Najstarsze w Polsce przedstawienie króla Artura odnaleziono w Toruniu


Najstarsze malowidło z terenu Polski, przedstawiające króla Artura, pochodzi z Torunia. Odkryto je przypadkowo w czasie remontu średniowiecznej kamienicy. Powstało ok. 1400 roku – ustalił dr Jacek Witkowski z Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego.

Naukowcy zakończyli niedawno analizy malowidła w średniowiecznej kamienicy w Toruniu przy ul. Żeglarskiej. Zostało ono przypadkowo odkryte w czasie generalnego remontu w 2016 r.

Malowidło przedstawia cztery postaci niemal naturalnej wielkości, stojące w zbrojach. Jest to fragment większego fresku, na którym przedstawiono trzy triady mężczyzn. Wśród nich są postaci historyczne, biblijne i legendarne, będące ideałami dla średniowiecznego rycerstwa. Taki motyw nazywany jest przez ekspertów „Dziewięcioma Bohaterami”.

„Wśród nich jest legendarny król Artur – jest to obecnie najstarsze znane jego przedstawienie na terenie Polski” – powiedział PAP historyk sztuki dr Jacek Witkowski, który analizował malowidło. Według jego szacunków pochodzi ono z ok. 1400 roku.

Król Artur znany jest z licznych legend z terenu Wielkiej Brytanii. Miał być celtyckim władcą, który w V w. pokonał najeżdżających jego tereny Saksonów. Jednym z najbardziej znanych w średniowiecznej Europie podań na jego temat była legenda o rycerzach okrągłego stołu, którzy poszukiwali świętego Grala, czy o mieczu Ekskalibur – miał mieć magiczne moce.

Malowidło na ścianie toruńskiej kamienicy przedstawiające Króla Artura w scenie z cyklu Dziewięciu Bohaterów. Okazuje się, że powstało ok. 1400 r. (ryc. J. Raczkowski) 1)Raczkowski J., Jakubek-Raczkowska M., 2017. Średniowieczne malarstwo ścienne w kamienicach mieszczańskich Torunia. Najnowsze odkrycia, Rocznik … Continue reading

„To jedne z najciekawszych, najcenniejszych malowideł odkrytych w Toruniu. Mamy kilka zespołów tego rodzaju odkrytych w naszym mieście – ale to, co wyszło, jest odkryciem rewelacyjnym, dotyczącym kamienic mieszczańskich” – podkreślił w rozmowie z PAP miejski konserwator zabytków w Toruniu Emanuel Okoń.

„Jest to odkrycie wyjątkowe i rzadkie w skali całej Europy ze względu na tematykę, którą przedstawia. W Polsce są tylko dwa takie przedstawienia +Dziewięciu Bohaterów+” – dodaje dr Witkowski. Drugie znajduje się w Zamku Piastowskim w Legnicy i jest około 100 lat młodsze.

Oprócz króla Artura w Toruniu zachowały się częściowo postaci starotestamentowe – sędzia Jozue, król Dawid i Juda Machabeusz. Historyk sztuki ustalił, że pierwotnie postaci były również podpisane. Jednak ich identyfikacja możliwa była na podstawie analizy herbów na tarczach, które dzierżą bohaterowie.

Obszerne pomieszczenie, w którym znaleziono malowidło, znajduje się na piętrze. W momencie powstania pełniło funkcje reprezentacyjne. „To tam skupiało się uroczyste życie domowników” – dodaje dr Witkowski.

Dlaczego zdecydowano się na namalowanie takiego motywu na ścianie? Jak opowiada dr Witkowski, w ówczesnej Europie był to temat bardzo popularny (początkowo – w literaturze, gdzie zresztą pojawił się po raz pierwszy). Motyw trzech triad, wśród których były zarówno postaci historyczne, biblijne i legendarne, pojawił się po raz pierwszy w utworze francuskiego poety – Jacquesa de Longuyona na początku XIV. Potem szybko rozpowszechnił się w sztuce – malowidłach, rzeźbach czy arrasach.

Moment, w którym powstało malowidło w Toruniu – koniec XIV w. – określany jest jako „złoty wiek sztuki”. „Nie ma roku w Toruniu, żeby nie odkryto kolejnych malowideł ściennych z tego okresu, nawet w tak zaskakujących miejscach, jak kancelarie adwokackie, banki, apteki czy sklepy” – dodaje dr Witkowski. Zdaniem historyka sztuki taki urodzaj odkryć należy wiązać również z faktem, że Toruń to jedno z tych polskich miast, które stosunkowo najlepiej zachowały się po działaniach w II wojny światowej.

Jak opowiada naukowiec, miasto znajdowało się wówczas w granicach Zakonu Krzyżackiego. Było bardzo bogate i stale się rozbudowywało. Trzon ludności tworzyli tam mieszczanie, którzy przybyli z Zachodniej Europy – w dużej mierze z północnych Niemiec. Byli to kupcy, utrzymujący szerokie kontakty handlowe w całej Europie. Wiele wskazuje na to, że również w kamienicy z malowidłem przedstawiającym króla Artura mieszkali również przybysze z Zachodniej Europy – uważa dr Witkowski.

Jak poinformował PAP miejski konserwator zabytków, nie ma większych szans na udostępnienie tego znaleziska zwiedzającym. „Budynek pełni funkcje mieszkalne dla biskupa seniora diecezji toruńskiej. (…) Nie wyobrażam sobie jednak, żeby biskup senior godził się na tłumy wycieczek chodzących po jego mieszkaniu. Inaczej byłoby, gdyby te malowidła były np. w oficynie” – podkreślił Okoń.

Przypomniał, że w ubiegłym roku malowidło oglądali uczestnicy Szkoły Letniej UNESCO – pracownicy służb konserwatorskich z całej Polski, architekci zajmujący się projektowanie w zabytkach, także zagraniczni goście z Białorusi.

Źródło: naukawpolsce.pl

Dziennikarz PAP | strona

Dziennikarz naukowy w Polskiej Agencji Prasowej (PAP) i portalu PAP – Nauka w Polsce. Opublikował szereg artykułów w prasie popularnonaukowej i ogólnotematycznej, m.in. w Przekroju, Wiedzy i Życiu, Archeologii Żywej, Gościu Niedzielnym, Gazecie Wyborczej. Ukończył archeologię i PR na Uniwersytecie im. A. Mickiewicza w Poznaniu.

Diennikarz PAP | strona

Dziennikarz naukowy w Polskiej Agencji Prasowej (PAP) i portalu PAP – Nauka w Polsce.

Przypisy:[+]

1 Raczkowski J., Jakubek-Raczkowska M., 2017. Średniowieczne malarstwo ścienne w kamienicach mieszczańskich Torunia. Najnowsze odkrycia, Rocznik Toruński, 44: 163-189,

A może jeszcze...

  • Archeologia Żywa 3 (49) 2010 Numer archiwalny. ARCHEOLOGIA ŻYWA 3/2010 Pruszków dymi / Muzeum Starożytnego Hutnictwa Mazowieckiego im. Stefana Woydy znajduje się w centrum Pruszkowa – miasta oddalonego 17 km na […]
  • Teatr antyczny w Grecji Ateński Teatr Dionizosa w V wieku p.n.e. tętnił życiem. Obywatele polis oglądali spektakle wyłącznie podczas festiwali. Inscenizacje porywały rozmachem i brawurowym aktorstwem. […]
  • Mieszko nie był wikingiem Skandynawowie utworzyli państwo polskie, a Mieszko I był wikingiem o imieniu Dago! Pogląd ten od ponad 100 lat krąży w obiegu opinii publicznej. To jedno z zagadnień, z którymi zmierzyli […]
  • Scytowie. Władcy Wielkiego Stepu Gdyby dominacja plemion scytyjskich na Wielkim Stepie zaczęła się po bitwie pod Grunwaldem, to zakończyłaby się we współczesnych czasach. Takie porównanie może uświadomić nam, jak trwały […]
  • Co wiemy dzięki pochówkom ciałopalnym? Przez kilka tysięcy lat - od poł. III tysiąclecia p.n.e. aż do nastania chrześcijaństwa w X w. - na ziemiach polskich przeważnie palono zmarłych. Wbrew powszechnej opinii z takich […]
  • Średniowieczny miecz w idealnym stanie odkryty pod Hrubieszowem Niesamowite odkrycie miało miejsce w pobliżu Hrubieszowa. Na torfowisku w gm. Mircze podczas prac melioracyjnych odnaleziono średniowieczny miecz w idealnym stanie. Miecz w pełnej […]

CZY TEŻ W DZIECIŃSTWIE CHCIAŁEŚ BYĆ ARCHEOLOGIEM?

My od zawsze! Cześć, ARCHEOLOGIA ŻYWA to mały zespół osób kochających odkrywanie i pisanie o przeszłości. Czujemy jednak, że wciąż zna ją zbyt mało osób. Pytanie, czy chcesz nam pomóc w promocji naszej historii?

2 komentarze do wpisu „Najstarsze w Polsce przedstawienie króla Artura odnaleziono w Toruniu”

    • Nie pierwsza osoba nam to zarzuca, ale na pewno mamy racje. Wieżę Książęca w Siedlęcinie znamy bardzo dobrze. Są tam polichromie przedstawiające legendy arturiańskie, lecz samego króla Artura tam nie ma 🙂

      Odpowiedz

Dodaj komentarz