Zmiany klimatyczne a ewolucja państwowości

Pomimo zasadniczych dowodów na krótkoterminowe skutki zmian klimatycznych, nasze zrozumienie ich długoterminowego wpływu na dzieje ludzkości wciąż jest ograniczone. Aby zgłębić to zagadnienie, naukowcy skupili się na starożytnych społeczeństwach z uwagi na mniej skomplikowane systemy ekonomiczne oraz możliwość obserwacji wzajemnych relacji zmian środowiskowych i … Czytaj więcej…

Wiedza tajemna w starożytnej Mezopotamii

Zapisany na glinianych tabliczkach babiloński tekst Inamgiszhuranki z VII wieku p.n.e. zawiera ezoteryczne wywody, za pomocą których kapłani tłumaczyli epitety bogów o dawno zapomnianym znaczeniu. Ta wiedza tajemna była bardzo ceniona w Babilonii i Asyrii, a jej elementy mogły stanowić inspirację dla pitagorejskiej teorii liczb i … Czytaj więcej…

Nazwa malowidła Inwestytura Zimri-Lima nawiązuje do przyjęcia władzy królewskiej w Mari przez Zimri-Lima około 1780 roku p.n.e.

Nawóz zwierzęcy jako surowiec strategiczny w królestwie Mari

Królowie Mari w trzecim i na początku drugiego tysiąclecia p.n.e. kontrolowali ważny szlak handlowy biegnący doliną Eufratu. Choć ich państwo położone było w miejscu niesprzyjającym dla rolnictwa, gospodarka królestwa Mari potrafiła wyżywić znaczną liczbę ludności. Kluczem do zrozumienia tego paradoksu jest nawóz zwierzęcy. W … Czytaj więcej…

To jedyna na świecie znana nauce mumia kobiety w ciąży (fot. O. Leydo)

Mumia Tajemniczej Damy – jedyna na świecie mumia kobiety w ciąży odkryta przez Polaków?

Badania radiologiczne starożytnej mumii, do tej pory uznawanej za kapłana Hor-Dżehutiego, wykazały, że jest to ciało kobiety w ciąży. Pochodziła z elity społeczności tebańskiej i została starannie zmumifikowana, owinięta w tkaniny i wyposażona w bogaty zestaw amuletów. To jedyny taki przypadek znany nauce, a … Czytaj więcej…

Archeologia Żywa 2 (80) 2021

W najnowszym numerze Archeologii Żywej 2 (80) 2021 piszemy o wędrówkach średniowiecznych miast z terenów Polski, miejskich centrach prekolumbijskiego Meksyku, pierwszych miastach w Egipcie, Anatolii, ośrodkach Indian Pueblo, największym oppidum Galii i średniowiecznej Sobie. To numer wypchany po brzegi! Archeologia Żywa 2 (80) 2021 … Czytaj więcej…

Pochówek kobiety z nienarodzonym dzieckiem pod wschodnią platformą domu 150 (© Çatalhöyük Research Project)

Zmarli chowani w Çatalhöyük często nie byli ze sobą spokrewnieni

Dzieci, które pochowano wspólnie z osobami dorosłymi w domach w jednym z najstarszych miast świata Çatalhöyük w obecnej Turcji, nie były spokrewnione ani z nimi, ani z innymi dziećmi pochowanymi obok – wynika z badań międzynarodowego zespołu naukowców, w których uczestniczyli również Polacy. Çatalhöyük, … Czytaj więcej…

Wśród wydobytych artefaktów, na szczególną uwagę zasługują te wykonane z obsydianu (fot. R. Kenig)

Obsydian – czarne lub smocze szkło, znano u nas już ponad 20 tys. lat temu

Obsydian, spopularyzowany w głośnym serialu „Gra o tron“ jako „smocze szkło“, miał mieć cudowne właściwości. Ta lśniąca skała w postaci szkliwa wulkanicznego budziła zainteresowanie od zawsze. Na terenie obecnej Polski pojawiła się już ponad 20 tysięcy lat temu. Obsydian i przedmioty z niego wykonywane … Czytaj więcej…

Już starożytni Egipcjanie nosili skarpetki, mitenki, a nawet bieliznę!

Nosili skarpetki, mitenki, przepaski oraz tuniki; znali nawet bieliznę! Moda w starożytnym Egipcie, podobnie jak dzisiaj, zmieniała się. Znana była wełna, jednak dominującą tkaniną był len. O ubraniach starożytnych Egipcjan opowiada dr Aleksandra Hallmann. Egiptolodzy i archeolodzy zajmujący się Egiptem nieczęsto poruszają temat ubrań, … Czytaj więcej…

Odkryty obiekt uznany za świątynię (fot. fot. S. Lenarczyk za Centrum Archeologii Sródziemnomorskiej UW)

Polscy archeolodzy odkryli najstarszą świątynię w rejonie Zatoki Perskiej

Kończący się sezon wykopaliskowy misji Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW na stanowisku Bahra 1 w Kuwejcie przyniósł świetne odkrycia. Przedstawiono je podczas prezentacji zorganizowanej w Ambasadzie RP w Kuwejcie. Znaleziska dokonano na terenie pradziejowej osady, którą archeolodzy określają jako „Bahra 1”. Życie kwitło w niej … Czytaj więcej…

Catalhoyuk

Çatalhöyük w ostatnich stuleciach swego istnienia. Jak upadało miasto

Druga połowa VII tys. BC na Bliskim Wschodzie przynosi powolny kres cywilizacji neolitycznej, zanikanie wielkich ośrodków o charakterze protomiejskim oraz przemieszczanie się ich mieszkańców na wcześniej niezasiedlone obszary. W efekcie tego procesu pierwsze społeczności rolnicze pojawiły się na Bałkanach, aby stamtąd dotrzeć na pozostałe … Czytaj więcej…

Działalność czasopisma „Archeologia Żywa” w latach 2026–2027 jest dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego – w ramach programu „Czasopisma 2026”.