Zwęglony, zwinięty papirus leżący na stole podczas skanowania; na jego powierzchni widoczne są czerwone linie lasera.

Papirus z Herkulanum odczytany po niemal 2000 lat! Przełom dzięki sztucznej inteligencji

Po niemal 2000 lat naukowcy odczytali od początku do końca zachowaną część zwęglonego zwoju, nie rozwijając go nawet o milimetr. Okazuje się, że sztuczna inteligencja potrafi pomóc rozpoznawać atrament na podstawie mikroskopijnych nierówności papirusu. Jest to wynik wieloetapowej pracy łączącej potężne źródła promieniowania rentgenowskiego, … Czytaj więcej…

Rekonstrukcja pochówku kultury amfor kulistych w Kaliszanach: zmarły przykryty tkaniną leży na ziemi, obok widoczne są naczynia ceramiczne i szczątki zwierzęcia.

Jak mógł wyglądać kurhan odkryty w Kaliszanach? [REKONSTRUKCJA]

W Kaliszanach pod Wągrowcem przez dekady pamiętano przede wszystkim o skarbie metalowych przedmiotów odkrytym w czasie II wojny światowej. Nowe badania pokazują jednak, że późnobrązowy depozyt nie trafił do ziemi przypadkowo. Złożono go w miejscu starszej, monumentalnej konstrukcji kamienno-ziemnej, której początki sięgają końca III … Czytaj więcej…

Numer 3/2026 „Archeologii Żywej” „Uczty i rytuały” w wersji papierowej i cyfrowej na tle naczyń z wykopalisk

Archeologia Żywa 3 (101) 2026

W najnowszym numerze „Archeologii Żywej” przyglądamy się rytuałom: od neolitycznych uczt i staroegipskiej sztuki dobrego życia po praktyki pogrzebowe w Domasławiu oraz zagadkowe przedmioty ukrywane w murach rzymskiego fortu Apsaros. Poza tematem numeru wracamy do templariuszy z Oleśnicy Małej, skarbu rzymskich denarów z Gąsek, … Czytaj więcej…

Szczątki ludzkie podjęte z jednego z grobów (fot. D. Frymark, zbiory CMJW)

W poszukiwaniu grobów Polaków w Miejscu Pamięci Narodowej w Łambinowicach

Pierwszymi jeńcami kompleksu obozowego Lamsdorf w okresie II wojny światowej byli Polacy – żołnierze Wojska Polskiego. Trafiali tu już od 3 września 1939 r. Kierownik projektudr Dawid KobiałkaInstytut Archeologii, Uniwersytet Łódzki Instytucja realizującaCentralne Muzeum Jeńców Wojennych Czas realizacji2026 FinansowanieDofinansowano ze środków Samorządu Województwa Opolskiego … Czytaj więcej…

Analiza antropologiczna i sądowa ujawnionych szczątków ludzkich odnalezionych w trakcie badań archeologicznych (fot. D. Frymark, zbiory CMJW)

Las umarłych? Poszukiwania grobów jeńców wojennych w Miejscu Pamięci Narodowej w Łambinowicach

Miejsce Pamięci Narodowej w Łambinowicach jest unikatowym przykładem złożonej i burzliwej historii najnowszej, która została naznaczona kolejnymi konfliktami zbrojnymi oraz ich dalekosiężnymi konsekwencjami. Kierownik projektudr Dawid KobiałkaInstytut Archeologii, Uniwersytet Łódzki Instytucja realizującaStowarzyszenie Przyjaciół Centralnego Muzeum Jeńców Wojennych Czas realizacji2026 FinansowanieDofinansowano ze środków Ministra Kultury … Czytaj więcej…

Kolorowy model wysokościowy terenu z oznaczonym torfowiskiem, grobowcami neolitycznymi i doliną Samicy Kierskiej.

Przed grobowcami były pola? Pyłek odsłania krajobraz sprzed 5600 lat pod Poznaniem

Zanim w Sobocie pod Poznaniem wzniesiono monumentalne grobowce kultury pucharów lejkowatych, okolica była już od długiego czasu użytkowana przez ludzi. Nowe badania paleośrodowiskowe pokazują, że pola, wypas i przekształcanie lasu pojawiły się tam co najmniej sto lat wcześniej. To ważny argument przeciw prostemu obrazowi … Czytaj więcej…

Widok z drona na wzgórza, dolinę i wykopaliska na stanowisku Bushat w północnej Albanii.

Nowe odkrycia w zaginionym mieście Ilirów

Bushat to położone w północnej Albanii (ok. 10 km na południe od współczesnej Szkodry) iliryjskie stanowisko osadnicze, które stanowi bardzo już rzadki w Europie przykład „zaginionego miasta” – jeszcze do niedawna całkowicie wymazanego nie tylko z map, ale i z ludzkiej pamięci, nawet pamięci … Czytaj więcej…

Liczne drobne fragmenty przepalonych zębów ułożone na jasnym tle, różniące się kształtem, kolorem i stopniem zachowania. Select 77 more words to run Humanizer.

Wiek zapisany w zębie? Nowe badania grobów ciałopalnych kultury łużyckiej

Jak określić wiek osoby, której kości zostały spalone na stosie pogrzebowym ponad 2500 lat temu? W przypadku grobów ciałopalnych archeolodzy i antropolodzy od dawna mierzą się z ograniczeniami materiału, który bywa silnie przepalony, rozdrobniony i pozbawiony wielu cech diagnostycznych. Najnowszy artykuł w „Scientific Reports” … Czytaj więcej…

W pierwszej kolejności zespół przeprowadził klasyczną analizę zooarcheologiczną

Psy z Castillo de Huarmey. Co ich kości mówią o świecie imperium Wari?

W monumentalnym ośrodku Wari na północnym wybrzeżu Peru archeolodzy od lat odkrywają groby elit, ślady rytuałów i przedmioty, które pokazują skalę władzy pierwszego wielkiego imperium Andów. Tym razem bohaterami badań nie są jednak złote ozdoby ani tkaniny, lecz psy. Ich kości, zęby i zachowana … Czytaj więcej…

W rejonie jednej z najważniejszych urartyjskich twierdz w Armenii archeolodzy rozpoznali ponad 1000 km struktur związanych z dawną gospodarką wodną (fot. K. Jakubiak, CC BY 4.0, z „Antiquity”)

W Armenii odkryto 134 km potencjalnych starożytnych kanałów wokół urartyjskiej twierdzy Argisztihinili

W rejonie jednej z najważniejszych urartyjskich twierdz w Armenii archeolodzy rozpoznali ponad 1000 km struktur związanych z dawną gospodarką wodną. Część z nich może być śladem starożytnych kanałów irygacyjnych, znanych dotąd przede wszystkim z urartyjskich inskrypcji. Argisztihinili było jednym z najważniejszych ośrodków państwa Urartu w … Czytaj więcej…

Działalność czasopisma „Archeologia Żywa” w latach 2026–2027 jest dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego – w ramach programu „Czasopisma 2026”.