Widok z drona na archeologów pracujących w wykopie przy pionowej ścianie wapiennego ostańca w Przewodziszowicach.

Ślady ataku sprzed 600 lat w Przewodziszowicach? Wyniki nowych badań

Średniowieczna strażnica w Przewodziszowicach należy do najmniej poznanych warowni Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Najnowsze badania archeologiczne przyniosły jednak zaskakująco bogaty materiał zabytkowy – od licznych elementów uzbrojenia po przedmioty codziennego użytku. Znaleziska mogą być śladem ataku na warownię, ale ostateczną odpowiedź przyniosą dopiero dalsze analizy zabytków. … Czytaj więcej…

Zwęglony, zwinięty papirus leżący na stole podczas skanowania; na jego powierzchni widoczne są czerwone linie lasera.

Papirus z Herkulanum odczytany po niemal 2000 lat! Przełom dzięki sztucznej inteligencji

Po niemal 2000 lat naukowcy odczytali od początku do końca zachowaną część zwęglonego zwoju, nie rozwijając go nawet o milimetr. Okazuje się, że sztuczna inteligencja potrafi pomóc rozpoznawać atrament na podstawie mikroskopijnych nierówności papirusu. Jest to wynik wieloetapowej pracy łączącej potężne źródła promieniowania rentgenowskiego, … Czytaj więcej…

Rekonstrukcja pochówku kultury amfor kulistych w Kaliszanach: zmarły przykryty tkaniną leży na ziemi, obok widoczne są naczynia ceramiczne i szczątki zwierzęcia.

Jak mógł wyglądać kurhan odkryty w Kaliszanach? [REKONSTRUKCJA]

W Kaliszanach pod Wągrowcem przez dekady pamiętano przede wszystkim o skarbie metalowych przedmiotów odkrytym w czasie II wojny światowej. Nowe badania pokazują jednak, że późnobrązowy depozyt nie trafił do ziemi przypadkowo. Złożono go w miejscu starszej, monumentalnej konstrukcji kamienno-ziemnej, której początki sięgają końca III … Czytaj więcej…

Szczątki ludzkie podjęte z jednego z grobów (fot. D. Frymark, zbiory CMJW)

W poszukiwaniu grobów Polaków w Miejscu Pamięci Narodowej w Łambinowicach

Pierwszymi jeńcami kompleksu obozowego Lamsdorf w okresie II wojny światowej byli Polacy – żołnierze Wojska Polskiego. Trafiali tu już od 3 września 1939 r. Kierownik projektudr Dawid KobiałkaInstytut Archeologii, Uniwersytet Łódzki Instytucja realizującaCentralne Muzeum Jeńców Wojennych Czas realizacji2026 FinansowanieDofinansowano ze środków Samorządu Województwa Opolskiego … Czytaj więcej…

Analiza antropologiczna i sądowa ujawnionych szczątków ludzkich odnalezionych w trakcie badań archeologicznych (fot. D. Frymark, zbiory CMJW)

Las umarłych? Poszukiwania grobów jeńców wojennych w Miejscu Pamięci Narodowej w Łambinowicach

Miejsce Pamięci Narodowej w Łambinowicach jest unikatowym przykładem złożonej i burzliwej historii najnowszej, która została naznaczona kolejnymi konfliktami zbrojnymi oraz ich dalekosiężnymi konsekwencjami. Kierownik projektudr Dawid KobiałkaInstytut Archeologii, Uniwersytet Łódzki Instytucja realizującaStowarzyszenie Przyjaciół Centralnego Muzeum Jeńców Wojennych Czas realizacji2026 FinansowanieDofinansowano ze środków Ministra Kultury … Czytaj więcej…

Kolorowy model wysokościowy terenu z oznaczonym torfowiskiem, grobowcami neolitycznymi i doliną Samicy Kierskiej.

Przed grobowcami były pola? Pyłek odsłania krajobraz sprzed 5600 lat pod Poznaniem

Zanim w Sobocie pod Poznaniem wzniesiono monumentalne grobowce kultury pucharów lejkowatych, okolica była już od długiego czasu użytkowana przez ludzi. Nowe badania paleośrodowiskowe pokazują, że pola, wypas i przekształcanie lasu pojawiły się tam co najmniej sto lat wcześniej. To ważny argument przeciw prostemu obrazowi … Czytaj więcej…

Dokumentacja archeologiczna przez lata trafiała do segregatorów, pudeł, na płyty, pendrive’y i prywatne dyski. RADOGOST chce uporządkować ten rozproszony zasób

RADOGOST – cyfrowe archiwum, które może zmienić polską archeologię?

Każdego roku w Polsce powstają setki raportów z badań archeologicznych. Tysiące stron opisów, planów, zdjęć, analiz specjalistycznych. To ogromny zasób wiedzy o przeszłości. A jednak przez lata brakowało jednego miejsca, w którym te dane byłyby bezpieczne, uporządkowane i realnie dostępne. Projekt RADOGOST powstał właśnie … Czytaj więcej…

Widok z drona na wzgórza, dolinę i wykopaliska na stanowisku Bushat w północnej Albanii.

Nowe odkrycia w zaginionym mieście Ilirów

Bushat to położone w północnej Albanii (ok. 10 km na południe od współczesnej Szkodry) iliryjskie stanowisko osadnicze, które stanowi bardzo już rzadki w Europie przykład „zaginionego miasta” – jeszcze do niedawna całkowicie wymazanego nie tylko z map, ale i z ludzkiej pamięci, nawet pamięci … Czytaj więcej…

Alt text: Kolaż dwóch zdjęć: zbliżenie brązowego miecza tkwiącego w ziemi oraz odkrywca trzymający długi, zielonkawy miecz w lesie.

Brązowy miecz wbity w dzieje Pomorza. Broń sprzed 2700 lat w gdańskich lasach!

W lasach Nadleśnictwa Gdańsk natrafiono na miecz z brązu, wstępnie datowany na schyłek epoki brązu, około 900-700 lat p.n.e. Samo znalezisko jest wyjątkowe, ale równie ważne jest to, co wydarzyło się chwilę po odkryciu. Odkrywca Marcin Wiśniewski przerwał samodzielne poszukiwania, zabezpieczył miejsce i powiadomił … Czytaj więcej…

Kamienny kurhan widoczny z góry, z obwodem ułożonym z większych kamieni i skupiskiem mniejszych kamieni w części środkowej.

W Jackowie pod drogą do elektrowni odkryto kurhany sprzed 2500 lat

W Jackowie na Pomorzu, na trasie budowanej drogi do przyszłej elektrowni jądrowej „Lubiatowo-Kopalino”, archeolodzy odsłonili dwa kamienne kurhany oraz ślady zaplecza gospodarczego z wczesnej epoki żelaza. Kilkanaście fragmentów ceramiki pozwoliło powiązać odkrycie z archeologiczną kulturą pomorską, rozwijającą się od ok. VI do II wieku … Czytaj więcej…

Działalność czasopisma „Archeologia Żywa” w latach 2026–2027 jest dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego – w ramach programu „Czasopisma 2026”.