Numer 3/2026 „Archeologii Żywej” „Uczty i rytuały” w wersji papierowej i cyfrowej na tle naczyń z wykopalisk

Archeologia Żywa 3 (101) 2026

W najnowszym numerze „Archeologii Żywej” przyglądamy się rytuałom: od neolitycznych uczt i staroegipskiej sztuki dobrego życia po praktyki pogrzebowe w Domasławiu oraz zagadkowe przedmioty ukrywane w murach rzymskiego fortu Apsaros. Poza tematem numeru wracamy do templariuszy z Oleśnicy Małej, skarbu rzymskich denarów z Gąsek, … Czytaj więcej…

Kolorowy model wysokościowy terenu z oznaczonym torfowiskiem, grobowcami neolitycznymi i doliną Samicy Kierskiej.

Przed grobowcami były pola? Pyłek odsłania krajobraz sprzed 5600 lat pod Poznaniem

Zanim w Sobocie pod Poznaniem wzniesiono monumentalne grobowce kultury pucharów lejkowatych, okolica była już od długiego czasu użytkowana przez ludzi. Nowe badania paleośrodowiskowe pokazują, że pola, wypas i przekształcanie lasu pojawiły się tam co najmniej sto lat wcześniej. To ważny argument przeciw prostemu obrazowi … Czytaj więcej…

Widok z drona na wzgórza, dolinę i wykopaliska na stanowisku Bushat w północnej Albanii.

Nowe odkrycia w zaginionym mieście Ilirów

Bushat to położone w północnej Albanii (ok. 10 km na południe od współczesnej Szkodry) iliryjskie stanowisko osadnicze, które stanowi bardzo już rzadki w Europie przykład „zaginionego miasta” – jeszcze do niedawna całkowicie wymazanego nie tylko z map, ale i z ludzkiej pamięci, nawet pamięci … Czytaj więcej…

W Oleśnicy Małej na Dolnym Śląsku trwają badania archeologiczne na terenie dawnej komandorii templariuszy

Co kryje dziedziniec w dawnej komandorii templariuszy w Oleśnicy Małej?

W Oleśnicy Małej na Dolnym Śląsku archeolodzy zaglądają pod dziedziniec dawnego założenia pałacowego, szukając śladów jednej z najważniejszych śląskich siedzib templariuszy. Pod późniejszym brukiem natrafili już na gotyckie cegły, jamę grobową i fundamenty tajemniczego obiektu. Czy mogą to być pozostałości kaplicy zakonu? Oleśnica Mała, … Czytaj więcej…

Meczet był niewielki: miał niecałe 5 m szerokości i nieco ponad 6 m długości

Tak wyglądał najstarszy meczet w Afryce! Polskie badania w Etiopii

Negasz, niewielka miejscowość położona w górach północnego Tigraju, zajmuje wyjątkowe miejsce w historii islamu. To tutaj w 615 r., według tradycji muzułmańskiej i etiopskiej, dotarła grupa pierwszych towarzyszy Proroka Muhammada – jego najbliższych przyjaciół i pierwszych wierzących w jego misję. Naukowcy z Wydziału Kultur … Czytaj więcej…

Tajemnice Pomorza. Wierzenia Słowian Thumbnail

„Tajemnice Pomorza. Wierzenia Słowian” – nowy film dokumentalny już dostępny!

W co wierzyli dawni Pomorzanie? Na to pytanie stara się odpowiedzieć wyreżyserowany przez Tomasza Częścika pełnometrażowy dokument, który niedawno trafił na YouTube’a. Film jest przykładem ambitnej, niezależnej produkcji popularyzującej wyniki współczesnych badań nad religijnością i wyobrażeniami świata wczesnośredniowiecznych Słowian znad Bałtyku. Twórca prowadzi widza … Czytaj więcej…

Archeologia Żywa 4 (98) 2025

Kim byli Celtowie naprawdę? W nowym numerze „Archeologii Żywej” zaglądamy do serca świata lateńskiego — od dworów elit i centrów handlowych po wodne miejsca ofiarne i niezwykłe odkrycia z ziem dzisiejszej Polski. Nie wszyscy bowiem zawsze pamiętają, że i u nas odegrali oni bardzo … Czytaj więcej…

Kolosy Memnona

Grobowiec Amenhotepa III otwarty dla zwiedzających po ponad 200 latach!

Ponad dwie dekady międzynarodowych prac konserwatorskich przywróciły blask jednemu z najważniejszych królewskich grobowców w Egipcie. Po raz pierwszy od ponad dwóch stuleci grobowiec króla Amenhotepa III – jednego z najpotężniejszych i najbardziej wpływowych władców starożytnego Egiptu – zostaje udostępniony zwiedzającym. (Opublikowane pierwotnie zdjęcia z … Czytaj więcej…

Znaleziska dokonano w lipcu 2025 roku tuż pod głównym wejściem do świątyni, około 2,2 metra pod obecnym poziomem posadzki

Dziecięce szkielety u progu kościoła. Bytomskie odkrycie z XIII–XIV w.?

Podczas prac remontowych i towarzyszącego im nadzoru archeologicznego przy kościele św. Wojciecha w Bytomiu natrafiono na cztery dziecięce pochówki, wstępnie datowane na okres średniowiecza. Znaleziska dokonano w lipcu 2025 roku tuż pod głównym wejściem do świątyni, około 2,2 metra pod obecnym poziomem posadzki. W … Czytaj więcej…

W latach 2019–2023 polsko-tunezyjska misja archeologiczna odkryła i zinwentaryzowała już setki łacińskich inskrypcji

Kapłanki i kult Ceres z Musti. Nowe polsko-tunezyjskie odkrycia!

Polsko-tunezyjski zespół badawczy odkrył i przeanalizował cztery monumentalne stele nagrobne z II–III w. n.e., należące do kobiet interpretowanych jako kapłanki bogini Ceres. Badania przeprowadzono w rejonie starożytnego Musti (el-Krib, północna Tunezja), znanego z żyznych gleb i intensywnego rolnictwa. To prawdopodobnie jeden z najlepiej udokumentowanych … Czytaj więcej…

Działalność czasopisma „Archeologia Żywa” w latach 2026–2027 jest dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego – w ramach programu „Czasopisma 2026”.