Artykuł – Archeologia Żywa https://archeologia.com.pl Jedyne czasopismo archeologiczne w Polsce Wed, 22 Apr 2026 12:30:19 +0000 pl-PL hourly 1 https://archeologia.com.pl/wp-content/uploads/logo_circle-70x70.png Artykuł – Archeologia Żywa https://archeologia.com.pl 32 32 Portret, który nie mówi całej prawdy. Badania dziecięcej mumii z Hawary https://archeologia.com.pl/portret-ktory-nie-mowi-calej-prawdy-badania-dzieciecej-mumii-z-hawary/ https://archeologia.com.pl/portret-ktory-nie-mowi-calej-prawdy-badania-dzieciecej-mumii-z-hawary/#respond Wed, 22 Apr 2026 12:27:16 +0000 https://archeologia.com.pl/?p=31428 Czytaj więcej...]]> Punktem wyjścia badań była dziecięca mumia z Hawary, dziś przechowywana w Muzeum Egipskim w Kairze pod numerem CG 33225, datowana ogólnie na okres rzymski, prawdopodobnie na I w. n.e., choć niektórzy badacze dopuszczają także datę nieco późniejszą. Odkrył ją w 1888 roku William Flinders Petrie na cmentarzysku w pobliżu piramidy w Hawarze. To ważne miejsce dla badań nad portretami mumijnymi…

Źródło

]]> https://archeologia.com.pl/portret-ktory-nie-mowi-calej-prawdy-badania-dzieciecej-mumii-z-hawary/feed/ 0 Kiedy pradziejowi rolnicy na Kujawach zaczęli uprawiać proso? https://archeologia.com.pl/kiedy-pradziejowi-rolnicy-na-kujawach-zaczeli-uprawiac-proso/ https://archeologia.com.pl/kiedy-pradziejowi-rolnicy-na-kujawach-zaczeli-uprawiac-proso/#respond Wed, 22 Apr 2026 10:38:00 +0000 https://archeologia.com.pl/?p=31394 Czytaj więcej...]]> Pytanie o początki prosa na Kujawach okazuje się ważne nie tylko dla historii upraw, ale szerzej, dla zrozumienia przemian gospodarczych i społecznych w pradziejach regionu. Najnowszy artykuł opublikowany w „Royal Society Open Science”[ref]POSPIESZNY Ł., LEWIS J., WILTSHIRE I.L., CRAMP L., GIBLIN J., KRENZ-NIEDBAŁA M., ŁUKASIK S., BOROWSKA B., MAKOWIECKI D., … ROFFET-SALQUE M. 2026.

Źródło

]]> https://archeologia.com.pl/kiedy-pradziejowi-rolnicy-na-kujawach-zaczeli-uprawiac-proso/feed/ 0 Szkoła jako stanowisko archeologiczne? Polscy badacze opisali ślady zbrodni wojennych w Jahidnem https://archeologia.com.pl/olscy-badacze-opisali-slady-zbrodni-wojennych-w-jahidnem/ https://archeologia.com.pl/olscy-badacze-opisali-slady-zbrodni-wojennych-w-jahidnem/#respond Tue, 21 Apr 2026 16:00:21 +0000 https://archeologia.com.pl/?p=31411 Czytaj więcej...]]> Dr Grzegorz Kiarszys z Instytutu Historii Uniwersytetu Szczecińskiego oraz Marek Lemiesz aktualnie będący pracownikiem Międzynarodowego Ośrodka Badań i Analiz nad Dziedzictwem w Zagrożeniu we Wrocławiu, opisują Jahidne jako przykład miejsca, w którym zbrodnia wojenna pozostawiła po sobie wyraźny i czytelny zapis materialny, choć tylko przez pewien czas[ref]KIARSZYS G., LEMIESZ M. 2026…

Źródło

]]> https://archeologia.com.pl/olscy-badacze-opisali-slady-zbrodni-wojennych-w-jahidnem/feed/ 0 Co zostawili po sobie Rzymianie? Nocniki ujawniają ślady pasożytów https://archeologia.com.pl/co-zostawili-po-sobie-rzymianie-nocniki-ujawniaja-slady-pasozytow/ https://archeologia.com.pl/co-zostawili-po-sobie-rzymianie-nocniki-ujawniaja-slady-pasozytow/#respond Sat, 18 Apr 2026 09:45:19 +0000 https://archeologia.com.pl/?p=31395 Czytaj więcej...]]> O codzienności w starożytności zwykle wiemy mniej niż o wojnach, cesarzach czy wielkich budowlach. Tymczasem to właśnie zwykłe, domowe przedmioty potrafią czasem powiedzieć najwięcej o tym, jak naprawdę żyli ludzie. Dobrym przykładem są rzymskie nocniki z Novae i Marcianopolis, przebadane przez interdyscyplinarny zespół w artykule opublikowanym w „npj Heritage Science”[ref]KLENINA E., BIERNACKI A.

Źródło

]]> https://archeologia.com.pl/co-zostawili-po-sobie-rzymianie-nocniki-ujawniaja-slady-pasozytow/feed/ 0 Znamy DNA części Piastów! To ważny krok, ale nie koniec pytań https://archeologia.com.pl/znamy-dna-czesci-piastow-to-wazny-krok-ale-nie-koniec-pytan/ https://archeologia.com.pl/znamy-dna-czesci-piastow-to-wazny-krok-ale-nie-koniec-pytan/#comments Tue, 14 Apr 2026 11:08:48 +0000 https://archeologia.com.pl/?p=31368 Czytaj więcej...]]> Przez stulecia o pochodzeniu Piastów pisano głównie na podstawie skąpych źródeł, późnych kronik i historycznych rekonstrukcji. Teraz do tej układanki dołączyła archeogenetyka. Interdyscyplinarny zespół kierowany przez prof. dr. hab. inż. Marka Figlerowicza z Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN w Poznaniu w ramach projektu zebrał próbki do badań genetycznych ze szczątków przypisywanych…

Źródło

]]> https://archeologia.com.pl/znamy-dna-czesci-piastow-to-wazny-krok-ale-nie-koniec-pytan/feed/ 6 W dawnej Puszczy Galindzkiej odkryto pierwotną lokację średniowiecznego Dąbrówna https://archeologia.com.pl/w-puszczy-galindzkiej-odkryto-pierwotna-lokacje-sredniowiecznego-dabrowna/ https://archeologia.com.pl/w-puszczy-galindzkiej-odkryto-pierwotna-lokacje-sredniowiecznego-dabrowna/#respond Wed, 08 Apr 2026 10:07:03 +0000 https://archeologia.com.pl/?p=31340 Czytaj więcej...]]> Naukowcom pod kierownictwem dr. Arkadiusza Koperkiewicza z Instytutu Archeologii UG udało się jednoznacznie wskazać pierwotną lokalizację Dąbrówna – na wysoczyźnie pod Zamkową Górą, nad jeziorem Dąbrowa Mała. Miasto pierwszej generacji osadników zamieniło się w wieś, która przez pokolenia zachowała nazwę Stare Miasto. Okoliczności i data translokacji nie są jasne. Według badaczy…

Źródło

]]> https://archeologia.com.pl/w-puszczy-galindzkiej-odkryto-pierwotna-lokacje-sredniowiecznego-dabrowna/feed/ 0 Skala atypowych pochówków zaskakuje. Cmentarzysko w Pniu mogło być wyjątkowe https://archeologia.com.pl/atypowe-pochowki-zaskakuja-liczba-cmentarzysko-w-pniu-moglo-byc-wyjatkowe/ https://archeologia.com.pl/atypowe-pochowki-zaskakuja-liczba-cmentarzysko-w-pniu-moglo-byc-wyjatkowe/#respond Tue, 31 Mar 2026 15:42:20 +0000 https://archeologia.com.pl/?p=31326 Czytaj więcej...]]> W Pniu (woj. kujawsko-pomorskie) od ponad dwóch dekad trwają badania prowadzone przez zespół pod kierownictwem naukowym badacza z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Stanowisko datowane jest na XVII wiek i jak wskazują dotychczasowe ustalenia miało najprawdopodobniej charakter protestancki. Tym, co wyróżnia je na tle innych cmentarzysk z tego okresu, jest jednak wyjątkowo duża liczba tzw.

Źródło

]]> https://archeologia.com.pl/atypowe-pochowki-zaskakuja-liczba-cmentarzysko-w-pniu-moglo-byc-wyjatkowe/feed/ 0 DNA późnej epoki brązu w Europie Środkowej. Nowe dane także z Polski https://archeologia.com.pl/dna-poznej-epoki-brazu-w-europie-srodkowej-nowe-dane-takze-z-polski/ https://archeologia.com.pl/dna-poznej-epoki-brazu-w-europie-srodkowej-nowe-dane-takze-z-polski/#comments Wed, 25 Mar 2026 09:58:09 +0000 https://archeologia.com.pl/?p=31226 Czytaj więcej...]]> Niedawno na łamach czasopisma „Nature Communications” ukazał się obszerny artykuł zespołu kierowanego przez Eleftherię Orfanou oraz Wolfganga Haaka z Instytutu Maxa Plancka[ref]ORFANOU E., GHALICHI A., ROHRLACH A.B., PAUST E., ANDRADES VALTUEÑA A., ERNÉE M., FURMANEK M., HAŁUSZKO A., HERMES T., … HAAK W. 2026. Reconstruction of the lifeways of Central European Late Bronze Age communities using…

Źródło

]]> https://archeologia.com.pl/dna-poznej-epoki-brazu-w-europie-srodkowej-nowe-dane-takze-z-polski/feed/ 1 Nowy dokument z Dongoli potwierdza istnienie legendarnego władcy Nubii https://archeologia.com.pl/nowy-dokument-z-dongoli-potwierdza-istnienie-legendarnego-wladcy-nubii/ https://archeologia.com.pl/nowy-dokument-z-dongoli-potwierdza-istnienie-legendarnego-wladcy-nubii/#respond Fri, 20 Mar 2026 11:11:15 +0000 https://archeologia.com.pl/?p=31287 Czytaj więcej...]]> Odkrycie dokonane w dawnej stolicy królestwa Makurii, leżącej na terenie dzisiejszego Sudanu – wpisuje się w jeden z najtrudniejszych problemów badawczych związanych z historią Afryki: jak rekonstruować dzieje regionów, które pozostawiły po sobie niewiele własnych źródeł pisanych. W przypadku Nubii w XIV i XV wieku przez lata dominowało przekonanie, że po upadku chrześcijańskich struktur…

Źródło

]]> https://archeologia.com.pl/nowy-dokument-z-dongoli-potwierdza-istnienie-legendarnego-wladcy-nubii/feed/ 0 Pozostałości starożytnego wrakowiska odkryli polscy archeolodzy w Ptolemais https://archeologia.com.pl/pozostalosci-starozytnego-wrakowiska-odkryli-polscy-archeolodzy-w-ptolemais/ https://archeologia.com.pl/pozostalosci-starozytnego-wrakowiska-odkryli-polscy-archeolodzy-w-ptolemais/#respond Mon, 16 Mar 2026 10:10:50 +0000 https://archeologia.com.pl/?p=31274 Czytaj więcej...]]> Ptolemais to jedno z największych starożytnych miast greckich, położone na terenie Cyrenajki, krainy historycznej znajdującej się obecnie w północno-wschodniej Libii. Miasto założyli rządzący Cyrenajką egipscy królowie z dynastii Ptolemeuszy pod koniec IV lub w III wieku p.n.e.; istniało aż do podboju arabskiego w VII wieku n.e. Naukowcy Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego…

Źródło

]]> https://archeologia.com.pl/pozostalosci-starozytnego-wrakowiska-odkryli-polscy-archeolodzy-w-ptolemais/feed/ 0