Izotopy to odmiany tego samego pierwiastka chemicznego, które mają identyczną liczbę protonów w jądrze atomu, ale różnią się liczbą neutronów. Oznacza to, że chemicznie zachowują się bardzo podobnie, lecz mają inną masę atomową.
W archeologii izotopy wykorzystuje się przede wszystkim do badań izotopowych szczątków ludzkich, zwierzęcych i roślinnych. Analiza stosunków wybranych izotopów (np. węgla, azotu, strontu czy tlenu) pozwala ustalić dietę, pochodzenie geograficzne, mobilność ludzi i zwierząt, a czasem także warunki środowiskowe, w jakich żyli.
Mówiąc najprościej: izotopy zapisują w kościach i zębach „chemiczny ślad życia”. To, co jedliśmy i gdzie dorastaliśmy, wpływa na skład izotopowy naszego organizmu. Dzięki temu archeolodzy mogą dziś rekonstruować biografie ludzi sprzed setek i tysięcy lat, nawet jeśli nie zachowały się żadne źródła pisane.
Badania izotopowe nie dają gotowych odpowiedzi same w sobie, ale w połączeniu z archeologią, antropologią i historią stanowią jedno z najważniejszych narzędzi współczesnych badań nad przeszłością.
Stanowisko w Tyńcu nad Ślęzą to jedyne obecnie znane nauce cmentarzysko szkieletowe z okresu wędrówek ludów na Śląsku, z którego na dodatek szczątki zachowały się w stanie umożliwiającym nowoczesne badania bioarcheologiczne. Było to pierwsze tego typu odkrycie w regionie od lat 30. XX wieku. … Czytaj więcej…
W rejonie Wyżyny Śląsko-Krakowskiej odkryto najstarsze ślady wydobycia rudy ołowiowej na obszarze dzisiejszej Polski, datowane na wczesną epokę żelaza! To przełom w naszej wiedzy o pradziejowej metalurgii – i dowód, że pierwszym metalem pozyskiwanym na tych ziemiach nie była miedź, lecz ołów. Gdy myślimy … Czytaj więcej…
Międzynarodowy zespół, w skład którego wchodzą polscy naukowcy, odkrył nowe informacje na temat rytuałów składania ofiar z koni przez społeczności w regionie wschodniego Bałtyku. Wyniki badań, opublikowane w czasopiśmie „Science Advances”[ref]FRENCH K.M., MUSIAŁ A.D., KARCZEWSKI M., DAUGNORA L., SHIROUKHOV R., ROPKA-MOLIK K., BARANOWSKI T., … Czytaj więcej…
Ślady po działalności grupy myśliwych sprzed kilkunastu tysięcy lat, wyspecjalizowanych w polowaniach na koziorożce alpejskie, odkryła słowacko-polska ekspedycja badawcza w Jaskini nad Huczawą (Hučivá diera) w Tatrach Bielskich na Słowacji. „To, jak dotąd, jedyny punkt w Tatrach ze śladami osadnictwa człowieka paleolitycznego. Pozostawiła je … Czytaj więcej…
Obsypane czerwonym barwnikiem kości rosłych mężczyzn odkryte przez m.in. polskich archeologów w dwóch kurhanach z Wojwodiny w północnej części Republiki Serbii należały najprawdopodobniej do osób, które przybyły tam prawie 5 tys. lat temu z obszaru stepów południowej Rosji lub Ukrainy. Celem badań były dwa … Czytaj więcej…
Okres karmienia piersią zależy od wielu czynników, zarówno indywidualnych, jak i kulturowych lub środowiskowych. Wyniki badań izotopowych pozwalają określić, w jakim wieku wprowadzano stałe posiłki do diety dzieci na starożytnym Bliskim Wschodzie. W grupach ludzkich, które nie mają dostępu do łatwo przyswajalnego pokarmu zastępczego … Czytaj więcej…
W ostatnim numerze czasopisma Antiquity ukazał się tekst pokazujący na podstawie analiz biochemicznych kości ludzkich z kilku stanowisk położonych w północno-wschodniej Syrii, że w XXII wieku p.n.e., kiedy upadało imperium akadyjskie, nie nastąpiła żadna zmiana w lokalnej gospodarce, która mogłaby być odpowiedzią na długotrwałą suszę. Nawet … Czytaj więcej…
Stanowisko Paquimé w okresie swojego największego rozkwitu stało się najważniejszym ośrodkiem na północy Meksyku i południowym zachodzie Stanów Zjednoczonych. Poza licznymi przykładami monumentalnej architektury i egzotycznych dóbr luksusowych znaleziono tu setki szkieletów papug. Kolorowe papugi na pustyni Ara żółtoskrzydła (Ara macao) występuje naturalnie w lasach tropikalnych … Czytaj więcej…
Królowie Mari w trzecim i na początku drugiego tysiąclecia p.n.e. kontrolowali ważny szlak handlowy biegnący doliną Eufratu. Choć ich państwo położone było w miejscu niesprzyjającym dla rolnictwa, gospodarka królestwa Mari potrafiła wyżywić znaczną liczbę ludności. Kluczem do zrozumienia tego paradoksu jest nawóz zwierzęcy. W … Czytaj więcej…
Przybyła do Polski wraz z najeźdźcami podczas potopu szwedzkiego. Nie wróciła jednak do Skandynawii. Pochowano ją w jaskini Tunel Wielki… z czaszką zięby w ustach – to najnowsze ustalenia dotyczące szczątków dziewczynki, znalezionych w jaskini na terenie Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Mniej więcej 12-letnie dziecko pochowano … Czytaj więcej…
