąd pozyskano drewno do budowy ołtarza Wita Stwosza!

Libkovice. 800-letnia wieś, którą wkrótce pochłonie kopalnia węgla brunatnego

Już ponad 450 ekshumowanych grobów, setki zabytków oraz przypadek paleopatologii wyjątkowy w skali światowej! Oto efekty 3. sezonu wyprzedzających badań ratowniczych prowadzonych przez polskich archeologów i antropologów w opuszczonej czeskiej wsi Libkovice. A to tylko wierzchołek prawdziwej góry lodowej! Libkovice, położone w północno-zachodnich Czechach … Czytaj więcej…

Czytaj więcej… Libkovice. 800-letnia wieś, którą wkrótce pochłonie kopalnia węgla brunatnego

NOWOŻYTNOŚĆ

Epoka w historii Europy trwająca od początku XV do końca XVIII wieku.  Realnymi wyznacznikami przejścia od średniowiecza do nowożytności są przemiany kulturowe, polityczne, państwowe, ideologiczne i w ograniczonym stopniu techniczne. W historii świata za umowne zakończenie epoki najczęściej uznaje się wybuch rewolucji francuskiej, a rzadziej kongres wiedeński.

Czytaj więcej…

Studnia na Górze Chełmskiej

W ogrodach bazyliańskich (dzisiaj Ogród Różańcowy), stanowiących część zespołu sakralnego dawnej katedry greckokatolickiej, obecnie bazyliki pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny na Górze Chełmskiej w Chełmie, zachowała się bardzo interesująca studnia. Ma ona głębokość około 45 m i średnicę 2,1-2,2 m. Została wydrążona w kredowej … Czytaj więcej…

Czytaj więcej… Studnia na Górze Chełmskiej

Dziewczynka pochowana z czaszką zięby w ustach przybyła do Polski w trakcie potopu szwedzkiego

Przybyła do Polski wraz z najeźdźcami podczas potopu szwedzkiego. Nie wróciła jednak do Skandynawii. Pochowano ją w jaskini Tunel Wielki… z czaszką zięby w ustach – to najnowsze ustalenia dotyczące szczątków dziewczynki, znalezionych w jaskini na terenie Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Mniej więcej 12-letnie dziecko pochowano … Czytaj więcej…

Czytaj więcej… Dziewczynka pochowana z czaszką zięby w ustach przybyła do Polski w trakcie potopu szwedzkiego

WSPÓŁCZESNOŚĆ

Epoka w historii Europy trwająca od końca nowożytności do dnia dzisiejszego.

Czytaj więcej…

Piast Superstars. Gwiazdy polskiego rocka zagrają pierwszych Piastów!

„Piast Superstars” to autorski projekt Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie, zakłada on powstanie utworów audiowizualnych, z których każdy będzie osobną opowieścią o władcach z dynastii Piastów doby wczesnego średniowiecza. Nowatorskość przedsięwzięcia polega na wykorzystaniu formy muzyki rockowej oraz konwencji teledysku do przekazania treści … Czytaj więcej…

Czytaj więcej… Piast Superstars. Gwiazdy polskiego rocka zagrają pierwszych Piastów!

NOWY ŚWIAT

Każdy region świata ma własną, lokalnie dopasowaną chronologię dziejów i tak jest również w przypadku obu Ameryk. Naukowcy badający historię kultur prekolumbijskich Mezoameryki ustalili na przykład podział na pięć okresów. Jako, że badania Polaków w Amerykach stanowią stosunkowo mały procent polskiej archeologii (choć ważny w skali światowej), wszystkie artykuły o tej tematyce umieściliśmy w jednej kategorii.

Czytaj więcej…

Badania genetyczne rzucają światło na przedinkaską cywilizację Tiwanaku

Jedna z najpotężniejszych cywilizacji preinkaskich Ameryki Południowej – Tiwanaku – była zdecydowanie bardziej jednorodna pod względem genetycznym, niż uważano do tej pory – wynika z badań genetycznych, które przeprowadził zespół polskich naukowców. Cywilizacja Tiwanaku istniała od VI – aż zapewne do początków XII w. … Czytaj więcej…

Czytaj więcej… Badania genetyczne rzucają światło na przedinkaską cywilizację Tiwanaku

Technologia 3D pomaga w badaniach pisma z Wyspy Wielkanocnej

Powstał trójwymiarowy model unikatowej tabliczki, pokrytej tajemniczym pismem z Wyspy Wielkanocnej. Dzięki modelowi naukowcy dostrzegli symbole niewidoczne wcześniej gołym okiem. W badaniach uczestniczyło dwóch Polaków. W jednym z najbardziej odosobnionych miejsc na świecie – na Wyspie Wielkanocnej – kilkaset lat temu powstało pismo nazwane … Czytaj więcej…

Czytaj więcej… Technologia 3D pomaga w badaniach pisma z Wyspy Wielkanocnej

Skąd się wzięły kolorowe papugi na pustyni?

Stanowisko Paquimé w okresie swojego największego rozkwitu stało się najważniejszym ośrodkiem na północy Meksyku i południowym zachodzie Stanów Zjednoczonych. Poza licznymi przykładami monumentalnej architektury i egzotycznych dóbr luksusowych znaleziono tu setki szkieletów papug. Kolorowe papugi na pustyni Ara żółtoskrzydła (Ara macao) występuje naturalnie w lasach tropikalnych … Czytaj więcej…

Czytaj więcej… Skąd się wzięły kolorowe papugi na pustyni?

PRZEKROJOWO

Czasem archeolodzy lubią popatrzeć na sprawy z szerokiego punktu widzenia. Tutaj trafiają artykuły, których nie jesteśmy w stanie zaklasyfikować do jednej epoki.

Sztuka naskalna Australii

Australia jest najsuchszym zamieszkanym kontynentem. Jednak jej współrzędne geograficzne i rozmiary decydują, że kontynent ten cechuje szeroki zakres warunków klimatycznych. Sztukę naskalną można odnaleźć we wszystkich australijskich bioregionach, od lasów deszczowych Tasmanii na południowym wschodzie, poprzez rozległe piaszczyste pustynie interioru, aż po surowe i … Czytaj więcej…

Czytaj więcej… Sztuka naskalna Australii

css.php