Brama Tokry w ruinach starożytnego Ptolemais w Libii, widok na dwie zachowane wieże od zachodu

Po co budowniczowie Bramy Tokry w Ptolemais zostawili aż 626 znaków?

Na kamiennych blokach jednej z najlepiej zachowanych budowli starożytnego Ptolemais w dzisiejszej Libii widnieją setki niewielkich znaków, które przez długi czas pozostawały na marginesie badań. Ich nowa analiza pozwala zajrzeć za kulisy hellenistycznego placu budowy i odtworzyć, jak oraz kiedy powstawała monumentalna Brama Tokry. … Czytaj więcej…

Wały wczesnośredniowiecznego grodu w lesie na Starym Książu oraz wstawione zdjęcie złoconego okucia w kształcie krzyża

Krzyżyk ze Starego Książa z przełomu IX i X w. Co ujawniły nowe badania?

Pod romantycznymi ruinami w Wałbrzychu kryją się pozostałości rozległego grodu z końca IX wieku oraz ambitnej rezydencji śląskiego Piasta. Nowe opracowanie wzmacnia wczesne datowanie pozłacanego okucia w kształcie krzyża, ale przede wszystkim pozwala lepiej zrozumieć niezwykłą historię całego Starego Książa. Stary Książ dziś kojarzy … Czytaj więcej…

Prof. Patrycja Prządka-Giersz odsłania pochówek młodego mężczyzny z metalowymi przedmiotami w Castillo de Huarmey

Z Boliwii do Peru? Grudka z grobu Wari zdradza kontakty sprzed około 1000 lat

Wśród przedmiotów złożonych w grobie młodego mężczyzny w Castillo de Huarmey znajdowała się bezkształtna grudka, bardziej przypominająca odpad niż cenny zabytek. Najnowsze analizy wykazały jednak, że zachowała informacje o wytopie brązu arsenowego i kontaktach obejmujących znaczną część Andów. Społeczności Wari stworzyły w okresie Horyzontu … Czytaj więcej…

Archeologia Żywa 2 (100) 2026 – 100 najciekawszych zabytków archeologicznych w Polsce

Setny numer „Archeologii Żywej” to wyjątkowy przewodnik po 100 zabytkach ze 100 polskich muzeów. Powstał we współpracy z instytucjami z całego kraju i łączy to, co w archeologii najciekawsze: niezwykłe artefakty, historie ich odkrycia oraz realne spotkanie z dziedzictwem na żywo. To wydanie można … Czytaj więcej…

Kafle piecowe i rekonstrukcja pieca na wystawie w Muzeum Śląska Opolskiego.

Jak wyglądał zamkowy piec kaflowy? Zobacz kafle i rekonstrukcję 3D w Muzeum Śląska Opolskiego

Muzeum Śląska Opolskiego otworzyło nową odsłonę stałej ekspozycji poświęconej Zamkowi Piastowskiemu w Opolu. Wystawa została wzbogacona o komponent cyfrowy, który łączy archeologię, rekonstrukcję 3D i nowoczesne sposoby opowiadania o przeszłości. To efekt niedawno zakończonego projektu badawczo-edukacyjnego. Nowa przestrzeń wystawiennicza prezentuje nie tylko zabytkowe kafle … Czytaj więcej…

Ryzyko uszkodzenia formy przy kontakcie z roztopionym metalem sprawiło, że część badaczy sugerowała inne zastosowania form metalowych

Czy w epoce brązu naprawdę odlewano brąz w formach z brązu?

Najnowsze wnioski z badań nad metalowymi formami odlewniczymi pokazują, że odpowiedź na tytułowe pytanie brzmi: tak – choć nie zawsze i nie bez trudności. Ślady zużycia, analiza technik wykonania oraz kontekst znalezisk dowodzą, że formy te mogły być faktycznie używane do wielokrotnego odlewania metalowych … Czytaj więcej…

Luksus W Skali Mikro

Luksus w skali mikro. Ceramika półmajolikowa z nowożytnego ośrodka garncarskiego w Miechocinie

Wiosną 2025 roku Muzeum Okręgowe w Rzeszowie rozpoczęło realizację projektu „LUKSUS W SKALI MIKRO. Ceramika półmajolikowa z nowożytnego ośrodka garncarskiego w Miechocinie”, którego realizacja możliwa była dzięki uzyskanemu dofinansowaniu w ramach programu rządowego MKiDN „Ochrona zabytków archeologicznych”. Obecnie, trwają prace zamykające I etap zadania. … Czytaj więcej…

Pozostałości dwóch z wielu pieców hutniczych odkrytych na stanowisku w Zaborowie

Nie przeworskie, lecz jastorfskie? Hutnictwo pod Zaborowem starsze o ponad 100 lat!

Na zachód od Warszawy, na terenach tzw. Mazowieckiego Centrum Metalurgicznego, archeolodzy dokonali kluczowych ustaleń. W Zaborowie piece hutnicze pracowały już w IV–III wieku p.n.e., a więc znacznie wcześniej, niż dotąd przypuszczano. Za zmianą datowania stoją analizy nasion, węgli drzewnych i gęsta siatka badań terenowych … Czytaj więcej…

Zdjęcie RTI (reflectance transformation imaging) zabytku (fot. © Julia Malinkiewicz)

Jeden zabytek, wiele tropów – co skrywa płytka z poroża z Ciepłego?

W archeologii są znaleziska, które od razu przyciągają wzrok, choć ich interpretacja wcale nie jest oczywista. Tak jest w przypadku niepozornego fragmentu poroża jelenia, odkrytego przed kilkoma tygodniami na terenie grodziska w Ciepłem na Pomorzu Wschodnim. Ma zaledwie 7 centymetrów długości i nieco ponad … Czytaj więcej…

Po znalezieniu miecza, we wtorek wieczorem, odkrywca wrzucił zdjęcia na facebookową grupą poświęconą archeologii

Średniowieczny miecz odkryty w Wiśle nie należał do templariusza

W lipcu 2025 roku na warszawskim Tarchominie Andrzej Korpikiewicz natknął się na długi, zardzewiały przedmiot wystający spośród kamieni umocnienia brzegu Wisły. Po oczyszczeniu go z mułu i przyczepionych do niego organizmów, zorientował się, że trzyma w rękach dobrze zachowany późnośredniowieczny miecz. Widoczny na trzpieniu … Czytaj więcej…

Działalność czasopisma „Archeologia Żywa” w latach 2026–2027 jest dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego – w ramach programu „Czasopisma 2026”.