Na kamiennych blokach jednej z najlepiej zachowanych budowli starożytnego Ptolemais w dzisiejszej Libii widnieją setki niewielkich znaków, które przez długi czas pozostawały na marginesie badań. Ich nowa analiza pozwala zajrzeć za kulisy hellenistycznego placu budowy i odtworzyć, jak oraz kiedy powstawała monumentalna Brama Tokry. … Czytaj więcej…
Kommission zur Erforschung von Sammlungen archäologischer Funde und Unterlagen aus dem nordöstlichen Mitteleuropa (KAFU) to międzynarodowa organizacja non-profit, której zadaniem jest rekonstrukcja wiedzy o utraconych w trakcie wojny zasobach archeologicznych. W ciągu 25 lat działalności pole jej zainteresowań objęło całą środkową Europę i Ukrainę. … Czytaj więcej…
Wśród przedmiotów złożonych w grobie młodego mężczyzny w Castillo de Huarmey znajdowała się bezkształtna grudka, bardziej przypominająca odpad niż cenny zabytek. Najnowsze analizy wykazały jednak, że zachowała informacje o wytopie brązu arsenowego i kontaktach obejmujących znaczną część Andów. Społeczności Wari stworzyły w okresie Horyzontu … Czytaj więcej…
Po niemal 2000 lat naukowcy odczytali od początku do końca zachowaną część zwęglonego zwoju, nie rozwijając go nawet o milimetr. Okazuje się, że sztuczna inteligencja potrafi pomóc rozpoznawać atrament na podstawie mikroskopijnych nierówności papirusu. Jest to wynik wieloetapowej pracy łączącej potężne źródła promieniowania rentgenowskiego, … Czytaj więcej…
Bushat to położone w północnej Albanii (ok. 10 km na południe od współczesnej Szkodry) iliryjskie stanowisko osadnicze, które stanowi bardzo już rzadki w Europie przykład „zaginionego miasta” – jeszcze do niedawna całkowicie wymazanego nie tylko z map, ale i z ludzkiej pamięci, nawet pamięci … Czytaj więcej…
W rejonie jednej z najważniejszych urartyjskich twierdz w Armenii archeolodzy rozpoznali ponad 1000 km struktur związanych z dawną gospodarką wodną. Część z nich może być śladem starożytnych kanałów irygacyjnych, znanych dotąd przede wszystkim z urartyjskich inskrypcji. Argisztihinili było jednym z najważniejszych ośrodków państwa Urartu w … Czytaj więcej…
Nowe badania starożytnego DNA z neolitycznych grobowców w Caithness i na Orkadach nie pokazują prostej genealogii całych społeczności. Ukazują coś ciekawszego: jak wybrane relacje pokrewieństwa, architektura grobowców i ich położenie w krajobrazie mogły razem tworzyć sposób mówienia o pochodzeniu, przynależności i pamięci o zmarłych. … Czytaj więcej…
Na pustyni między Nilem a Morzem Czerwonym zidentyfikowano 280 monumentalnych struktur grobowych, z czego aż 260 nie było wcześniej znanych. Nowe badania pokazują, że nie są to pojedyncze, przypadkowe obiekty, lecz ślad szerokiej tradycji pogrzebowej dawnych społeczności pasterskich, funkcjonujących w czasie, gdy północno-wschodnia Afryka … Czytaj więcej…
Ruiny starożytnego miasta Ptolemais pełne są kwadratowych plansz z licznymi wyżłobieniami. Badaczka współpracująca z UW Zofia Kowarska odkryła już ponad 100 takich plansz. – „Na przestrzeni wieków łamali sobie na nich głowy pasterze, którzy wypasając zwierzęta spędzali czas na grach przypominających warcaby lub kółko … Czytaj więcej…
Na podstawie badań lingwistycznych badacze ustalili, że zanim doszło do wykształcenia kilkudziesięciu języków Majów, przed wieloma wiekami istniał jeden wspólny język-przodek, który nazwano protomajańskim. Wiele słów z tego języka udało się zrekonstruować. Językiem protomajańskim posługiwano się już około 2200 lat p.n.e. i niedługo później … Czytaj więcej…
Działalność czasopisma „Archeologia Żywa” w latach 2026–2027 jest dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego – w ramach programu „Czasopisma 2026”.
