Paleolit

Epoka kamienia jest najstarszym i najdłuższym etapem w dziejach ludzkości. Jej początki sięgają 2,6 miliona lat temu, kiedy wczesne istoty ludzkie w Afryce zaczęły wytwarzać narzędzia kamienne, a zamyka ją upowszechnienie narzędzi z brązu, które w Europie nastąpiło przed 4 tysiącami lat. Dzieli się na ją na starszą epokę kamienia – paleolit, oraz młodszą epokę kamienia – neolit, które na niektórych obszarach Ziemi, w tym w Polsce, rozdziela jeszcze środkowa epoka kamienia – mezolit. Epokę tę cechowały: duża zależność człowieka od środowiska przyrodniczego; wolne tempo przemian w gospodarce, technologii i kulturze, zwłaszcza w początkowych stadiach rozwoju, oraz podobieństwo sposobów życia na odległych od siebie obszarach.

Podział paleolitu na ziemiach polskich:
-paleolit dolny (500 000 – 220 000 lat temu)
-paleolit środkowy (220 000 – 40 000 lat temu)
-paleolit górny (40 000 lat temu – 15 000 lat pn.e.)
-paleolit późny (13 000 – 8000 lat p.n.e.)

Najstarsze obozowisko ludzkie na ziemiach polskich odkryto w Trzebnicy pod Wrocławiem i datowane jest właśnie na ok. 500 000 lat p.n.e. Zaś paliczki z Jaskini Ciemnej są najstarszymi znanymi ludzkimi szczątkami na ziemiach polskich i datowane są na ok. 100 tys. lat p.n.e.

Kluczowe wydarzenia epoki kamienia to:
– ukształtowanie się około 200 000 lat temu w Afryce człowieka typu współczesnego (Homo sapiens). Poprzedził to tzw. proces antropogenezy, w którym pojawiło się wiele form istot człowiekowatych: różne gatunki rodzaju Australopithecus i wczesne gatunki rodzaju Homo, m.in. H. habilis, H. ergaster, H. erectus, H. heidelbergensis, H. neanderthalensis. O ile obecnie Ziemię zamieszkuje jeden gatunek człowieka – Homo sapiens, to w niektórych wcześniejszych okresach różne gatunki tych istot człowiekowatych żyły współcześnie ze sobą
– zasiedlenie wszystkich kontynentów i opanowanie różnych stref klimatycznych. W Azji pierwsze istoty ludzkie (H. erectus, H. georgicus) pojawiły się około 2 milionów lat temu, w Europie (H. antecesor) około 1,2 miliona lat temu, w Australii (H. sapiens) około 60 tysięcy lat temu, a w obu Amerykach (H. sapiens) od 30 do 14 tysięcy lat temu
– przejście od gospodarki zbieracko-łowieckiej do rolniczo-hodowlanej, najwcześniej na Bliskim Wschodzie – około 10 tys. lat temu, przy czym ten moment to tzw. rewolucja neolityczna i jak można się łatwo domyślić wyznacza początek epoki neolitu.

Paleolit w Polsce:
Najstarsze obozowisko ludzkie na ziemiach polskich odkryto w Trzebnicy pod Wrocławiem i datowane jest na ok. 500 000 lat p.n.e. Prócz tego wymienić nalezy Kończyce Wielkie, Prudnik i Rusko k. Strzegomia. W okresie rozwoju Homo erectus na terenie Europy można wyróżnić dwa obszary – część zachodnią i południową, gdzie dominowały pięściaki aszelskie oraz część środkową i wschodnią, gdzie powstawały narzędzia odłupkowe. Ziemie dzisiejszej Polski należały do tej drugiej. Jeszcze do niedawna nie znaliśmy żadnych neandertalskich szczątków kostnych z terenów dzisiejszej Polski. Aktualnie są to 3 zęby z Jaskini Stajnia oraz dwa paliczki i ząb odkryte w Jaskini Ciemnej. Paliczki z Jaskini Ciemnej są najstarszymi znanymi ludzkimi szczątkami na ziemiach polskich.

Najnowsze odkrycia i artykuły: