, , , ,

Morskie bogactwa Bizancjum zatopione w błocie


Słowa kluczowe: , , , , , , , , , , , , ,

Udostępnij:

Wykopaliska ratunkowe prowadzone od 2004 roku na terenie portowej dzielnicy Yenikapi w Stambule odsłoniły pozostałości 37 statków handlowych i zgromadzone na nich rozmaite bogactwa. Jest to największa grupa tego typu jednostek pływających znalezionych kiedykolwiek na obszarze jednego antycznego portu.

Pod podkładami statków, biorących niegdyś czynny udział w morskim handlu, odsłonięto oszałamiającą kolekcję oryginalnych zabytków archeologicznych oraz ładunki egzotycznych towarów spożywczych, takich jak migdały, orzechy laskowe, pestki melona, brzoskwinie czy szyszki sosnowe.

Stacja metra w antycznym porcie?

W Stambule (starożytny Konstantynopol) podczas badań archeologicznych, poprzedzających budowę linii metra przecinającej Cieśninę Bosfor, odkryto ruiny antycznego portu – założonego przez Teodozjusza I w IV wieku n.e. Prace prowadzone były przez dwie niezależne misje: z Istanbul University oraz Institute of Nautical Archaeology1)SELKIRK A. 2013. Discovering the Great Harbour of Constantinople. Current World Archaeology, https://www.world-archaeology.com/features/turkey-yenikapi/.. Poza pozostałościami architektonicznymi związanymi z funkcjonowaniem portu i z życiem jego mieszkańców, natrafiono również na liczne wraki statków i okrętów, które opadły na dno przystani.

Jak się okazało, od czasów starożytnych linia brzegowa portu Konstantynopola cofnęła się dużo dalej, niż przypuszczano. Dlatego też natrafienie na tak gęstą zabudowę portową zaskoczyło archeologów. Większość jednostek zatopionych w błotnym grzęzawisku dzisiejszego stanowiska datowanych jest od VI do VII wieku n.e.2)ERBIL Ö. 2020. Recent artifacts found to change Istanbul’s history. Hürriyet Daily News, https://www.hurriyetdailynews.com/recent-artifacts-found-to-change-istanbuls-history-159084..

Model nawarstwień kulturowych i geologicznych odkrywanych w trakcie budowy metra (fot. Acar54, CC BY-SA 4.0, z Wikimedia Commons)

Najliczniejsza grupa wraków na świecie

Dzięki sprzyjającym wilgotnym warunkom depozycji obiektów drewniane kadłuby 37 statków i okrętów są kompletne oraz świetnie zachowane. W 2015 roku zespół badaczy natrafił na grupę pięciu statków handlowych i dwóch wiosłowych okrętów wojennych. Jak donosi Cemal Pulak z Institute of Nautical Archaeology w Teksasie, statki handlowe były masywne i dzięki zaokrąglonemu kształtowi z łatwością przebijały się przez fale, natomiast podłużne galery wojenne budowano z lekkiego drewna zapewniającego elastyczność konstrukcji oraz szybkość3)WEISS D. 2015. The Price of a Warship. Archaeology, https://www.archaeology.org/issues/175-1505/trenches/3153-trenches-turkey-instanbulbyzantineshipwrecks..

Analizy desek z okrętów wskazują na to, że do ich budowy użyto drogiego i najlepszego materiału. Oszalowanie wykonano z drewna sosny czarnej, gatunku drzewa iglastego sprowadzanego do Konstantynopola z północy Półwyspu Bałkańskiego. Drewno użyte do budowy statków handlowych było cięższe i znacznie niższej klasy. Zwykle były to deski z dębu burgundzkiego – łatwo dostępnego budulca porastającego Azję Mniejszą.

Bosfor Turcja
Cieśnina Bosfor od zawsze stanowiła granica między Europą a Azją (fot. ubphotoart, domena publiczna, z Flickr)

Morskie bogactwa i wielbłądy

Do naszych czasów przetrwały też bogate ładunki i wyposażenie łodzi. Poza wielką kolekcją amfor i naczyń zasobowych, służących do transportu wina, oliwy, owoców i orzechów, takich jak orzechy laskowe czy migdały, oraz garum – fermentowanego sosu rybnego, pod pokładami statków znaleziono również drewniane grzebienie, kości do gry, sandały i naczynia kuchenne, czyli przedmioty używane na co dzień przez załogę zatopionych statków.

Bardzo ciekawymi znaleziskami okazały się kości wielbłądów transportowanych z Afryki do Konstantynopola. Prawdopodobnie przywożono je do miasta w trakcie budowy portu, aby pomagały w przenoszeniu ciężkich materiałów4)DELGADO J.P. 2014. Yenikapı. Archaeology, https://www.archaeology.org/exclusives/articles/648-yenikap-byzantine-serci-limani-turkey.. Dużo liczniejsze okazały się kości młodych koni znajdowane w pobliżu pomostów i mol, odsłoniętych przez archeologów. Wskazuje to na wykorzystywanie koni do ciężkiej pracy w tragicznych warunkach, która kończyła się często śmiercią tych zwierząt. Wówczas ich ciała zrzucano do wody.

Chociaż wykopaliska zakończono już jakiś czas temu, to naukowcy nadal prowadzą prace na tym terenie. Dokumentacja, analiza i konserwacja zabytków z pewnością potrwają jeszcze długie lata.


Źródło: Oryginalny wpis pojawił się w serwisie Archeowieści dnia 14.10.2021

Autor: Jerzy Oleksiak

Redakcja: A.C.

Korekta językowa: A.J.

Partner AŻ | Oficjalna strona

Archeowieści to partnerski serwis informacyjny prezentujący najnowsze odkrycia, badania i hipotezy dotyczące dziejów ludzkości i życia na Ziemi. Reaktywowany w 2021 roku przez Wydział Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Przypisy

Przypisy
1SELKIRK A. 2013. Discovering the Great Harbour of Constantinople. Current World Archaeology, https://www.world-archaeology.com/features/turkey-yenikapi/.
2ERBIL Ö. 2020. Recent artifacts found to change Istanbul’s history. Hürriyet Daily News, https://www.hurriyetdailynews.com/recent-artifacts-found-to-change-istanbuls-history-159084.
3WEISS D. 2015. The Price of a Warship. Archaeology, https://www.archaeology.org/issues/175-1505/trenches/3153-trenches-turkey-instanbulbyzantineshipwrecks.
4DELGADO J.P. 2014. Yenikapı. Archaeology, https://www.archaeology.org/exclusives/articles/648-yenikap-byzantine-serci-limani-turkey.

Udostępnij:

CZY TEŻ W DZIECIŃSTWIE CHCIAŁEŚ BYĆ ARCHEOLOGIEM?

My od zawsze! Cześć, ARCHEOLOGIA ŻYWA to mały zespół osób kochających odkrywanie i pisanie o przeszłości. Czujemy jednak, że wciąż zna ją zbyt mało osób. Pytanie, czy chcesz nam pomóc w promocji naszej historii?

Dodaj komentarz

css.php