Poniżej znajdziesz fragment książki pt. „Majowie. Na tropie wielkiej cywilizacji Ameryki Środkowej”, której autorem jest prof. Jarosław Źrałka

Kim są Majowie i skąd się wzięli?

Na podstawie badań lingwistycznych badacze ustalili, że zanim doszło do wykształcenia kilkudziesięciu języków Majów, przed wieloma wiekami istniał jeden wspólny język-przodek, który nazwano protomajańskim. Wiele słów z tego języka udało się zrekonstruować. Językiem protomajańskim posługiwano się już około 2200 lat p.n.e. i niedługo później … Czytaj więcej…

Waqaywillka – szczyt, u którego stóp leży stanowisko Salapunku

Jeden z najstarszych pochówków w Andach? Rewelacyjne daty z grobowca u bram do Machu Picchu

W cieniu słynnego Machu Picchu polsko-peruwiański zespół archeologów dokonał przełomowego odkrycia. W Salapunku – stanowisku nazywanym „bramą do Cordillery Vilcabamby” – natrafiono na ślady obecności człowieka sięgające blisko 10 tysięcy lat wstecz. Odkrycie rzuca nowe światło na początki zasiedlenia Andów w rejonie Cusco i … Czytaj więcej…

Grób zbiorowy z 24 pochówkami owiniętymi w całuny grobowe

Ślady zbrodni sprzed 1000 lat odkryte przez polski zespół badawczy w Peru

Na styku gór i pustyń południowego Peru archeolodzy z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego natrafili na dramatyczne ślady brutalnego ataku sprzed około tysiąca lat. Cmentarzysko na wielokulturowym stanowisku El Curaca w dolinie rzeki Atico skrywa szczątki co najmniej 24 osób – głównie kobiet i dzieci … Czytaj więcej…

Pięć figurek z depozytu w San Isidro

Przedkolumbijskie „lalki” z San Isidro. Odkrycie, które zmienia obraz Mezoameryki?

Na szczycie jednego ze wzniesień w San Isidro w zachodnim Salwadorze odkryto unikatowy depozyt pięciu ceramicznych figurek datowanych na około 410–380 rok p.n.e. Odkrycie jest o tyle istotne, że podważa dotychczasowe przekonanie o izolacji kulturowej prekolumbijskiego Salwadoru. Wyraźne podobieństwa figurek z San Isidro do … Czytaj więcej…

Rytuał capacocha był jednym z najważniejszych obrzędów w imperium Inków, a badania tambos na Chachani i Pichu Pichu pozwalają spojrzeć na niego z nowej perspektywy

W cieniu wulkanów. Polskie badaczki odsłaniają tajemnice Inków

Na zboczach andyjskich wulkanów Inkowie wznosili budowle, które były czymś więcej niż zwykłymi schronieniami. Tambos, wysokogórskie stacje postojowe, odgrywały kluczową rolę w pielgrzymkach ku świętym szczytom, gdzie składano ofiary bogom. Dzięki badaniom polskiego zespołu badawczego udało się lepiej zrozumieć funkcję tych miejsc oraz ich … Czytaj więcej…

Laser Stimulated Fluorescence results

Tatuaże sprzed 800 lat jak nowe! Odkrycie z udziałem polskiej badaczki

Nowatorskie badania zespołu pod kierownictwem Judyty Bąk z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego ujawniają precyzję niedostrzegalną gołym okiem! Tatuaże były powszechną formą sztuki w prekolumbijskiej Ameryce Południowej, co potwierdzają zmumifikowane liczne przykłady szczątków ludzkich z zachowanymi zdobieniami skóry, odzwierciedlającymi osobiste i kulturowe wartości tamtych czasów. … Czytaj więcej…

Czy to możliwe, że Rapa Nui nigdy nie była tak gęsto zaludniona, jak wcześniej sądzono?

Zagadka załamania cywilizacji Wyspy Wielkanocnej rozwiązana?

Przez wiele lat historia Rapa Nui, znanej również jako Wyspa Wielkanocna, była postrzegana jako przestroga przed ekologiczną katastrofą. Opowieść o przeludnieniu, nadmiernej eksploatacji zasobów i w konsekwencji upadku cywilizacji weszła na stałe do popularnej świadomości. Jednak najnowsze badania rzucają nowe światło na tę opowieść, … Czytaj więcej…

W porównywanych ze sobą przedstawieniach z Toro Muerto i sztuki ludu Tukano powtarzają się pewne sekwencje

Czym są petroglify z Toro Muerto? Nowe ustalenia Polaków

Wzory geometryczne, linie, zygzaki, które towarzyszą wizerunkom tancerzy (danzantes) wyrytych w blokach skalnych peruwiańskiego Toro Muerto to nie węże czy pioruny, ale zapis pieśni – sugerują polscy naukowcy, analizujący sztukę naskalną sprzed 2 tys. lat. W Peru znajduje się jedno z najbogatszych w sztukę … Czytaj więcej…

Profesor Krzysztof Makowski wraz z częścią zespołu

Nowe oblicze Pachacámac w Peru! Odkryto 73 nienaruszone pochówki

Na stanowisku archeologicznym Pachacámac, niedaleko Limy, zespół badaczy pod kierownictwem profesora Krzysztofa Makowskiego z Papieskiego Katolickiego Uniwersytetu w Peru dokonał przełomowego odkrycia. Odsłonięto 73 nienaruszone pochówki z okresu Imperium Wari, rzucając nowe światło na złożoną historię przedhiszpańskich Andów. Odkrycia te, datowane na okres między … Czytaj więcej…

Archeolog Carlos Escobar w trakcie eksploracji, Cerro Colorado. Fot. L. Majchrzak

Cerro Colorado i zawinięci w tkaniny zmarli sprzed 500 lat

Niedawno peruwiańsko-polski zespół badaczy dokonał znaczącego odkrycia na niewyrabowanym cmentarzysku Cerro Colorado, położonym w zachodnim Peru. Cmentarzysko, pochodzące sprzed ponad pół tysiąca lat, kryje w sobie kilkanaście niezwykłych pochówków, wzbogacając naszą wiedzę na temat dawnych praktyk funeralnych. Podczas wykopalisk, które rozpoczęły się w 2022 … Czytaj więcej…

Działalność czasopisma „Archeologia Żywa” w latach 2026–2027 jest dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego – w ramach programu „Czasopisma 2026”.