Archeowarsztat
Artefakty i zabytki
Genetyka
- przez dr Radosław BielNowe badania starożytnego DNA z neolitycznych grobowców w Caithness i na Orkadach nie pokazują prostej genealogii całych społeczności. Ukazują coś ciekawszego: jak wybrane relacje pokrewieństwa, architektura grobowców i ich położenie w krajobrazie mogły razem tworzyć sposób mówienia o pochodzeniu, przynależności […]
- przez dr Radosław BielNajnowsze wyniki badań zębów z jaskini Stajnia pozwoliły zidentyfikować co najmniej siedmiu neandertalczyków sprzed około 120–92 tys. lat. To najstarsza tak dobrze rozpoznana grupa z obszaru na północ od Karpat i rzadki przypadek, gdy z jednego stanowiska można odtworzyć fragment […]
- przez dr Radosław BielPo latach zapowiedzi, spekulacji i oczekiwania wreszcie poznaliśmy wyniki jednego z najgłośniejszych polskich projektów archeogenetycznych ostatnich lat. Artykuł poświęcony genetycznej genealogii Piastów ukazał się właśnie na łamach „Nature Communications”. Najnowsze badania pokazują, że można dziś powiedzieć o Piastach więcej niż […]
Ludzie i społeczeństwa
- przez dr Radosław BielZanim w Sobocie pod Poznaniem wzniesiono monumentalne grobowce kultury pucharów lejkowatych, okolica była już od długiego czasu użytkowana przez ludzi. Nowe badania paleośrodowiskowe pokazują, że pola, wypas i przekształcanie lasu pojawiły się tam co najmniej sto lat wcześniej. To ważny […]
- przez dr Radosław BielW monumentalnym ośrodku Wari na północnym wybrzeżu Peru archeolodzy od lat odkrywają groby elit, ślady rytuałów i przedmioty, które pokazują skalę władzy pierwszego wielkiego imperium Andów. Tym razem bohaterami badań nie są jednak złote ozdoby ani tkaniny, lecz psy. Ich […]
- przez dr Radosław BielNowe badania starożytnego DNA z neolitycznych grobowców w Caithness i na Orkadach nie pokazują prostej genealogii całych społeczności. Ukazują coś ciekawszego: jak wybrane relacje pokrewieństwa, architektura grobowców i ich położenie w krajobrazie mogły razem tworzyć sposób mówienia o pochodzeniu, przynależności […]
Ciekawostki
- przez dr Radosław BielPo niemal 2000 lat naukowcy odczytali od początku do końca zachowaną część zwęglonego zwoju, nie rozwijając go nawet o milimetr. Okazuje się, że sztuczna inteligencja potrafi pomóc rozpoznawać atrament na podstawie mikroskopijnych nierówności papirusu. Jest to wynik wieloetapowej pracy łączącej […]
- przez dr Radosław BielCzy naczynia kultury pucharów dzwonowatych służyły do picia alkoholu? Najnowsze analizy chemiczne wskazują, że co najmniej część z nich miała kontakt z fermentowanymi napojami. Nie da się jeszcze powiedzieć, czy było to piwo w dzisiejszym rozumieniu, czy raczej złożona mieszanina […]
- przez Ewelina Krajczyńska-WujecRuiny starożytnego miasta Ptolemais pełne są kwadratowych plansz z licznymi wyżłobieniami. Badaczka współpracująca z UW Zofia Kowarska odkryła już ponad 100 takich plansz. – „Na przestrzeni wieków łamali sobie na nich głowy pasterze, którzy wypasając zwierzęta spędzali czas na grach […]
Prawo
- przez dr Radosław BielOd kilku lat dyskusja o poszukiwaniach zabytków przy użyciu wykrywaczy metali coraz bardziej przypomina wojnę pozycyjną. Środowiska archeologiczne i konserwatorskie ostrzegają, że państwo traci kontrolę nad dziedzictwem archeologicznym. Część poszukiwaczy odpowiada, że obecny system jest niewydolny, nieprzejrzysty i oderwany od […]
- przez dr hab. Marek FlorekUwagi w związku z projektem zmiany ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w zakresie dotyczącym regulacji poszukiwań zabytków Dr hab. Marek FlorekInstytut Archeologii UMCS w Lublinie/Delegatura w Sandomierzu Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków […]
- przez Lubelski Wojewódzki Konserwator ZabytkówDo rejestru zabytków województwa lubelskiego, pod numerem A/65, zostało wpisane otoczenie wieży o charakterze sakralno-obronnym wraz ze wzgórzem w Stołpiu. Do podjęcia decyzji przyczyniły się odkrycia poczynione w latach 2015, 2018 i 2021. Sama wieża została uznana za zabytek w […]
Rekonstrukcje
Religie i rytuały
- przez dr Radosław Biel i 19 moreW najnowszym numerze „Archeologii Żywej” przyglądamy się rytuałom: od neolitycznych uczt i staroegipskiej sztuki dobrego życia po praktyki pogrzebowe w Domasławiu oraz zagadkowe przedmioty ukrywane w murach rzymskiego fortu Apsaros. Poza tematem numeru wracamy do templariuszy z Oleśnicy Małej, skarbu […]
- przez dr Radosław BielNa pustyni między Nilem a Morzem Czerwonym zidentyfikowano 280 monumentalnych struktur grobowych, z czego aż 260 nie było wcześniej znanych. Nowe badania pokazują, że nie są to pojedyncze, przypadkowe obiekty, lecz ślad szerokiej tradycji pogrzebowej dawnych społeczności pasterskich, funkcjonujących w […]
- przez dr Radosław BielCzy naczynia kultury pucharów dzwonowatych służyły do picia alkoholu? Najnowsze analizy chemiczne wskazują, że co najmniej część z nich miała kontakt z fermentowanymi napojami. Nie da się jeszcze powiedzieć, czy było to piwo w dzisiejszym rozumieniu, czy raczej złożona mieszanina […]
Skarby i depozyty
Stanowiska archeologiczne
- przez dr Radosław BielOd monumentalnego Książa i Bolkowa po porośnięte lasem relikty zamków górskich, dawne dwory rycerskie i ledwie widoczne w terenie kopce. Internetowy „Katalog zamków i dworów obronnych Śląska” ma zebrać rozproszoną wiedzę o setkach takich miejsc. Jednym z najważniejszych rezultatów projektu […]
- przez dr Dawid KobiałkaPierwszymi jeńcami kompleksu obozowego Lamsdorf w okresie II wojny światowej byli Polacy – żołnierze Wojska Polskiego. Trafiali tu już od 3 września 1939 r. Kierownik projektudr Dawid KobiałkaInstytut Archeologii, Uniwersytet Łódzki Instytucja realizującaCentralne Muzeum Jeńców Wojennych Czas realizacji2026 FinansowanieDofinansowano ze […]
- przez dr Dawid KobiałkaMiejsce Pamięci Narodowej w Łambinowicach jest unikatowym przykładem złożonej i burzliwej historii najnowszej, która została naznaczona kolejnymi konfliktami zbrojnymi oraz ich dalekosiężnymi konsekwencjami. Kierownik projektudr Dawid KobiałkaInstytut Archeologii, Uniwersytet Łódzki Instytucja realizującaStowarzyszenie Przyjaciół Centralnego Muzeum Jeńców Wojennych Czas realizacji2026 FinansowanieDofinansowano […]
Wojna i polityka
- przez dr Radosław BielArchiwalny plan doprowadził badaczy do miejsca, które niemal całkowicie uległo zapomnieniu. W Szczawnem w gminie Komańcza odnaleziono zapomniany cmentarz z czasów I wojny światowej. Ponad 20 jam grobowych, elementy umundurowania oraz ślady zabiegów medycznych pozwalają odtworzyć losy żołnierzy kilku armii […]
- przez dr Radosław BielPo ponad 80 latach od zakończenia wojny archeolodzy natrafili na Starym Cmentarzu Jenieckim w Łambinowicach na zespół grobów, który może być długo poszukiwaną kwaterą polskich żołnierzy wziętych do niewoli przez Niemców. W jednym z pochówków odnaleziono guziki z polskim orłem […]
- przez dr Radosław BielW rejonie jednej z najważniejszych urartyjskich twierdz w Armenii archeolodzy rozpoznali ponad 1000 km struktur związanych z dawną gospodarką wodną. Część z nich może być śladem starożytnych kanałów irygacyjnych, znanych dotąd przede wszystkim z urartyjskich inskrypcji. Argisztihinili było jednym z najważniejszych […]
Wykopaliska archeologiczne
- przez dr Radosław BielArchiwalny plan doprowadził badaczy do miejsca, które niemal całkowicie uległo zapomnieniu. W Szczawnem w gminie Komańcza odnaleziono zapomniany cmentarz z czasów I wojny światowej. Ponad 20 jam grobowych, elementy umundurowania oraz ślady zabiegów medycznych pozwalają odtworzyć losy żołnierzy kilku armii […]
- przez dr Radosław BielPo ponad 80 latach od zakończenia wojny archeolodzy natrafili na Starym Cmentarzu Jenieckim w Łambinowicach na zespół grobów, który może być długo poszukiwaną kwaterą polskich żołnierzy wziętych do niewoli przez Niemców. W jednym z pochówków odnaleziono guziki z polskim orłem […]
- przez dr Radosław BielŚredniowieczna strażnica w Przewodziszowicach należy do najmniej poznanych warowni Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Najnowsze badania archeologiczne przyniosły jednak zaskakująco bogaty materiał zabytkowy – od licznych elementów uzbrojenia po przedmioty codziennego użytku. Znaleziska mogą być śladem ataku na warownię, ale ostateczną odpowiedź przyniosą […]
