Panoramiczny widok pustynnego krajobrazu regionu Atbai z rozległymi równinami i skalistymi wzgórzami pod bezchmurnym niebem.

Kamienne grobowce pasterzy na pustyni Atbai. Odkryto setki nieznanych dotąd struktur

Na pustyni między Nilem a Morzem Czerwonym zidentyfikowano 280 monumentalnych struktur grobowych, z czego aż 260 nie było wcześniej znanych. Nowe badania pokazują, że nie są to pojedyncze, przypadkowe obiekty, lecz ślad szerokiej tradycji pogrzebowej dawnych społeczności pasterskich, funkcjonujących w czasie, gdy północno-wschodnia Afryka … Czytaj więcej…

W co grano na ruinach Ptolemais? Odkryto ponad 100 kamiennych plansz

Ruiny starożytnego miasta Ptolemais pełne są kwadratowych plansz z licznymi wyżłobieniami. Badaczka współpracująca z UW Zofia Kowarska odkryła już ponad 100 takich plansz. – „Na przestrzeni wieków łamali sobie na nich głowy pasterze, którzy wypasając zwierzęta spędzali czas na grach przypominających warcaby lub kółko … Czytaj więcej…

Badanie mumii z Hawary pozwala lepiej zrozumieć, czym właściwie były portrety mumijne

Portret, który nie mówi całej prawdy. Badania dziecięcej mumii z Hawary

Portrety mumijne z Egiptu okresu rzymskiego należą do najbardziej rozpoznawalnych zabytków starożytności. Zwykle oglądamy je jednak oddzielnie od ciał, do których kiedyś należały. Przypadek mumii dziecka z Hawary jest inny. Tu portret zachował się wraz z mumią, a badacze mogli zestawić malarski wizerunek z … Czytaj więcej…

Dongola Krol Qaszqasz

Nowy dokument z Dongoli potwierdza istnienie legendarnego władcy Nubii

Nie monumentalna inskrypcja, nie królewska kronika i nie spektakularny zabytek. Tym razem przełom przyniósł niepozorny dokument zapisany na kawałku papieru, odkryty przez polskich archeologów w Starej Dongoli. To właśnie on pozwala po raz pierwszy uchwycić historyczną postać władcy, który do tej pory funkcjonował gdzieś … Czytaj więcej…

Prof. Bartosz Kontny prowadzi dokumentację pozostałości portu w Ptolemais (fot. Artur Brzóska)

Pozostałości starożytnego wrakowiska odkryli polscy archeolodzy w Ptolemais

Pozostałości statków, które w starożytności rozbijały się w drodze do Ptolemais, odkryli archeolodzy Uniwersytetu Warszawskiego w Libii. Pas obejmujący wrakowisko ma ponad 100 m, więc morskich katastrof musiało być tutaj co najmniej kilka – uważa kierownik badań w Ptolemais, dr Piotr Jaworski. Ptolemais to jedno … Czytaj więcej…

Nieinwazyjna diagnostyka umożliwiła analizę wnętrza ciała i przebiegu zabiegów mumifikacyjnych dziecka mumii z Muzeum Archidiecezjalnego we Wrocławi

Mumia z Muzeum Archidiecezjalnego we Wrocławiu. Nowe ustalenia o chłopcu sprzed 2 tys. lat

Ponad sto lat temu dziecięca mumia trafiła do Wrocławia jako egzotyczny zabytek z odległej przeszłości, a dziś znajduje się w Muzeum Archidiecezjalnym. Przez długi czas pozostawała niemą, owiniętą w bandaże postacią. Dziś nowoczesne technologie pozwalają spojrzeć na nią inaczej – nie tylko jak na … Czytaj więcej…

Mastaba Farona Sakkara

Kolejny etap badań grobowca faraona Szepseskafa w Egipcie

Polscy naukowcy jadą do Egiptu, by kontynuować badania grobowca faraona Szepseskafa (ok. 2500 r. p.n.e.). Prace będą koncentrować się na komorze grobowej, gdzie archeolodzy znaleźli m.in. dowody obecności mnicha bizantyjskiego, który w tym miejscu urządził erem. Wyprawa rusza w sobotę, 15 listopada. W czwartek … Czytaj więcej…

W latach 2019–2023 polsko-tunezyjska misja archeologiczna odkryła i zinwentaryzowała już setki łacińskich inskrypcji

Kapłanki i kult Ceres z Musti. Nowe polsko-tunezyjskie odkrycia!

Polsko-tunezyjski zespół badawczy odkrył i przeanalizował cztery monumentalne stele nagrobne z II–III w. n.e., należące do kobiet interpretowanych jako kapłanki bogini Ceres. Badania przeprowadzono w rejonie starożytnego Musti (el-Krib, północna Tunezja), znanego z żyznych gleb i intensywnego rolnictwa. To prawdopodobnie jeden z najlepiej udokumentowanych … Czytaj więcej…

Wyposażenie grobowe z cmentarzyska Jebel Cristal na pustyni Bayuda

Pełna życia? Polskie badania pustyni Bayuda w Sudanie

Słone paleojezioro, z którego wydobywano rzadki minerał natron, służący m.in. do mumifikacji ciał, produkcji szkła i ceramiki odkryli Polacy na pustyni Bayuda w Sudanie. W wyniku wieloletnich prac zidentyfikowali ponad 1,2 tys. nowych stanowisk archeologicznych, z czego ponad 400 w projekcie NCN. Pustynia Bayuda … Czytaj więcej…

Do rekonstrukcji grobowca wykorzystano program Blender, który pozwolił na stworzenie precyzyjnego modelu 3D (oprac. © J. Stępnik)

Zaginiony grobowiec egipskiego dostojnika. Polacy odtworzyli go cyfrowo!

Dzięki cyfrowym narzędziom polscy badacze podjęli się ambitnego zadania rekonstrukcji grobowca jednego z dostojników starożytnego Egiptu. Pomimo, że fizyczna lokalizacja grobu zaginęła, naukowcy przywrócili mu kształt – tym razem w wirtualnym świecie. To nie tylko fascynująca podróż w przeszłość, ale także przykład, jak technologie … Czytaj więcej…

Działalność czasopisma „Archeologia Żywa” w latach 2026–2027 jest dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego – w ramach programu „Czasopisma 2026”.