OKRES HALSZTACKI (czasami wczesna epoka żelaza) to okres w pradziejach Europy Środkowej datowany wg Reineckego na lata od 1200 do 450 p.n.e. Trwał on od końca okresu epoki brązu do początków okresu lateńskiego. Nazwa tego okresu pochodzi od cmentarzyska w miejscowości Hallstatt w Austrii – bogatego ośrodka wydobywania i przetwarzania soli.
JAK DZIELIMY OKRES HALSZTACKI?
Okres halsztacki dzielimy na 4 podokresy: Hallstatt A i B (należące jeszcze do epoki brązu) oraz C i D — właściwy okres halsztacki (trwające od ok. 700 do 400 lat p.n.e.)
CHARAKTERYSTYKA OKRESU HALSZTACKIEGO
W okres świetności wkroczyły wówczas nowe wielkie cywilizacje europejskie. W VII w. p.n.e. duże obszary Europy zajęły kultury z wpływami halsztackimi. Owe oddziaływania docierały również do ziem polskich. Rozwijała się dalekosiężna wymiana. Z różnych stron Europy, zwłaszcza z obszaru kultury halsztackiej i z Półwyspu Apenińskiego, napływały liczne wyroby luksusowe. Pojawiły się miejscowe naśladownictwa wielu efektownych przedmiotów, głównie ozdób.
KONIEC OKRESU HALSZTACKIEGO
Kultury halsztackie zanikły na przełomie VI i V w. p.n.e., ustępując miejsca tworzącej się kulturze Celtów. W tym samym czasie wojownicze plemiona Scytów znad Morza Czarnego dotarły do zachodnich części naszych ziem, paląc niektóre grody, zabijając i uprowadzając ich mieszkańców.
Zachowały się dwa fragmenty, na podstawie których powstała sugestywna rekonstrukcja postaci sprzed niemal 2700 lat. Rekonstrukcja figurki z Mirakowa-Grodna zaprezentowana przez Instytut Archeologii UMK w Toruniu robi wrażenie i pokazuje możliwości współczesnej archeologii cyfrowej. To również dobry punkt wyjścia do rozmowy o wyzwaniach, jakie … Czytaj więcej…
Najnowsze wnioski z badań nad metalowymi formami odlewniczymi pokazują, że odpowiedź na tytułowe pytanie brzmi: tak – choć nie zawsze i nie bez trudności. Ślady zużycia, analiza technik wykonania oraz kontekst znalezisk dowodzą, że formy te mogły być faktycznie używane do wielokrotnego odlewania metalowych … Czytaj więcej…
Żuk zamiast klejnotu, złota lub bursztynu? Wśród zabytków odkrytych na cmentarzysku w Domasławiu znaleziono ozdobę z chitynowych pancerzyków owadów sprzed 2700 lat. Ten zupełnie unikatowy zabytek w skali świata, pokazuje nie tylko gust społeczności epoki żelaza, ale też… kalendarz ich pogrzebów. Domasław pod Wrocławiem … Czytaj więcej…
Sztylety, obok m.in. mieczy, broni drzewcowej, łuków i strzał czy czekanów, to jedna z podstawowych kategorii uzbrojenia użytkowanych przez różne społeczności zamieszkujące ziemie polskie w epoce brązu (2200-700 lat p.n.e.) i wczesnej epoce żelaza (700-400 lat p.n.e.). Redakcja naukowa analizy (ENGLISH VERSION BELOW) Najliczniej … Czytaj więcej…
W rejonie Wyżyny Śląsko-Krakowskiej odkryto najstarsze ślady wydobycia rudy ołowiowej na obszarze dzisiejszej Polski, datowane na wczesną epokę żelaza! To przełom w naszej wiedzy o pradziejowej metalurgii – i dowód, że pierwszym metalem pozyskiwanym na tych ziemiach nie była miedź, lecz ołów. Gdy myślimy … Czytaj więcej…
Badania archeologiczne na stanowisku Żagań-Lutnia 5 pozwoliły na potwierdzenie obronnej funkcji istniejącego w tym miejscu w epoce żelaza grodziska – poinformował Lubuski Wojewódzki Konserwator Zabytków. „Tegoroczne badania archeologiczne pozwoliły włączyć badane stanowisko do katalogu zweryfikowanych grodzisk z wczesnej epoki żelaza, które znajdują się na … Czytaj więcej…
Przedmioty z brązu i żelaza sprzed 2600 lat odkryli archeolodzy podczas badań w rejonie podbielskich Kobiernic i Porąbki. Bogusław Chorąży z działu archeologii bielskiego Muzeum Historycznego powiedział PAP, że to mogą być najstarsze przedmioty na tych ziemiach. „To bardzo ważne odkrycia z naukowego punktu … Czytaj więcej…
Przeszłość leży pod nogami! Chciałbym Wam przedstawić kolejne znalezisko Stowarzyszenia Grupa Historyczno-Eksploracyjna „Weles”, czyli kamień kanelurowany. Tym razem nasz kolega Arek Kurij natrafił na niego całkowicie przypadkowo, podczas zwykłego spaceru. O tym, że Arek ma niezwykłe szczęście dowiedzieliśmy się już parę razy. Niektórym może … Czytaj więcej…
Wicina zajmuje specjalne miejsce na historycznej mapie Polski. Ta mała wioska w województwie lubuskim była niegdyś areną wspaniałej historii. Gdyby kilkaset lat przed naszą erą ktoś nie spróbował wybudować w tym miejscu osady, dziś najpewniej nikt by o niej nie słyszał. Co prawda w … Czytaj więcej…
Wyobraźmy sobie, że właśnie przeglądamy Internet i widzimy nagłówek: „Sensacyjny wynalazek. Apple prezentuje rewolucyjnego iPhone 2G”. Hmm… jakaś pomyłka? Nic podobnego – ktoś właśnie opisuje nam pierwszego iPhone’a jako najnowszą sensację. Brzmi śmiesznie? Dla archeologów to dzień powszedni. Inspiracją do wstępu był wpis, który … Czytaj więcej…
Działalność czasopisma „Archeologia Żywa” w latach 2026–2027 jest dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego – w ramach programu „Czasopisma 2026”.
