10 Najważniejszych Odkryć Archeologicznych 2025

10 najważniejszych odkryć archeologicznych 2025. Archeologiczne Sensacje 2025

Najstarsze, największe i najważniejsze, podsumowujemy szóstą edycję plebiscytu na „Archeologiczne Sensacje 2025”! Konkurs organizowany z inicjatywy czasopisma „Archeologia Żywa” to okazja do świętowania najważniejszych odkryć, wydarzeń i projektów polskiej archeologii. Poniżej prezentujemy finalistów i zwycięzców w poszczególnych kategoriach, wyłonionych przez kapitułę konkursową oraz głosowanie … Czytaj więcej…

W żadnym innym miejscu nie istnieje możliwość przyjrzenia się słynnym mieczom z Podlodowa (po lewej) i Østre Toten (po prawej) z tak blisk!

Diabeł tkwi w detalach. Zobacz je tak, jak nie da się w muzeum!

Ornamenty to jedne z najbardziej intrygujących śladów przeszłości. Często niewielkie i trudne do dostrzeżenia w muzealnej gablocie, niosą ogromny ładunek informacji o dawnych ludziach – ich wierzeniach, relacji z naturą i sposobach wyrażania tożsamości. Dzięki nowoczesnym technologiom można dziś zobaczyć je z bliska, a … Czytaj więcej…

Waqaywillka – szczyt, u którego stóp leży stanowisko Salapunku

Jeden z najstarszych pochówków w Andach? Rewelacyjne daty z grobowca u bram do Machu Picchu

W cieniu słynnego Machu Picchu polsko-peruwiański zespół archeologów dokonał przełomowego odkrycia. W Salapunku – stanowisku nazywanym „bramą do Cordillery Vilcabamby” – natrafiono na ślady obecności człowieka sięgające blisko 10 tysięcy lat wstecz. Odkrycie rzuca nowe światło na początki zasiedlenia Andów w rejonie Cusco i … Czytaj więcej…

Anno 117 po raz pierwszy w serii przenosi nas do czasów starożytnych (wydawca Ubisoft)

Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu. Recenzja gry Anno 117: Pax Romana

Ósma część popularnej serii city-builderów Ubisoftu po raz pierwszy przenosi nas do czasów starożytnych. Jakby tego było mało, możemy wcielić się zarówno w Rzymian, jak i Celtów. Grzechem byłoby nie zagrać. Zapraszamy do recenzji. Kod recenzencki otrzymaliśmy od firmy Ubisoft, za co serdecznie dziękujemy. … Czytaj więcej…

Mastaba Farona Sakkara

Kolejny etap badań grobowca faraona Szepseskafa w Egipcie

Polscy naukowcy jadą do Egiptu, by kontynuować badania grobowca faraona Szepseskafa (ok. 2500 r. p.n.e.). Prace będą koncentrować się na komorze grobowej, gdzie archeolodzy znaleźli m.in. dowody obecności mnicha bizantyjskiego, który w tym miejscu urządził erem. Wyprawa rusza w sobotę, 15 listopada. W czwartek … Czytaj więcej…

Ponad 8 tysięcy lat temu, tam gdzie dziś rozciąga się suchy krajobraz pustyni Gobi, istniały rozległe jeziora i doliny porośnięte bujną roślinności

Pustynia Gobi 8000 lat temu. Polsko-mongolski zespół bada dawne jeziora

Tam, gdzie dziś królują piach i susza, przed tysiącami lat istniały jeziora, które przyciągały łowców-zbieraczy. Dzięki najnowszym wynikom badań geoarcheologicznych wiemy, że w południowej Mongolii istniał wówczas znacznie bardziej przyjazny człowiekowi klimat. Polsko-mongolski zespół odkrył ślady krótkotrwałych obozowisk, miejsca produkcji narzędzi kamiennych oraz ślady … Czytaj więcej…

Widok na cmentarzysko (fot. Adrian Chlebowski/CAŚ UW)

Idol z Argisztihinilii i inne odkrycia na Wzgórzu św. Dawida

Ogłoszono wyniki drugiego sezonu badań ormiańsko-polskiej ekspedycji w Argisztihinili, ufortyfikowanym mieście królestwa Urartu na Kaukazie Południowym. Wykopaliska domów w dzielnicy rezydencjalnej oraz cmentarzyska urnowego przyniosły nowe dane na temat codziennego życia i praktyk religijnych mieszkańców sprzed ponad 2,5 tysiąca lat. Ormiańsko-polska ekspedycja, pod kierunkiem … Czytaj więcej…

Publikacja to ponad 440 stron bogato ilustrowanej treści, zawierającej zarówno studium przypadku z realizacji projektu ArchaeoBalt, jak i szerszą analizę trendów

ArchaeoBalt – nowa publikacja o archeoturystyce w praktyce

Archeoturystyka staje się coraz popularniejszym sposobem poznawania przeszłości – łączy badania archeologiczne z turystyką, oferując żywe doświadczenie historii. Niedawno ukazała się obszerna publikacja podsumowująca międzynarodowy projekt ArchaeoBalt, który od 2018 roku badał możliwości rozwoju archeoturystyki w regionie południowego Bałtyku. Nowo wydany e-book w języku … Czytaj więcej…

Mapka i wykresy pokazują zmiany w DNA dawnych populacji z Bałkanów, wschodnich Niemiec oraz Polski i północno-zachodniej Ukrainy. Kolory oznaczają główne składniki genetyczne: niebieski – północno-zachodnioeuropejski, fioletowy – północno-wschodnioeuropejski (bałtyjski), szary – inne domieszki. Wielkość kół odpowiada liczbie zbadanych osób. Porównanie próbek sprzed i po roku 600 n.e. wyraźnie pokazuje wzrost udziału komponentu fioletowego, czyli napływu ludności ze wschodu

Zagadka pochodzenia Słowian rozwiązana? Genetyka wskazuje na wędrówkę ludów

Największe w historii badanie DNA dawnych populacji Europy ujawniło, że ekspansja Słowian w VI–VIII wieku była prawdziwą wędrówką ludów. Ponad 80% wcześniejszej populacji ziem dzisiejszej Polski i sąsiednich regionów zostało wówczas zastąpionych przez przybyszów ze wschodu. Nowe dane pokazują, że początki Słowiańszczyzny były bardziej … Czytaj więcej…

W latach 2019–2023 polsko-tunezyjska misja archeologiczna odkryła i zinwentaryzowała już setki łacińskich inskrypcji

Kapłanki i kult Ceres z Musti. Nowe polsko-tunezyjskie odkrycia!

Polsko-tunezyjski zespół badawczy odkrył i przeanalizował cztery monumentalne stele nagrobne z II–III w. n.e., należące do kobiet interpretowanych jako kapłanki bogini Ceres. Badania przeprowadzono w rejonie starożytnego Musti (el-Krib, północna Tunezja), znanego z żyznych gleb i intensywnego rolnictwa. To prawdopodobnie jeden z najlepiej udokumentowanych … Czytaj więcej…