Wykopaliska archeologiczne

Wykopaliska „domu zmarłych”, który mógł funkcjonować od IX do XII w. n.e. (fot. Muzeum im. ks. Stanisława Staszica w Hrubieszowie)

To częstokroć najważniejsze i najciekawsze wydarzenia związane z badaniami archeologicznymi. Pomimo rozwoju technologicznego i metodycznego to właśnie wykopaliska najczęściej weryfikują różne hipotezy badawcze.

Najnowsze odkrycia podczas wykopalisk archeologicznych

  • Co wiemy o grodzisku w Białogórzu dzięki naszym badaniom?
    Bo czasem bywa tak, że wszystko układa się, aż nazbyt pięknie – wręcz podejrzanie! Przystępując do badań grodziska w Białogórzu w ramach projektu 1000 lat Górnych Łużyc plany były bardzo ambitne. A wychodzi na to, że założone sobie cele zrealizowaliśmy w 100%! Od prawie roku uczestniczymy w projekcie 1000 lat Górnych Łużyc, z czego naszym polem działania jest rozpoznanie osadnictwa … Czytaj więcej…
  • Piec garncarski sprzed 2 tys. lat odkryty w Samborowicach
    Kilkaset fragmentów naczyń ceramicznych odkryto na Śląsku w świetnie zachowanym piecu garncarskim, którego ponad 2 tys. lat temu używali Celtowie. Piec należał do jednych z ostatnich przedstawicieli tego ludu na obecnych ziemiach Polski – którzy w 2. poł. II wieku p.n.e. wyemigrowali na południe – uważają naukowcy. Celtowie zamieszkiwali od ok. 400 do ok. 120 r. p.n.e. obszar południowej Polski … Czytaj więcej…
  • Freja, walkirie i guldgubber – w objęciach dawnych bogów
    Wyspy na Morzu Bałtyckim są piękne i wciąż mało znane. Skrywają wiele tajemnic. Miejscem, do którego chcielibyśmy zabrać Państwa w tym artykule, jest niezwykłe stanowisko położone na malowniczej wyspie Bornholm – letniej rowerowej „Mekce” Bałtyku. Wyspa Bornholm kojarzona jest przede wszystkim z pięknymi krajobrazami, spokojem i niezliczoną ilością tras dla miłośników dwóch kółek. Niestety niewielu z nich, przemierzając ją, ma … Czytaj więcej…
  • Gródek w Ciochowicach dostarcza świetnie zachowanych drewnianych zabytków
    Skórzane buty i drewniane sprzęty kuchenne, w tym fragmenty łyżek, odkryli archeolodzy wewnątrz fosy broniącej dostępu do średniowiecznego gródka w dzisiejszych Ciochowicach (woj. śląskie). Mieszkał w nim rycerz lub posiadacz ziemski wraz z rodziną i służbą. Archeolodzy od lat wiedzą o istnieniu gródka w Ciochowicach niedaleko Gliwic. Miejsce to jest wpisane do rejestru zabytków. Relikty dawnej fortyfikacji są dobrze widoczne … Czytaj więcej…
  • W Bieszczadach odkryto zapomniane cmentarze z I wojny światowej
    Dwa cmentarze z okresu I wojny światowej odkryli i przebadali krakowscy naukowcy w okolicach Łupkowa na Podkarpaciu. Rezultaty prac planują zaprezentować na wystawie. Trwają też prace nad cyfrowym przewodnikiem, umożliwiającym zwiedzanie nekropolii. Tegoroczne poszukiwania zapomnianych miejsc pochówku żołnierzy poległych w zimowych walkach o przełęcz Łupkowską w 1915 r. archeolodzy z Uniwersytetu Jagiellońskiego prowadzili we współpracy z gminą Komańcza i lokalnymi … Czytaj więcej…
  • W Nowym Objezierzu odkryto osadę budowniczych rondela
    Osadę sprzed ponad 7 tys. lat odkryli archeolodzy w Nowym Objezierzu (zachodniopomorskie). Znajduje się niedaleko monumentalnego rondela – obiektu z tego samego okresu. Mieszkali w niej najprawdopodobniej budowniczowie obiektu. Osada usytuowana jest ok. 250 m na południowy wschód od pozostałości rondela (nazwa nawiązuje do kolistego kształtu), znajdującego się na polu pod Cedynią, w miejscowości Nowe Objezierze. Do poszukiwań badacze używali … Czytaj więcej…
  • W Bejscach odkryto rewelacyjnie zachowany miecz jednosieczny
    Kolejny sezon badań na cmentarzysku w Bejscach dostarcza niesamowitych znalezisk. Świetnie zachowany miecz jednosieczny, groty włóczni, zapinki do spinania szat, bogato zdobiony przęślik i żelazne szpile to tylko te najbardziej oczywiste. Cmentarzysko w Bejscach odkryte rok temu na polu uprawnym, doczekało się kolejnego sezonu badań. Nic dziwnego, bo pomimo trudnych uwarunkowań geologicznych i znaczących zniszczeń spowodowanych pracami rolniczymi, możemy spokojnie … Czytaj więcej…
  • Tunele pod zamkiem w Olsztynie – do czego służyły? [GALERIA]
    Nieznaną jaskinię, złożony system tuneli i szczelin odkryli archeolodzy pod zamkiem w Olsztynie na terenie Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Część z nich mogła być wykorzystywana przez ludzi w średniowieczu, a może zdecydowanie wcześniej – wynika z ustaleń. Zamek w Olsztynie (koło Częstochowy) był jedną z największych tego typu budowli położonych na terenie Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Obecnie są to malownicze ruiny z charakterystyczną, częściowo … Czytaj więcej…
  • Rozpoczęto badania wczesnośredniowiecznych grodzisk na Górnych Łużycach
    Zawidów, Sulików i Białogórze – stanowiska w tych miejscowościach zostały wytypowane do przebadania w ramach międzynarodowego projektu edukacyjno-badawczego „1000 lat Górnych Łużyc – ludzie, grody, miasta”. Po długim okresie przygotowań w końcu nadszedł czas prac terenowych. Górne Łużyce to kraina geograficzna położona po obu stronach Nysy Łużyckiej. Szczególnie ważne pod względem historycznym wydarzenia, jak Pokój w Budziszynie (1018 r.), czy … Czytaj więcej…

Najczęściej zadawane pytania

Czym są wykopaliska archeologiczne?

Wykopaliska to jedna z najważniejszych terenowych metod badawczych archeologii. Jest to jednak metoda inwazyjna, co oznacza, że bezpowrotnie niszczymy badane stanowisko, dlatego zawsze muszą być one prowadzone w odpowiedni sposób.

Na czym polegają wykopaliska archeologiczne?

Na systematycznym i pieczołowicie dokumentowanym fizycznym rozbiorze stanowiska archeologicznego na poszczególne jednostki stratygraficzne, w kolejności od najmłodszej do najstarszej. W ten sposób na planach poziomych i pionowych przekrojów dokumentowany jest kontekst odkrywanych przedmiotów i obiektów.

Czy w Polsce prowadzone są wykopaliska?

Jak najbardziej! I to często przez cały rok, w każdym zakątku kraju. Wyróżniamy dwa rodzaje wykopalisk: badawcze i ratownicze. Te pierwsze prowadzi się w celu weryfikacji różnych hipotez badawczych, z kolei te drugie – o wiele częstsze – gdy stanowiska archeologiczne zagrożone są np. przyszłymi inwestycjami budowlanymi. Tak, opóźniamy budowy, ale nigdy ich nie zatrzymujemy na amen. No, może poza tym 1% przypadków.

Czy mogę pracować na wykopaliskach?

Wszystko zależy od tego jaki rodzaj pracy wchodzi w grę. O ile podczas badań ratowniczych czasami jest to niemożliwe ponieważ wymagane jest odpowiednie przeszkolenie, w większości przypadków archeolodzy zawsze poszukują osób, które pomogą im wykonywać proste czynności fizyczne. Kopanie, wożenie taczek, przesiewanie, rozdrabnianie czy przeszukiwanie ziemi drobnymi narzędziami – taka pomoc jest zawsze mile widziana i wystarczy zapytać się kierownika badań lub poszukać informacji na odpowiednich grupach, gdzie umieszczane są ogłoszenia.

Czy mogę prowadzić wykopaliska?

W Polsce i na świecie wykopaliska archeologiczne mogą być prowadzone wyłącznie przez osoby, które ukończyły studia na kierunku archeologii. W Polsce dodatkowo muszą one posiadać przynajmniej roczną praktykę i nie zalegać ze sprawozdaniami z badań prowadzonych w przeszłości. Amatorzy mogą jednak ubiegać się o pozwolenia na tzw. poszukiwania zabytków, przy czym dotyczą one głównie działań, w których wykorzystywane są detektory metali.

Czy znajdujemy złoto?

Bardzo rzadko. Najczęściej odnajdujemy fragmenty ceramiki, narzędzia krzemienne lub kamienne i kości ludzkie lub zwierzęce. Tym bardziej nie warto nielegalnie niszczyć stanowisk w poszukiwaniu skarbów. Wiele historii pokazuje, że złote skarby znajduje się rzadziej niż wygrywa w lotto.