Göbekli Tepe z zaznaczonymi miejscami dwóch pochówków oraz grób zbiorowy ze skupieniem czaszek i kości długich.

Pierwsze groby odkryte w Göbekli Tepe! Czy wyjaśnią zagadkę setek ludzkich kości?

Od początku badań Göbekli Tepe archeolodzy znajdowali wśród pozostałości monumentalnych budowli setki fragmentów ludzkich kości. Niektóre nosiły ślady celowych nacięć, inne wyglądały tak, jakby trafiły tam przypadkiem. Przez lata trudno było wyjaśnić ich pochodzenie. Pierwsze odkryte na stanowisku pochówki pozwalają dziś spojrzeć na tę … Czytaj więcej…

Pochówek kobiety z nienarodzonym dzieckiem pod wschodnią platformą domu 150 (© Çatalhöyük Research Project)

Rola kobiet w Çatalhöyük ważniejsza niż zakładaliśmy

Kobiety odgrywały dominującą rolę w społeczności zamieszkującej Çatalhöyük w Turcji – wynika z analiz 131 genomów mieszkańców tej neolitycznej osady, jednego z najstarszych miast świata. Wyniki międzynarodowych badań z udziałem Polaków opublikowało „Science”. Osadę w Çatalhöyük, położoną w centralnej Turcji, odkryto w latach 60. … Czytaj więcej…

Okrąg C na terenie Göbekli Tepe

Neolityczna rewolucja symboli

Około 10 tysięcy lat p.n.e. wraz z początkiem neolitu na Bliskim Wschodzie ludzie zaczęli wznosić monumentalne budowle publiczne. Pojawiły się także przedstawienia skoncentrowane wokół motywów niebezpieczeństwa i śmierci. Niektóre z nich są niezwykle intrygujące. Mogą się nam wydawać wręcz makabryczne, jak choćby drapieżne ptaki … Czytaj więcej…

archeologia żywa numer i wydanie cyfrowe

Archeologia Żywa 1 (95) 2025

Chrześcijaństwo – religia, która ukształtowała świat, jest tematem najnowszego numeru „Archeologii Żywej”. Przyglądamy się jego początkom, wpływowi na rozwój cywilizacji oraz najnowszym odkryciom archeologicznym, które rzucają nowe światło na kluczowe wydarzenia z dziejów tej religii. Od Soboru Nicejskiego po chrystianizację Pomorza – zapraszamy do … Czytaj więcej…

Naukowcy z Centrum Archeologii Podwodnej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu odkryli wrak statku z epoki brązu zatopiony u wybrzeży Turcji

Najstarszy wrak świata ze sztabami miedzi? W odkryciu mają też udział Polacy

Naukowcy z Centrum Archeologii Podwodnej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu brali udział w międzynarodowych badaniach u wybrzeży Turcji, analizując najstarszy dotąd znany na świecie wrak przewożący sztaby miedzi. Znalezisko rzuca nowe światło na historię żeglugi i handlu metalami w epoce brązu. Jak czytamy w … Czytaj więcej…

Brachycefaliczna budowa czaszki to charakterystyczna cecha współczesnych ras takich jak mops, pekińczyk czy buldog angielski

Starożytni Rzymianie hodowali krótkoczaszkowców? Psia czaszka z Tralleis

Psy, najstarsi przyjaciele człowieka, towarzyszą nam od zarania dziejów, pełniąc różne funkcje w społeczeństwie. Rzymianie odegrali kluczową rolę w kształtowaniu współczesnych ras psów, stosując sztuczną selekcję w celu nadania pożądanych cech morfologicznych i funkcjonalnych. W starożytnym Tralleis odkryto najstarszą dotąd znaną czaszkę psa, którego … Czytaj więcej…

Prehistoryczna Apokalispa Gobekli Tepe

Prehistoryczna apokalipsa. Odc. 5. Göbekli Tepe

Ta recenzja skupia się na odcinku nr 5 „Prehistorycznej apokalipsy”. A w nim Göbekli Tepe i próby Hancocka, który podejmuje wszelkie wysiłki, aby dopasować swoje wnioski do rzeczywistych i fałszywych danych. W odcinku 5 Hancock zabiera nas do Göbekli Tepe w Turcji. Jest to … Czytaj więcej…

Catalhoyuk Odkrycie Polakow

Polacy odkryli pierwszą budowlę użyteczności publicznej w Çatalhöyük

Dużą budowlę wykonaną z cegieł mułowych, w której spotykali się mieszkańcy jednego z najstarszych miast świata, odkryli polscy archeolodzy w Çatalhöyük w centralnej Anatolii w Turcji. Powstała pod koniec jego istnienia, ponad 8 tys. lat temu. Çatalhöyük, stanowisko archeologiczne położone w centralnej Turcji, było … Czytaj więcej…

Morskie bogactwa Bizancjum zatopione w błocie

Wykopaliska ratunkowe prowadzone od 2004 roku na terenie portowej dzielnicy Yenikapi w Stambule odsłoniły pozostałości 37 statków handlowych i zgromadzone na nich rozmaite bogactwa. Jest to największa grupa tego typu jednostek pływających znalezionych kiedykolwiek na obszarze jednego antycznego portu. Pod podkładami statków, biorących niegdyś czynny udział … Czytaj więcej…

Pochówek kobiety z nienarodzonym dzieckiem pod wschodnią platformą domu 150 (© Çatalhöyük Research Project)

Zmarli chowani w Çatalhöyük często nie byli ze sobą spokrewnieni

Dzieci, które pochowano wspólnie z osobami dorosłymi w domach w jednym z najstarszych miast świata Çatalhöyük w obecnej Turcji, nie były spokrewnione ani z nimi, ani z innymi dziećmi pochowanymi obok – wynika z badań międzynarodowego zespołu naukowców, w których uczestniczyli również Polacy. Çatalhöyük, … Czytaj więcej…

Działalność czasopisma „Archeologia Żywa” w latach 2026–2027 jest dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego – w ramach programu „Czasopisma 2026”.