Göbekli Tepe z zaznaczonymi miejscami dwóch pochówków oraz grób zbiorowy ze skupieniem czaszek i kości długich.

Pierwsze groby odkryte w Göbekli Tepe! Czy wyjaśnią zagadkę setek ludzkich kości?

Od początku badań Göbekli Tepe archeolodzy znajdowali wśród pozostałości monumentalnych budowli setki fragmentów ludzkich kości. Niektóre nosiły ślady celowych nacięć, inne wyglądały tak, jakby trafiły tam przypadkiem. Przez lata trudno było wyjaśnić ich pochodzenie. Pierwsze odkryte na stanowisku pochówki pozwalają dziś spojrzeć na tę … Czytaj więcej…

Numer 3/2026 „Archeologii Żywej” „Uczty i rytuały” w wersji papierowej i cyfrowej na tle naczyń z wykopalisk

Archeologia Żywa 3 (101) 2026

W najnowszym numerze „Archeologii Żywej” przyglądamy się rytuałom: od neolitycznych uczt i staroegipskiej sztuki dobrego życia po praktyki pogrzebowe w Domasławiu oraz zagadkowe przedmioty ukrywane w murach rzymskiego fortu Apsaros. Poza tematem numeru wracamy do templariuszy z Oleśnicy Małej, skarbu rzymskich denarów z Gąsek, … Czytaj więcej…

Pochówek kobiety z nienarodzonym dzieckiem pod wschodnią platformą domu 150 (© Çatalhöyük Research Project)

Rola kobiet w Çatalhöyük ważniejsza niż zakładaliśmy

Kobiety odgrywały dominującą rolę w społeczności zamieszkującej Çatalhöyük w Turcji – wynika z analiz 131 genomów mieszkańców tej neolitycznej osady, jednego z najstarszych miast świata. Wyniki międzynarodowych badań z udziałem Polaków opublikowało „Science”. Osadę w Çatalhöyük, położoną w centralnej Turcji, odkryto w latach 60. … Czytaj więcej…

Okrąg C na terenie Göbekli Tepe

Neolityczna rewolucja symboli

Około 10 tysięcy lat p.n.e. wraz z początkiem neolitu na Bliskim Wschodzie ludzie zaczęli wznosić monumentalne budowle publiczne. Pojawiły się także przedstawienia skoncentrowane wokół motywów niebezpieczeństwa i śmierci. Niektóre z nich są niezwykle intrygujące. Mogą się nam wydawać wręcz makabryczne, jak choćby drapieżne ptaki … Czytaj więcej…

Archeologia Żywa 2 (96) 2025

Choć rewolucja neolityczna to termin powtarzany do znudzenia w podręcznikach, jego znaczenie nadal pozostaje przedmiotem naukowej debaty. Czy naprawdę był to gwałtowny przełom? A może długi, złożony proces, który przebiegał różnie w zależności od regionu? Jak wyglądało życie ludzi, którzy zaczęli uprawiać ziemię, budować … Czytaj więcej…

Lokalna ceramika (Fot. Adam Oleksiak / CAŚ UW)

Odkryto najstarsze miejsce produkcji lokalnej ceramiki na Półwyspie Arabskim!

Kuwejcko-Polska Misja Archeologiczna zakończyła właśnie tegoroczny sezon badań na stanowisku Bahra 1 na pustyni Al-Subiyah w północnym Kuwejcie. Datowane na połowę VI tysiąclecia p.n.e. stanowisko jest jedną z najstarszych i największych znanych neolitycznych osad na Półwyspie Arabskim. Od 2009 roku stanowisko Bahra 1 jest … Czytaj więcej…

Archeologia Żywa numer o ewolucji

Archeologia Żywa 4 (94) 2024

Odkryj tajemnice naszych przodków w najnowszym numerze „Archeologii Żywej”! Czy pochodzimy od małpy? Dlaczego teoria ewolucji, nie jest „tylko” teorią? Jak blisko spokrewnieni jesteśmy z neandertalczykami? Kiedy Homo sapiens pojawił się w Europie? Odpowiedzi na te i liczne inne pytania znajdziesz w ostatnim numerze … Czytaj więcej…

Dokumentacja pozostałości z okresu brązu w okolicy Wad

Centrum metalurgiczne zaopatrujące Indie i Mezopotamię? Polskie odkrycie w Omanie

Polscy archeolodzy dokonali zadziwiającego odkrycia w Omanie. Ich znaleziska mogą wskazywać na obecność centrum metalurgicznego, które pełniło kluczową rolę w zaopatrywaniu w miedź tak odległych obszarów jak Indie czy Mezopotamia. W sercu północnego Omanu, w mikro-regionie Qumayrah, mamy do czynienia z fascynującą opowieścią o … Czytaj więcej…

Archeologia Zywa 89

Archeologia Żywa 3 (89) 2023

Zapraszamy na fascynującą podróż dawnymi szlakami handlowymi w najnowszym numerze „Archeologii Żywej“. Odkryjemy tajemnice neolitycznych kopalni w Krzemionkach, śledzimy losy Szlaku Bursztynowego, odwiedzamy starożytne Dolne Morze, a także zanurzmy się w antycznych opowieściach o wyprawach po pieprz do Indii. Poczuj rytm średniowiecznych rynków, poznaj … Czytaj więcej…

Budda Berenike

W starożytnym porcie w Berenike odkryto figurkę Buddy

Figurkę przedstawiającą Buddę odkryli archeolodzy w starożytnym portowym mieście Berenike nad Morzem Czerwonym w Egipcie. To wyjątkowe odkrycie w skali całego świata śródziemnomorskiego – uważają eksperci. Jako Buddę (sankr. oświecony, przebudzony) określa się Siddharthę Gautamę (ok. 560-480 lat p.n.e.), księcia mieszkającego w północnych Indiach, … Czytaj więcej…

Działalność czasopisma „Archeologia Żywa” w latach 2026–2027 jest dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego – w ramach programu „Czasopisma 2026”.