Archeowarsztat
Artefakty i zabytki
Genetyka
- przez dr Radosław BielNowe badania starożytnego DNA z neolitycznych grobowców w Caithness i na Orkadach nie pokazują prostej genealogii całych społeczności. Ukazują coś ciekawszego: jak wybrane relacje pokrewieństwa, architektura grobowców i ich położenie w krajobrazie mogły razem tworzyć sposób mówienia o pochodzeniu, przynależności […]
- przez dr Radosław BielNajnowsze wyniki badań zębów z jaskini Stajnia pozwoliły zidentyfikować co najmniej siedmiu neandertalczyków sprzed około 120–92 tys. lat. To najstarsza tak dobrze rozpoznana grupa z obszaru na północ od Karpat i rzadki przypadek, gdy z jednego stanowiska można odtworzyć fragment […]
- przez dr Radosław BielPo latach zapowiedzi, spekulacji i oczekiwania wreszcie poznaliśmy wyniki jednego z najgłośniejszych polskich projektów archeogenetycznych ostatnich lat. Artykuł poświęcony genetycznej genealogii Piastów ukazał się właśnie na łamach „Nature Communications”. Najnowsze badania pokazują, że można dziś powiedzieć o Piastach więcej niż […]
Ludzie i społeczeństwa
- przez dr Radosław BielNowe badania starożytnego DNA z neolitycznych grobowców w Caithness i na Orkadach nie pokazują prostej genealogii całych społeczności. Ukazują coś ciekawszego: jak wybrane relacje pokrewieństwa, architektura grobowców i ich położenie w krajobrazie mogły razem tworzyć sposób mówienia o pochodzeniu, przynależności […]
- przez dr hab. Jarosław Źrałka, proj. UJNa podstawie badań lingwistycznych badacze ustalili, że zanim doszło do wykształcenia kilkudziesięciu języków Majów, przed wieloma wiekami istniał jeden wspólny język-przodek, który nazwano protomajańskim. Wiele słów z tego języka udało się zrekonstruować. Językiem protomajańskim posługiwano się już około 2200 lat […]
- przez dr Radosław BielPortrety mumijne z Egiptu okresu rzymskiego należą do najbardziej rozpoznawalnych zabytków starożytności. Zwykle oglądamy je jednak oddzielnie od ciał, do których kiedyś należały. Przypadek mumii dziecka z Hawary jest inny. Tu portret zachował się wraz z mumią, a badacze mogli […]
Ciekawostki
- przez dr Radosław BielCzy naczynia kultury pucharów dzwonowatych służyły do picia alkoholu? Najnowsze analizy chemiczne wskazują, że co najmniej część z nich miała kontakt z fermentowanymi napojami. Nie da się jeszcze powiedzieć, czy było to piwo w dzisiejszym rozumieniu, czy raczej złożona mieszanina […]
- przez Ewelina Krajczyńska-WujecRuiny starożytnego miasta Ptolemais pełne są kwadratowych plansz z licznymi wyżłobieniami. Badaczka współpracująca z UW Zofia Kowarska odkryła już ponad 100 takich plansz. – „Na przestrzeni wieków łamali sobie na nich głowy pasterze, którzy wypasając zwierzęta spędzali czas na grach […]
- przez dr Radosław BielNa Kujawach wyraźny ślad obecności prosa w diecie pojawia się dopiero w środkowej epoce brązu, około 1300–1200 lat p.n.e. Jeszcze do niedawna przyjmowano, że zboże to mogło być znane w regionie znacznie wcześniej, nawet już w neolicie. Najnowsze badania wpisują […]
Prawo
- przez dr Radosław BielOd kilku lat dyskusja o poszukiwaniach zabytków przy użyciu wykrywaczy metali coraz bardziej przypomina wojnę pozycyjną. Środowiska archeologiczne i konserwatorskie ostrzegają, że państwo traci kontrolę nad dziedzictwem archeologicznym. Część poszukiwaczy odpowiada, że obecny system jest niewydolny, nieprzejrzysty i oderwany od […]
- przez dr hab. Marek FlorekUwagi w związku z projektem zmiany ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w zakresie dotyczącym regulacji poszukiwań zabytków Dr hab. Marek FlorekInstytut Archeologii UMCS w Lublinie/Delegatura w Sandomierzu Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków […]
- przez Lubelski Wojewódzki Konserwator ZabytkówDo rejestru zabytków województwa lubelskiego, pod numerem A/65, zostało wpisane otoczenie wieży o charakterze sakralno-obronnym wraz ze wzgórzem w Stołpiu. Do podjęcia decyzji przyczyniły się odkrycia poczynione w latach 2015, 2018 i 2021. Sama wieża została uznana za zabytek w […]
Rekonstrukcje
Religie i rytuały
- przez dr Radosław BielNa pustyni między Nilem a Morzem Czerwonym zidentyfikowano 280 monumentalnych struktur grobowych, z czego aż 260 nie było wcześniej znanych. Nowe badania pokazują, że nie są to pojedyncze, przypadkowe obiekty, lecz ślad szerokiej tradycji pogrzebowej dawnych społeczności pasterskich, funkcjonujących w […]
- przez dr Radosław BielCzy naczynia kultury pucharów dzwonowatych służyły do picia alkoholu? Najnowsze analizy chemiczne wskazują, że co najmniej część z nich miała kontakt z fermentowanymi napojami. Nie da się jeszcze powiedzieć, czy było to piwo w dzisiejszym rozumieniu, czy raczej złożona mieszanina […]
- przez dr Radosław BielNa cmentarzysku w Domasławiu leżącym pod Wrocławiem odkryto tysiące naczyń. Przez lata patrzono na nie głównie jak na wyposażenie grobów, element uczty pogrzebowej albo pojemniki na dary dla zmarłych. Nowe badania pokazują jednak coś więcej: część z nich mogła aktywnie […]
Skarby i depozyty
Stanowiska archeologiczne
- przez dr Radosław BielNowe badania starożytnego DNA z neolitycznych grobowców w Caithness i na Orkadach nie pokazują prostej genealogii całych społeczności. Ukazują coś ciekawszego: jak wybrane relacje pokrewieństwa, architektura grobowców i ich położenie w krajobrazie mogły razem tworzyć sposób mówienia o pochodzeniu, przynależności […]
- przez dr Radosław BielNa pustyni między Nilem a Morzem Czerwonym zidentyfikowano 280 monumentalnych struktur grobowych, z czego aż 260 nie było wcześniej znanych. Nowe badania pokazują, że nie są to pojedyncze, przypadkowe obiekty, lecz ślad szerokiej tradycji pogrzebowej dawnych społeczności pasterskich, funkcjonujących w […]
- przez dr Radosław BielNajnowsze wyniki badań zębów z jaskini Stajnia pozwoliły zidentyfikować co najmniej siedmiu neandertalczyków sprzed około 120–92 tys. lat. To najstarsza tak dobrze rozpoznana grupa z obszaru na północ od Karpat i rzadki przypadek, gdy z jednego stanowiska można odtworzyć fragment […]
Wojna i polityka
- przez dr Radosław BielW marcu 2022 roku we wsi Jahidne w obwodzie czernihowskim rosyjscy żołnierze zamknęli w piwnicy miejscowej szkoły około 368 cywilów, w tym 69 dzieci. Z wycieńczenia zmarło w niej 10 osób, a kolejnych 17 lub 19 mieszkańców zginęło w innych […]
- przez dr Radosław BielNie monumentalna inskrypcja, nie królewska kronika i nie spektakularny zabytek. Tym razem przełom przyniósł niepozorny dokument zapisany na kawałku papieru, odkryty przez polskich archeologów w Starej Dongoli. To właśnie on pozwala po raz pierwszy uchwycić historyczną postać władcy, który do […]
- przez dr Radosław BielOd 5 maja 2025 r. w Lesie Szpęgawskim – miejscu jednego z najtragiczniejszych epizodów II wojny światowej na Pomorzu – trwa kolejny sezon badań archeologicznych. Prace realizowane są w ramach śledztwa prowadzonego przez Oddziałową Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu […]
Wykopaliska archeologiczne
- przez dr Radosław BielW Oleśnicy Małej na Dolnym Śląsku archeolodzy zaglądają pod dziedziniec dawnego założenia pałacowego, szukając śladów jednej z najważniejszych śląskich siedzib templariuszy. Pod późniejszym brukiem natrafili już na gotyckie cegły, jamę grobową i fundamenty tajemniczego obiektu. Czy mogą to być pozostałości […]
- przez Marcin BoguszewskiW pobliżu Dąbrówna na terenie dawnej Puszczy Galindzkiej archeolodzy z Uniwersytetu Gdańskiego odkryli relikty zaginionego średniowiecznego miasta. Pozostałości budynków z regularną zabudową i centralnie usytuowanym rynkiem potwierdzono badaniami geofizycznymi, a na powierzchni ziemi odnaleziono kilkaset artefaktów. Naukowcom pod kierownictwem dr. […]
- przez Ewelina Krajczyńska-WujecPozostałości statków, które w starożytności rozbijały się w drodze do Ptolemais, odkryli archeolodzy Uniwersytetu Warszawskiego w Libii. Pas obejmujący wrakowisko ma ponad 100 m, więc morskich katastrof musiało być tutaj co najmniej kilka – uważa kierownik badań w Ptolemais, dr […]
