Zwęglony, zwinięty papirus leżący na stole podczas skanowania; na jego powierzchni widoczne są czerwone linie lasera.

Papirus z Herkulanum odczytany po niemal 2000 lat! Przełom dzięki sztucznej inteligencji

Po niemal 2000 lat naukowcy odczytali od początku do końca zachowaną część zwęglonego zwoju, nie rozwijając go nawet o milimetr. Okazuje się, że sztuczna inteligencja potrafi pomóc rozpoznawać atrament na podstawie mikroskopijnych nierówności papirusu. Jest to wynik wieloetapowej pracy łączącej potężne źródła promieniowania rentgenowskiego, … Czytaj więcej…

W rejonie jednej z najważniejszych urartyjskich twierdz w Armenii archeolodzy rozpoznali ponad 1000 km struktur związanych z dawną gospodarką wodną (fot. K. Jakubiak, CC BY 4.0, z „Antiquity”)

W Armenii odkryto 134 km potencjalnych starożytnych kanałów wokół urartyjskiej twierdzy Argisztihinili

W rejonie jednej z najważniejszych urartyjskich twierdz w Armenii archeolodzy rozpoznali ponad 1000 km struktur związanych z dawną gospodarką wodną. Część z nich może być śladem starożytnych kanałów irygacyjnych, znanych dotąd przede wszystkim z urartyjskich inskrypcji. Argisztihinili było jednym z najważniejszych ośrodków państwa Urartu w … Czytaj więcej…

Panoramiczny widok pustynnego krajobrazu regionu Atbai z rozległymi równinami i skalistymi wzgórzami pod bezchmurnym niebem.

Kamienne grobowce pasterzy na pustyni Atbai. Odkryto setki nieznanych dotąd struktur

Na pustyni między Nilem a Morzem Czerwonym zidentyfikowano 280 monumentalnych struktur grobowych, z czego aż 260 nie było wcześniej znanych. Nowe badania pokazują, że nie są to pojedyncze, przypadkowe obiekty, lecz ślad szerokiej tradycji pogrzebowej dawnych społeczności pasterskich, funkcjonujących w czasie, gdy północno-wschodnia Afryka … Czytaj więcej…

W co grano na ruinach Ptolemais? Odkryto ponad 100 kamiennych plansz

Ruiny starożytnego miasta Ptolemais pełne są kwadratowych plansz z licznymi wyżłobieniami. Badaczka współpracująca z UW Zofia Kowarska odkryła już ponad 100 takich plansz. – „Na przestrzeni wieków łamali sobie na nich głowy pasterze, którzy wypasając zwierzęta spędzali czas na grach przypominających warcaby lub kółko … Czytaj więcej…

Badanie mumii z Hawary pozwala lepiej zrozumieć, czym właściwie były portrety mumijne

Portret, który nie mówi całej prawdy. Badania dziecięcej mumii z Hawary

Portrety mumijne z Egiptu okresu rzymskiego należą do najbardziej rozpoznawalnych zabytków starożytności. Zwykle oglądamy je jednak oddzielnie od ciał, do których kiedyś należały. Przypadek mumii dziecka z Hawary jest inny. Tu portret zachował się wraz z mumią, a badacze mogli zestawić malarski wizerunek z … Czytaj więcej…

Cyfrowy model terenu przedstawiający wyniesienie nad jeziorem, gdzie znajdowało się średniowieczne miasto

W dawnej Puszczy Galindzkiej odkryto pierwotną lokację średniowiecznego Dąbrówna

W pobliżu Dąbrówna na terenie dawnej Puszczy Galindzkiej archeolodzy z Uniwersytetu Gdańskiego odkryli relikty zaginionego średniowiecznego miasta. Pozostałości budynków z regularną zabudową i centralnie usytuowanym rynkiem potwierdzono badaniami geofizycznymi, a na powierzchni ziemi odnaleziono kilkaset artefaktów. Naukowcom pod kierownictwem dr. Arkadiusza Koperkiewicza z Instytutu … Czytaj więcej…

Porównanie zdjęcia zalesionych wałów ziemnych z obrazem LiDAR pokazującym geometryczny plan bastionowego założenia w Świerżach.

Świerże. Nieznane fortalicjum z czasów wojen Rzeczypospolitej?

O odkryciu nieznanego dotąd obiektu obronnego w Świerżach nad Bugiem poinformował Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków na swoim profilu w mediach społecznościowych. Analiza danych teledetekcyjnych oraz weryfikacja terenowa wskazują, że relikt, przez lata uznawany za grodzisko, jest w rzeczywistości najpewniej pozostałością nowożytnej fortyfikacji bastionowej. W … Czytaj więcej…

Nieinwazyjna diagnostyka umożliwiła analizę wnętrza ciała i przebiegu zabiegów mumifikacyjnych dziecka mumii z Muzeum Archidiecezjalnego we Wrocławi

Mumia z Muzeum Archidiecezjalnego we Wrocławiu. Nowe ustalenia o chłopcu sprzed 2 tys. lat

Ponad sto lat temu dziecięca mumia trafiła do Wrocławia jako egzotyczny zabytek z odległej przeszłości, a dziś znajduje się w Muzeum Archidiecezjalnym. Przez długi czas pozostawała niemą, owiniętą w bandaże postacią. Dziś nowoczesne technologie pozwalają spojrzeć na nią inaczej – nie tylko jak na … Czytaj więcej…

Co To Jest Archeologia

„Co kryje ziemia. Opowieści z Lubelszczyzny” – otrzymaliśmy premierowy odcinek z nowego cyklu

Na kanale YouTube Instytutu Archeologii UMCS w Lublinie zadebiutował nowy cykl filmowy „Co kryje ziemia”. To przystępna, a jednocześnie profesjonalna opowieść o współczesnej archeologii i badaniach prowadzonych w regionie. Krótkometrażowy materiał można polecić wszystkim, którzy chcą zrozumieć, czym naprawdę zajmuje się archeolog i jak … Czytaj więcej…

. Osada górnicza „Gawroniec” to komponent 4 dobra światowego dziedzictwa UNESCO

Nieinwazyjne badania archeologiczne na Gawrońcu zakończone!

Wraz z końcem roku Muzeum Historyczno-Archeologiczne w Ostrowcu Świętokrzyskim zakończyło realizację projektu „Nieinwazyjne badania i dokumentacja Krzemionkowskiego Regionu Pradziejowego Górnictwa Krzemienia Pasiastego – dobra światowego dziedzictwa, na obszarze komponentu 4 Gawroniec” dofinansowanego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W październiku i listopadzie przeprowadzono skanowanie … Czytaj więcej…

Działalność czasopisma „Archeologia Żywa” w latach 2026–2027 jest dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego – w ramach programu „Czasopisma 2026”.