Czy w Wodzisławiu Śląskim odkryto najstarsze koło w Polsce?

Czy w Wodzisławiu Śląskim odkryto najstarsze koło w Polsce?

  • 1
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Ponad połowę drewnianego koła o średnicy 62 cm z zachowaną piastą zbadają archeolodzy m.in. z Muzeum w Wodzisławiu Śląskim. Według ich wstępnych hipotez, niewykluczone, że zabytek może pochodzić nawet z epoki brązu.

„Przedmioty drewniane z minionych epok zachowują się stosunkowo rzadko. Odnalezienie zatem większej części koła z piastą (część stykająca się z wałem lub osią – przyp. PAP) jest czymś wyjątkowym. Z okresu średniowiecza w Polsce znamy odkrycia fragmentów obręczy, szprych czy drewnianych osi. W tym przypadku mamy do czynienia z pełnym kołem. Jego prosta konstrukcja może sugerować, że jest to jednak starszy obiekt” – powiedział PAP Adrian Podgórski z wodzisławskiego muzeum i Górnośląskiego Oddziału Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polski.

Zabytek odnaleziono na głębokości 4-5 metrów na terenie żwirowym, w miejscu budowy zbiornika przeciwpowodziowego na Odrze w Nieboczowach, w powiecie wodzisławskim. „Trochę pomogły nam zmiany w środowisku naturalnym, ponieważ obniżył się poziom wód gruntowych. W efekcie koło zostało odsłonięte. Dzięki spostrzegawczości pracowników i świadomości właściciela żwirowni, pana Jana Matuszka, o możliwej randze odkrycia powiadomione zostało nasze muzeum” – opowiadał Podgórski.

Wszystkie zdjęcie ukazują odkryty zabytek na leżąco, bo tak łatwiej go sfotografować. Postanowiliśmy jednak, że łatwiej umieścić obrócone zdjęcie niż wszystkim przekręcać głowy lub urządzenia (fot. A. Podgórski / Muzeum w Wodzisławiu Śląskim)

Na razie archeolodzy nie potrafią określić, z kiedy i skąd pochodzi znalezisko – kształt tego koła i jego konstrukcja są dość uniwersalne (to koło pełne, nie szprychowe), a wokół niego nie zauważono innych zabytków.

„Koło ma średnicę około 62 cm i zachowaną piastę. Nie zostało ono uszkodzone podczas wydobycia, o czym świadczy prosta, równa krawędź poniżej piasty. Całe koło składało się zapewne z dwóch części, ale nie wiemy, w jaki sposób były połączone; tego dowiemy się po badaniach z udziałem konserwatora zabytków” – wyjaśniał.

Pytany o możliwe okoliczności, w jakich koło mogło się znaleźć w tym miejscu, wskazał, że być może jakiś wóz czy wózek transportowy po prostu utknął w tej okolicy. „Nie mamy jednak pewności, czy koło nie zostało tu przyniesione przez rzekę z innego miejsca” – dodał.

Jak tłumaczył, początki znajomości i używania pojazdów kołowych datowane są na okres między 3500 a 3300 r. p.n.e.; dowodzą tego różne znaleziska z kilku regionów Europy i Azji. „To nasze koło raczej nie jest aż tak stare, choć tego nie możemy wykluczyć. Trudno też ustalić, kiedy tego typu przedmioty wyszły z użycia, jednak wydaje się, że ich schyłek na naszych ziemiach miał miejsce w późnym średniowieczu, kiery rozwinął się zawód kołodzieja i popularność zyskały koła szprychowe” – mówił.

Dodał, że w okolicy, gdzie znaleziono koło, pierwsze społeczności rolnicze (niewielkie, pojedyncze osady) pojawiły się w czwartym tysiącleciu p.n.e. „Trudno zatem w tej chwili określić, czy jest to zabytek z epoki brązu, żelaza czy już ze średniowiecza” – ocenił.

Odpowiedzi na te pytania mają dać badania zachowanego zabytku, które poprowadzą archeolodzy z Muzeum w Wodzisławiu Śląskim oraz zespół prof. Małgorzaty Grupy z UMK w Toruniu. Będą to m.in. datowanie radiowęglowe (choć może być ono obciążone tzw. efektem rezerwuarowym, czyli uzyskana data może być starsza niż rzeczywista) i badanie dendrologiczne (określenie gatunku drzewa, z którego wykonano koło). Archeolodzy rozważają też przeprowadzenie badania dendrochronologicznego (określenie czasu ścięcia drzewa) oraz badań izotopowych; będzie to jednak zależne od konsultacji ze specjalistami oraz dostępnych środków finansowych.

Wizerunek na wazie z Bronocic powszechnie uznawany jest za najstarsze znane wyobrażenie pojazdu kołowego na świecie (fot. Silar [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons)

„Obecnie koło zostało zabezpieczone przed utratą wilgoci. Na pierwszy rzut oka wydaje się być dobrze zachowane, ale jaki jest stan faktyczny, okaże się po dodatkowych badaniach. Zależy nam, by nie tylko +wydobyć+ ze znalezionego koła jak najwięcej informacji, ale także zachować zabytek i prezentować go w przyszłości na wystawie” – podsumował archeolog. 

Źródło: naukawpolsce.pap.pl

Dziennikarka PAP | strona

Dziennikarka naukowa w Polskiej Agencji Prasowej (PAP) i portalu PAP - Nauka w Polsce. Opublikowała szereg artykułów w prasie popularnonaukowej i ogólnotematycznej.

A może jeszcze...

  • Co tak naprawdę odkryto na wyspie jeziora Sowica?Co tak naprawdę odkryto na wyspie jeziora Sowica? Duża, enigmatyczna ziemna budowla na wyspie jeziora Sowica ma ok. 2,5 tys. lat - twierdzą archeolodzy po serii najnowszych badań. Sugerują, że mógł to być obiekt kultowy lub schronienie […]
  • Dlaczego grodzisko Scytów na Podkarpaciu jest sensacją?Dlaczego grodzisko Scytów na Podkarpaciu jest sensacją? To, że Scytowie zapuszczali się na obszar dzisiejszej Polski, wiemy od bardzo dawna. Jednak to, że  na Podkarpaciu odkryto grodzisko Scytów zmienia całkiem sporo. W […]
  • Archeologia Żywa 4 (70) 2018Archeologia Żywa 4 (70) 2018 Z wielką przyjemnością prezentujemy nasz nowy numer: Archeologia Żywa 4 (70) 2018 "100 lat to tak mało". Jak pewnie się domyślacie, tytuł nawiązuje do jednej z najważniejszych […]
  • Archeologia Żywa 3 (69) 2018Archeologia Żywa 3 (69) 2018 Tak jak we wstępie zaznaczył nasz szef - nadeszły wakacje, a wraz z nimi najnowszy numer Archeologii Żywej 3 (69) 2018 pt. "Grody, Zamki, Twierdze". Co to oznacza dla Polaków? Kto […]
  • Pierwsza grecka amfora odnaleziona na ziemiach polskich!Pierwsza grecka amfora odnaleziona na ziemiach polskich! Jakiś czas temu pisaliśmy o samych Scytach, stanowisku w Chotyńcu i o tym dlaczego jest ono ważne dla polskiej archeologii. Okazuję się, że archeolodzy z Uniwersytetu Rzeszowskiego nie […]
  • Rentgen zdradza zawartość pradziejowej urny [INFOGRAFIKA]Rentgen zdradza zawartość pradziejowej urny [INFOGRAFIKA] W urnie sprzed prawie dwóch tysięcy lat oprócz kości znajdują się grot włóczni, elementy tarczy i inne metalowe przedmioty - ustalili archeolodzy dzięki zdjęciu rentgenowskiemu, które […]

  • 1
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Dodaj komentarz

css.php