Archeowarsztat
- przez prof. dr hab. Andrzej KokowskiKommission zur Erforschung von Sammlungen archäologischer Funde und Unterlagen aus dem nordöstlichen Mitteleuropa (KAFU) to międzynarodowa organizacja non-profit, której zadaniem jest rekonstrukcja wiedzy o utraconych w trakcie wojny zasobach archeologicznych. W ciągu 25 lat działalności pole jej zainteresowań objęło całą […]
- przez dr Radosław BielPo niemal 2000 lat naukowcy odczytali od początku do końca zachowaną część zwęglonego zwoju, nie rozwijając go nawet o milimetr. Okazuje się, że sztuczna inteligencja potrafi pomóc rozpoznawać atrament na podstawie mikroskopijnych nierówności papirusu. Jest to wynik wieloetapowej pracy łączącej […]
- przez dr Radosław BielKażdego roku w Polsce powstają setki raportów z badań archeologicznych. Tysiące stron opisów, planów, zdjęć, analiz specjalistycznych. To ogromny zasób wiedzy o przeszłości. A jednak przez lata brakowało jednego miejsca, w którym te dane byłyby bezpieczne, uporządkowane i realnie dostępne. […]
Artefakty i zabytki
- przez dr Radosław BielSiekierki, sztylety, ozdoby i niezwykłe berła sztyletowe sprzed ponad 3500 lat po raz pierwszy zebrano w jednym szerokim opracowaniu! Naukowcy zestawili informacje o 215 metalowych przedmiotach z 30 miejsc w zachodniej Polsce, odkrywanych od 2000 roku, a część z nich […]
- przez dr Radosław BielPod romantycznymi ruinami w Wałbrzychu kryją się pozostałości rozległego grodu z końca IX wieku oraz ambitnej rezydencji śląskiego Piasta. Nowe opracowanie wzmacnia wczesne datowanie pozłacanego okucia w kształcie krzyża, ale przede wszystkim pozwala lepiej zrozumieć niezwykłą historię całego Starego Książa. […]
- przez dr Radosław BielWśród przedmiotów złożonych w grobie młodego mężczyzny w Castillo de Huarmey znajdowała się bezkształtna grudka, bardziej przypominająca odpad niż cenny zabytek. Najnowsze analizy wykazały jednak, że zachowała informacje o wytopie brązu arsenowego i kontaktach obejmujących znaczną część Andów. Społeczności Wari […]
Genetyka
- przez dr Radosław BielGdy w 2022 roku w Pniu odkryto grób młodej kobiety z sierpem przy szyi i kłódką na palcu stopy, znalezisko szybko obiegło świat. Najnowsza publikacja pokazuje jednak, że te przedmioty były dopiero początkiem zagadki. Analizy DNA, izotopów, szczątków i wyposażenia […]
- przez dr Radosław BielNowe badania starożytnego DNA z neolitycznych grobowców w Caithness i na Orkadach nie pokazują prostej genealogii całych społeczności. Ukazują coś ciekawszego: jak wybrane relacje pokrewieństwa, architektura grobowców i ich położenie w krajobrazie mogły razem tworzyć sposób mówienia o pochodzeniu, przynależności […]
- przez dr Radosław BielNajnowsze wyniki badań zębów z jaskini Stajnia pozwoliły zidentyfikować co najmniej siedmiu neandertalczyków sprzed około 120–92 tys. lat. To najstarsza tak dobrze rozpoznana grupa z obszaru na północ od Karpat i rzadki przypadek, gdy z jednego stanowiska można odtworzyć fragment […]
Ludzie i społeczeństwa
- przez dr Radosław BielNa długo przed oficjalnym chrztem Litwy w Wilnie istniała wspólnota, która chowała zmarłych według chrześcijańskiego obrządku. Wyniki najnowszych badań opublikowano w czasopiśmie naukowym „Antiquity”. Autorzy połączyli dane archeologiczne, antropologiczne, izotopowe i radiowęglowe, aby przyjrzeć się pochodzeniu jednej z najwcześniejszych znanych […]
- przez dr Radosław BielPaciorki, fragmenty metalu i resztki drewna z cmentarzyska sprzed około 2700 lat prowadzą od Bałtyku przez Italię po wschodnią część Morza Śródziemnego. Najnowsze analizy pokazują też, że sposób chowania zmarłych mógł odzwierciedlać ich pozycję w miejscowej społeczności. Nowe odkrycie nie […]
- przez dr Radosław BielNa kamiennych blokach jednej z najlepiej zachowanych budowli starożytnego Ptolemais w dzisiejszej Libii widnieją setki niewielkich znaków, które przez długi czas pozostawały na marginesie badań. Ich nowa analiza pozwala zajrzeć za kulisy hellenistycznego placu budowy i odtworzyć, jak oraz kiedy […]
Ciekawostki
- przez dr Radosław BielPo niemal 2000 lat naukowcy odczytali od początku do końca zachowaną część zwęglonego zwoju, nie rozwijając go nawet o milimetr. Okazuje się, że sztuczna inteligencja potrafi pomóc rozpoznawać atrament na podstawie mikroskopijnych nierówności papirusu. Jest to wynik wieloetapowej pracy łączącej […]
- przez dr Radosław BielCzy naczynia kultury pucharów dzwonowatych służyły do picia alkoholu? Najnowsze analizy chemiczne wskazują, że co najmniej część z nich miała kontakt z fermentowanymi napojami. Nie da się jeszcze powiedzieć, czy było to piwo w dzisiejszym rozumieniu, czy raczej złożona mieszanina […]
- przez Ewelina Krajczyńska-WujecRuiny starożytnego miasta Ptolemais pełne są kwadratowych plansz z licznymi wyżłobieniami. Badaczka współpracująca z UW Zofia Kowarska odkryła już ponad 100 takich plansz. – „Na przestrzeni wieków łamali sobie na nich głowy pasterze, którzy wypasając zwierzęta spędzali czas na grach […]
Prawo
- przez dr Radosław BielOd kilku lat dyskusja o poszukiwaniach zabytków przy użyciu wykrywaczy metali coraz bardziej przypomina wojnę pozycyjną. Środowiska archeologiczne i konserwatorskie ostrzegają, że państwo traci kontrolę nad dziedzictwem archeologicznym. Część poszukiwaczy odpowiada, że obecny system jest niewydolny, nieprzejrzysty i oderwany od […]
- przez dr hab. Marek FlorekUwagi w związku z projektem zmiany ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w zakresie dotyczącym regulacji poszukiwań zabytków Dr hab. Marek FlorekInstytut Archeologii UMCS w Lublinie/Delegatura w Sandomierzu Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków […]
- przez Lubelski Wojewódzki Konserwator ZabytkówDo rejestru zabytków województwa lubelskiego, pod numerem A/65, zostało wpisane otoczenie wieży o charakterze sakralno-obronnym wraz ze wzgórzem w Stołpiu. Do podjęcia decyzji przyczyniły się odkrycia poczynione w latach 2015, 2018 i 2021. Sama wieża została uznana za zabytek w […]
Rekonstrukcje
- przez dr Radosław BielW Kaliszanach pod Wągrowcem przez dekady pamiętano przede wszystkim o skarbie metalowych przedmiotów odkrytym w czasie II wojny światowej. Nowe badania pokazują jednak, że późnobrązowy depozyt nie trafił do ziemi przypadkowo. Złożono go w miejscu starszej, monumentalnej konstrukcji kamienno-ziemnej, której […]
- przez dr Radosław BielPortrety mumijne z Egiptu okresu rzymskiego należą do najbardziej rozpoznawalnych zabytków starożytności. Zwykle oglądamy je jednak oddzielnie od ciał, do których kiedyś należały. Przypadek mumii dziecka z Hawary jest inny. Tu portret zachował się wraz z mumią, a badacze mogli […]
- przez dr Radosław BielZachowały się dwa fragmenty, na podstawie których powstała sugestywna rekonstrukcja postaci sprzed niemal 2700 lat. Rekonstrukcja figurki z Mirakowa-Grodna zaprezentowana przez Instytut Archeologii UMK w Toruniu robi wrażenie i pokazuje możliwości współczesnej archeologii cyfrowej. To również dobry punkt wyjścia do […]
Religie i rytuały
- przez dr Radosław Biel i 19 moreW najnowszym numerze „Archeologii Żywej” przyglądamy się rytuałom: od neolitycznych uczt i staroegipskiej sztuki dobrego życia po praktyki pogrzebowe w Domasławiu oraz zagadkowe przedmioty ukrywane w murach rzymskiego fortu Apsaros. Poza tematem numeru wracamy do templariuszy z Oleśnicy Małej, skarbu […]
- przez dr Radosław BielNa pustyni między Nilem a Morzem Czerwonym zidentyfikowano 280 monumentalnych struktur grobowych, z czego aż 260 nie było wcześniej znanych. Nowe badania pokazują, że nie są to pojedyncze, przypadkowe obiekty, lecz ślad szerokiej tradycji pogrzebowej dawnych społeczności pasterskich, funkcjonujących w […]
- przez dr Radosław BielCzy naczynia kultury pucharów dzwonowatych służyły do picia alkoholu? Najnowsze analizy chemiczne wskazują, że co najmniej część z nich miała kontakt z fermentowanymi napojami. Nie da się jeszcze powiedzieć, czy było to piwo w dzisiejszym rozumieniu, czy raczej złożona mieszanina […]
Skarby i depozyty
- przez dr Radosław BielSiekierki, sztylety, ozdoby i niezwykłe berła sztyletowe sprzed ponad 3500 lat po raz pierwszy zebrano w jednym szerokim opracowaniu! Naukowcy zestawili informacje o 215 metalowych przedmiotach z 30 miejsc w zachodniej Polsce, odkrywanych od 2000 roku, a część z nich […]
- przez dr Radosław BielPod Kaliszem odkryto wyjątkowy depozyt – złoty naszyjnik ukryty w glinianym naczyniu, wstępnie datowany na III–IV w. n.e. Na znalezisko natrafił Mateusz Lachowicz ze Stowarzyszenia Poszukiwaczy Śladów Historii „DENAR Kalisz”. Do tej pory tego typu przedmioty znaliśmy głównie z wyposażenia […]
- przez dr Radosław BielPod Kaliszem odkryto skarb sprzed niemal tysiąca lat. W glinianym naczyniu ukryto prawdopodobnie setki fragmentów srebrnych monet i ozdób z czasów pierwszych Piastów. AKTUALIZACJA: skarb liczy 631 fragmentów monet. W sobotę, 7 czerwca 2025 roku, Hubert Piasecki – wiceprezes Stowarzyszenia […]
Stanowiska archeologiczne
- przez dr Radosław BielPaciorki, fragmenty metalu i resztki drewna z cmentarzyska sprzed około 2700 lat prowadzą od Bałtyku przez Italię po wschodnią część Morza Śródziemnego. Najnowsze analizy pokazują też, że sposób chowania zmarłych mógł odzwierciedlać ich pozycję w miejscowej społeczności. Nowe odkrycie nie […]
- przez dr Radosław BielNa kamiennych blokach jednej z najlepiej zachowanych budowli starożytnego Ptolemais w dzisiejszej Libii widnieją setki niewielkich znaków, które przez długi czas pozostawały na marginesie badań. Ich nowa analiza pozwala zajrzeć za kulisy hellenistycznego placu budowy i odtworzyć, jak oraz kiedy […]
- przez dr Radosław BielPod romantycznymi ruinami w Wałbrzychu kryją się pozostałości rozległego grodu z końca IX wieku oraz ambitnej rezydencji śląskiego Piasta. Nowe opracowanie wzmacnia wczesne datowanie pozłacanego okucia w kształcie krzyża, ale przede wszystkim pozwala lepiej zrozumieć niezwykłą historię całego Starego Książa. […]
Wojna i polityka
- przez dr Radosław BielArchiwalny plan doprowadził badaczy do miejsca, które niemal całkowicie uległo zapomnieniu. W Szczawnem w gminie Komańcza odnaleziono zapomniany cmentarz z czasów I wojny światowej. Ponad 20 jam grobowych, elementy umundurowania oraz ślady zabiegów medycznych pozwalają odtworzyć losy żołnierzy kilku armii […]
- przez dr Radosław BielPo ponad 80 latach od zakończenia wojny archeolodzy natrafili na Starym Cmentarzu Jenieckim w Łambinowicach na zespół grobów, który może być długo poszukiwaną kwaterą polskich żołnierzy wziętych do niewoli przez Niemców. W jednym z pochówków odnaleziono guziki z polskim orłem […]
- przez dr Radosław BielW rejonie jednej z najważniejszych urartyjskich twierdz w Armenii archeolodzy rozpoznali ponad 1000 km struktur związanych z dawną gospodarką wodną. Część z nich może być śladem starożytnych kanałów irygacyjnych, znanych dotąd przede wszystkim z urartyjskich inskrypcji. Argisztihinili było jednym z najważniejszych […]
Wykopaliska archeologiczne
- przez dr Radosław BielMały przedmiot z brązu odnaleziony podczas tegorocznych wykopalisk na Łysej Górze pod Chorzelami okazał się najstarszą znaną monetą odkrytą podczas wykopaliskowych badań archeologicznych na ziemiach współczesnej Polski. Wybito ją w Tracji pod koniec IV w. p.n.e., około 1500 km od […]
- przez dr Radosław BielArchiwalny plan doprowadził badaczy do miejsca, które niemal całkowicie uległo zapomnieniu. W Szczawnem w gminie Komańcza odnaleziono zapomniany cmentarz z czasów I wojny światowej. Ponad 20 jam grobowych, elementy umundurowania oraz ślady zabiegów medycznych pozwalają odtworzyć losy żołnierzy kilku armii […]
- przez dr Radosław BielPo ponad 80 latach od zakończenia wojny archeolodzy natrafili na Starym Cmentarzu Jenieckim w Łambinowicach na zespół grobów, który może być długo poszukiwaną kwaterą polskich żołnierzy wziętych do niewoli przez Niemców. W jednym z pochówków odnaleziono guziki z polskim orłem […]
