, , , ,

W Iłży odkryto ślady obecności neandertalczyka


Słowa kluczowe: , , , , , , , ,

Udostępnij:

Pradziejowe narzędzia krzemienne i ślady po ich obróbce odkryli archeolodzy na polu w Iłży (woj. mazowieckie). Wykonali je neandertalczycy około 80 tys. lat temu – uważają badacze z Uniwersytetu Warszawskiego i Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie.

Na znaleziska składają się dwa noże krzemienne i kilkadziesiąt odłupków, które powstały zapewne w czasie obróbki noży.

“Może nie brzmi to imponująco, ale dla nas – archeologów – jest to bardzo ważne odkrycie. To jedno z najbardziej na północ wysuniętych na terenie naszego kraju stanowisk, gdzie odkryto ślady po obecności neandertalczyków. Drugie znajduje się w odległym o kilkadziesiąt kilometrów Zwoleniu” – powiedziała PAP dr Katarzyna Pyżewicz z Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Znaleziska dokonano w Iłży na polu kukurydzy. Były to badania powierzchniowe, co oznacza, że archeolodzy zebrali zabytki z powierzchni. Zdaniem badaczy było to wartościowe miejsce dla neandertalczyka, bo kilkaset metrów od miejsca znalezienia zabytków znajduje się wychodnia krzemienia czekoladowego – surowca, z którego wykonano znalezione narzędzia. Według naukowców doskonale nadawał się do wykonywania dobrych jakościowo narzędzi.

Bockenstein Ilza
Narzędzie (nóż bifacjalny typu Bockstein) z krzemienia czekoladowego (fot. W, Grużdź)

“Większość znanych w Polsce stanowisk związanych z neandertalczykiem pochodzi z Jury Krakowsko-Częstochowskiej i woj. dolnośląskiego. Narzędzia po nich znajdowano głównie w jaskiniach. Bardzo rzadko odkrywa się ślady po ich obecności poza nimi, a zwłaszcza tak daleko na północ” – podkreślił dr Witold Grużdź z Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie. W jego ocenie teraz przyszedł czas na poszukiwania miejsc pobytu człowieka w okresie paleolitu poza jaskiniami.

Miejsce w Iłży, gdzie dokonano odkrycia, było na radarze badaczy przeszłości już kilkadziesiąt lat temu. Wówczas przeprowadzono wstępne badania w tym rejonie, ale nigdy ich nie opublikowano. Archeolodzy wiedzieli tylko, że dokonano wówczas prawdopodobnie ciekawych odkryć związanych z wczesną historią człowieka.

“Chcieliśmy zweryfikować te dane” – powiedziała dr Pyżewicz. Dodała, że tegoroczne prace skłaniają ją do rozpoczęcia w tym miejscu wykopalisk, zapewne już jesienią. Wyraziła nadzieję, że uda się zlokalizować pradziejowe obozowisko.

“Ustaliliśmy również, że ze złóż krzemienia w tym miejscu później, już ok. 30-40 tys. lat temu, korzystał człowiek współczesny. Na to również znaleźliśmy dowody w Iłży w postaci specyficznych narzędzi” – zaznaczyła dr Pyżewicz. Do tej pory archeolodzy znają z terenu Polski blisko 30 stanowisk z tego okresu, dlatego każde kolejne jest bardzo ważne dla poznania losów pierwszych przedstawicieli człowieka współczesnego na obecnych terenach Polski.

Archeolodzy wskazują, że narzędzia w Iłży wykonane przez człowieka współczesnego i neandertalczyka różnią się. Te drugie są bardziej masywne.

“Wynika to pewnie z faktu, że dłonie neandertalczyków nie były tak dobrze wykształcone manualnie, jak dłonie człowieka współczesnego. Nie można jednak wykluczyć, że te [noże – przyp. PAP] używane przez oba gatunki człowieka były osadzane na przykład w drewnie” – wskazała.

Miejsce znalezienia pradziejowych narzędzi znajduje się na niewielkim wyniesieniu nad współczesną rzeką Iłżanka. Zdaniem archeologów także kilkadziesiąt tysięcy lat temu roztaczał się z niego dobry widok na okolicę, co było ważne dla dawnych ludzi.

Zagadką dla archeologów pozostaje, czy człowiek współczesny i neandertalczyk współegzystowali w okolicy dzisiejszej Iłży. “Na tym etapie badań nie jesteśmy w stanie tego stwierdzić. Być może planowane wykopaliska rzucą na ten aspekt nieco światła” – zaznaczył dr Grużdź.

Naukowcy uznają neandertalczyka za “brata”, a nie przodka człowieka współczesnego. Należał on do wygasłej linii homo sapiens. Przez długi czas przedstawicieli tego gatunku przedstawiono w mało “przychylny” sposób – jako istoty dość prymitywne. Badania z ostatnich lat wskazują jednak na to, że ten gatunek człowieka ma dużo więcej wspólnego z nami, niż uważano.

Badacze ustalili m.in., że neandertalczycy byli autorami części rysunków naskalnych znanych z europejskich jaskiń – tych, których wiek szacuje się na ponad 64 tys. lat. Z kolei dzięki badaniom DNA udało się odkryć, że człowiek współczesny krzyżował się z neandertalczykiem. Najstarsze szczątki człowieka neandertalskiego rozpoznane do tej pory na terenie Polski pochodzą z Jaskini Ciemnej i mają około 115 tys. lat.

Ekipa badaczy z UW i PMA
Ekipa badaczy z Uniwersytetu Warszawskiego i Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie (fot. W. Grużdź)

Źródło: naukawpolsce.pap.pl

Dziennikarz PAP | Oficjalna strona

Dziennikarz naukowy w Polskiej Agencji Prasowej (PAP) i portalu PAP – Nauka w Polsce. Opublikował szereg artykułów w prasie popularnonaukowej i ogólnotematycznej, m.in. w Przekroju, Wiedzy i Życiu, Archeologii Żywej, Gościu Niedzielnym, Gazecie Wyborczej. Ukończył archeologię i PR na Uniwersytecie im. A. Mickiewicza w Poznaniu.

Udostępnij:

CZY TEŻ W DZIECIŃSTWIE CHCIAŁEŚ BYĆ ARCHEOLOGIEM?

My od zawsze! Cześć, ARCHEOLOGIA ŻYWA to mały zespół osób kochających odkrywanie i pisanie o przeszłości. Czujemy jednak, że wciąż zna ją zbyt mało osób. Pytanie, czy chcesz nam pomóc w promocji naszej historii?

1 komentarz do “W Iłży odkryto ślady obecności neandertalczyka”

  1. Na zdjęciu pierwszym pokazano wyrób wykonany z krzemienia świeciechowskiego. Jak się to ma do faktu, że w okolicy Iłży jest od zatrzęsienia krzemienia lokalnego – pasiastego (o odmiennym wzorze ).

    Odpowiedz

Dodaj komentarz

css.php