Widok wykopalisk archeologicznych w Domu z maską w cysternie w Ptolemais, z odsłoniętymi murami rzymskiej rezydencji i zespołem badawczym

Uczta dla oczu! Polacy odkryli w Ptolemais salę biesiadną sprzed ok. 1800 lat

Polscy naukowcy odsłonili kolejne pomieszczenie jednej z rzymskich rezydencji w starożytnym Ptolemais. Zachowana dekoracja pozwala rozpoznać jego przeznaczenie, a ślady uszkodzeń przypominają o burzliwych losach całego domu. To najnowszy rezultat badań prowadzonych we wschodniej Libii. Podczas październikowych wykopalisk w 2026 roku zespół pod kierunkiem … Czytaj więcej…

Dr Michał Pisz prowadzący pomiary georadarowe w Treblince. Po prawej komputerowa wizualizacja anomalii geofizycznych i rekonstrukcji obozowych konstrukcji.

Treblinka II. Ślady zbrodni, których nie udało się zatrzeć

Czy ponad 80 lat po likwidacji niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady Treblinka II można jeszcze odnaleźć ślady jego zabudowy? Polsko-brytyjski zespół naukowców przeprowadził badania, które pozwoliły doprecyzować przestrzenną interpretację części infrastruktury obozowej. Szczególnie interesujące okazały się wyniki dotyczące jednego z potencjalnych miejsc masowych egzekucji, ukrytego … Czytaj więcej…

Porównanie repliki noża z brązu przed patynowaniem i po 30 dniach eksperymentu. Zdjęcia mikroskopowe pokazują zacieranie śladów szlifowania przez zieloną warstwę patyny.

Czy patyna zaciera historię zabytków z brązu? Polski eksperyment

Drobne rysy na pradziejowych nożach czy siekierach pomagają ustalić, jak je wykonano i do czego służyły. Tylko czy ślady widoczne dzisiaj są tymi samymi, które pozostawił ich dawny właściciel? Dwaj polscy archeolodzy przeprowadzili eksperyment, w którym obserwowali, jak zmienia się powierzchnia brązu pokrywanego patyną. … Czytaj więcej…

Mapa Europy z rozmieszczeniem wczesnośredniowiecznych skarbów srebra, złóż ołowiu i srebra oraz zabytków o sygnaturze izotopowej zgodnej ze złożami Wyżyny Śląsko-Krakowskiej. Strzałki oznaczają kierunki wymiany handlowej.

Skąd Bolesław Chrobry brał srebro na swoje monety? Przebadano denary Piastów

Skąd pochodziło srebro, z którego ponad 1000 lat temu wybijano pierwsze polskie monety? Najnowsze badania dwóch denarów Bolesława Chrobrego oraz monet późniejszych władców dostarczyły pierwszych tak dobrze udokumentowanych przesłanek wskazujących, że już na początku XI wieku piastowskie mennice mogły korzystać z miejscowego srebra. Wyniki … Czytaj więcej…

numer w wersji drukowanej i cyfrowej oraz zdjęcia archeologa czysczącego mozaikę w Ptolemais

Archeologia Żywa 4 (102) 2026

W najnowszym numerze „Archeologii Żywej” przyglądamy się mozaikom: od warsztatu rzymskich mistrzów i odkryć polskich archeologów w Nea Pafos, Apsaros oraz Ptolemais po bizantyjskie dekoracje i szklane kostki z piastowskiej kaplicy w Poznaniu. Sprawdzamy też, jak takie zabytki konserwować i zachować dla przyszłych pokoleń. … Czytaj więcej…

Pęk wysuszonych, złocistych wiech prosa zwyczajnego (Panicum miliaceum) z drobnymi ziarnami, rozłożony na białym tle.

Proso jedzono pod Krakowem już 3600 lat temu! To najstarszy taki ślad w Europie

Kiedy proso, z którego dziś otrzymujemy kaszę jaglaną, trafiło do jadłospisu dawnych mieszkańców ziem dzisiejszej Polski? Nowe badania szczątków ludzkich pozwoliły cofnąć datowanie najstarszych znanych śladów jego spożywania o ponad 100 lat. Międzynarodowy zespół naukowców wykazał również, że zboże to przyjmowało się stopniowo, a … Czytaj więcej…

Archeolodzy Bogusław i Bożena Chorążowie z Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej podczas rozmowy o badaniach w Soli.

Po sól do Soli już 2500 lat temu? Nowe odkrycie na Żywiecczyźnie [WIDEO]

Blisko 9000 zabytków, ślady działalności sprzed ponad 2500 lat i zagadkowe pozostałości średniowiecznej zabudowy. Badania archeologiczne w Soli na Żywiecczyźnie wskazują, że już w pradziejach mogło tam funkcjonować miejsce pozyskiwania jednego z najcenniejszych wówczas surowców. Sól to dziś niewielka wieś położona w gminie Rajcza, … Czytaj więcej…

Runowa strona średniowiecznej tkaniny z Borgund z długimi, mocno skręconymi nićmi wełnianymi.

Skręcona wełna z Borgund. Jak odtworzono tkaninę sprzed około 900 lat?

Ma zaledwie 8 × 10 cm, został znaleziony ponad 60 lat temu i przez długi czas pozostawał jednym z wielu organicznych zabytków z opuszczonego miasta Borgund. Dopiero szczegółowe badania włókien, splotu i węzłów oraz seria eksperymentów pokazały, jak mógł wyglądać gotowy produkt i ile … Czytaj więcej…

Göbekli Tepe z zaznaczonymi miejscami dwóch pochówków oraz grób zbiorowy ze skupieniem czaszek i kości długich.

Pierwsze groby odkryte w Göbekli Tepe! Czy wyjaśnią zagadkę setek ludzkich kości?

Od początku badań Göbekli Tepe archeolodzy znajdowali wśród pozostałości monumentalnych budowli setki fragmentów ludzkich kości. Niektóre nosiły ślady celowych nacięć, inne wyglądały tak, jakby trafiły tam przypadkiem. Przez lata trudno było wyjaśnić ich pochodzenie. Pierwsze odkryte na stanowisku pochówki pozwalają dziś spojrzeć na tę … Czytaj więcej…

Porównanie wielkości fasad świątyń w Salaminie, Amathous i Kourion z hipotetyczną budowlą z Latsithkia.

Nieznana świątynia pod Kourion? Kamienne fragmenty wskazują na rzymską budowlę kultową

Odkryty blisko 30 lat temu na jednym ze wzgórz w pobliżu starożytnego Kourion na Cyprze zespół kamiennych elementów architektonicznych czekał na opracowanie. Nowa analiza wskazuje, że mogły pochodzić z nieznanej dotąd budowli wzniesionej pod koniec I wieku n.e. Jej skala, dekoracja i położenie sugerują … Czytaj więcej…

Działalność czasopisma „Archeologia Żywa” w latach 2026–2027 jest dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego – w ramach programu „Czasopisma 2026”.