Kosmiczny sztylet Tutanchamona | Archeologia Żywa

Kosmiczny sztylet Tutanchamona

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

To nie jest próba naciągnięcia na chwytliwy tytuł. Tutanchamon naprawdę posiadał kosmiczny sztylet1Daniela Comelli, i in., 2016, The meteoritic origin of Tutankhamun’s iron dagger blade, „Meteoritics & Planetary Science„, 51 (7), s. 1301-1309!

W 1925 r. archeolog Howard Carter wraz z mumią nastoletniego władcy zmumifikowanego prawie 3300 lat temu odnalazł dwa sztylety. Jeden żelazny i jeden z ostrzem wykonanym ze złota.

Żelazny sztylet, który miał złotą rękojeść, wykonaną z kryształu głowicę i pochwę udekorowaną motywami roślinnymi i zwierzęcymi, przez dziesięciolecia po znalezisku był zagadką dla naukowców. Przedmioty wykonane z żelaza były bardzo rzadkie w starożytnym Egipcie, z kolei żelazne elementy sztyletu nie uległy korozji.

Dopiero zespół włoskich i egipskich naukowców używając najnowocześniejszych metod analizy rentgenowskiej rozpoczął pracę nad rozwiązaniem zagadki. Odkryli oni, że przedmiot składał się w większości z żelaza z unikatową domieszką niklu (10.8%) oraz kobaltu (0.58%). Zdaniem badaczy jest to wystarczający dowód na potwierdzenie stworzenia sztyletu z fragmentu meteorytu. Zwykłe żelazne przedmioty cechują się średnią domieszką niklu na poziomie ok. 4%.

maska tutenchamona
Replika maski Tutenchamona (fot. Steve Evans / CC BY 2.0)

Żelazo niebios

Kosmiczny sztylet, więc nie tylko jest niesamowicie piękny – co samo w sobie świadczy o mistrzowskim rzemiośle jego twórcy – jest on również kolejnym dowodem na to jak dużą wartość starożytni Egipcjanie przywiązywali do tego typu przedmiotów. Szczególnie w czasach gdy żelazo nie było jeszcze szeroko rozpowszechnionym materiałem. To poszanowanie surowca mogłoby tłumaczyć również dlaczego mniej więcej właśnie z czasów współczesnych sztyletowi znamy hieroglify oznaczające mniej więcej: „żelazo niebios”.

Wprowadzenie dokładnego określenia sugeruje, że starożytni Egipcjanie (…) już w XIII w. p.n.e. dobrze zdawali sobie sprawę z tego, że te rzadkie grudy żelaza spadały z nieba, jak zwykle wyprzedzając zachodnich myślicieli o całe stulecia” 2Daniela Comelli, i in., 2016, The meteoritic origin of Tutankhamun’s iron dagger blade, „Meteoritics & Planetary Science„, 51 (7), s. 1301-1309


Daniela Comelli

Inne znane nam przedmioty o podobnym składzie to chociażby koraliki sprzed 3200 lat p.n.e. odnalezione 4 lata temu w Gerzeh, w północnym Egipcie.

Kosmiczny sztylet w promieniach X

W procesie analizowania artefaktu użyto metody zwanej fluorescencją rentgenowską. Polega ona na wtórnej emisji promieniowania rentgenowskiego (fluorescencji) z materii, która została wzbudzona za pomocą bombardowania. Wysokoenergetycznym promieniowaniem rentgenowskim lub promieniowaniem gamma. Zastosowanie promieniowania rentgenowskiego w celu wzbudzenia atomów zaproponowane zostało przez Glockera i Schreibera w 1928 roku. Dzisiaj metoda ta używana jest w laboratoriach jako niedestrukcyjna metoda analityczna charakteryzująca się dużą selektywnością oraz niską granicą oznaczalności. Odpowiednia kalibracja spektrometru pozwala przejść od obserwowanych natężeń linii widmowych promieniowania charakterystycznego do koncentracji pierwiastków w badanym materiale.

Po przeprowadzeniu analiz, dla zespołu stało się oczywistym, że sztylet powstał z żelaza meteorytowego, który spadł gdzieś w granicach ówczesnego imperium. Następnie przeszukali oni źródła na temat wszystkich miejsc uderzeń meteorytów w promieniu 2,000 km, odnajdując 20 pozostałości z takich wydarzeń. Po porównaniu składu wszystkich z nich ze składem sztyletu, zawęzili oni listę podejrzanych do jednego przypadku – meteorytu z Kharga. Odnalezionego w 2000 r., w okolicach portowego miasta Mersa Matruh, na zachód od Aleksandrii.

Sukces nauki

Starożytni Egipcjanie musieli zobaczyć gdy spadający fragment nieba rozszczepił się na małe fragmenty, a następnie przebyć setki kilometrów w poszukiwaniu tego co uderzyło w naszą planetę. Fascynujące, że dopiero niedawno naukowcom udało się potwierdzić przypuszczenia i odkryć kosmiczne pochodzenie sztyletu Tutanchamona.

Redakcja Archeologii Żywej zawsze największą radość odczuwa gdy naukowcy nie tylko osiągają swoje zamierzone cele. Przede wszystkim wtedy gdy odkrytą historią są w stanie zainteresować szersze grono odbiorców. To właśnie główny powód przypomnienia o tym odkryciu.

LITERATURA

  • COMELLI D., D’ORAZIO M., FOLCO L., EL-HALWAGY M., FRIZZI T., ALBERTI R., CAPOGROSSO V., EINAGARR A., HASSAN H., NEVIN A., PORCELII F., RASHED M. G., VALENTINI G., 2016. The meteoritic origin of Tutankhamun’s iron dagger blade, „Meteoritics & Planetary Science„, 51 (7), s. 1301-1309.
Redaktor ds. Wpisów Internetowych | strona | + wpisy

Archeolog. Doktorant Politechniki Wrocławskiej. Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego. Pierwsza osoba, z którą powinno się kontaktować w sprawie problemów ze stroną, profilami AŻ lub ofertami patronatów medialnych. Pasjonat technologii i gier komputerowych.

A może jeszcze...


  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

1 komentarz do wpisu “Kosmiczny sztylet Tutanchamona”

  1. Tak myslicie ze szli setki kilometrow zeby znalezc meteoryt gleboko w piasku o skladzie dokladnie takim, ze nie rdzewieje. Cuda wianki. Kolejna zagadka egipska

    Odpowiedz

Dodaj komentarz

css.php