Gardno, Kołbacz i dużo Świętoborów | Śladami Średniowiecza

Gardno, Kołbacz i dużo Świętoborów

  • 30
  •  
  •  
  • 1
  •  

Gdyby ktoś z was miał ochotę zrobić sobie przerwę od urlopowego wytapiania słoniny, to w okolicach bałtyckich piaskownic można również pobuszować po całkiem ciekawych miejscach. Jednym z nich jest Gardno – nieduża wioska położona w województwie zachodniopomorskim, jakieś 18 km od Kołbacza.

Nitka historii ma swój początek gdzieś w kieszeni Mieszka I. Wiemy, że do bezpłodnych nie należał i co spłodził to jego, zaś jego synowie też nie zakopywali interesu w popiele. Jednym z wnuków Mieszka i Ody był niejaki Siemomysł. Ten również skutecznie ulokował interes, stając się ojcem niejakiego Świętobora. Ze Świętobora do Świętobora Starszego mamy już niedaleko, przy czym ten Starszy to wnuk lub prawnuk Świętobora. Latka lecą, Świętoborów nie ubywa. Świętobór Starszy poszedł w zaparte i swojemu synowi nadał imię Warcisław. Warcisław II Świętoborzyc. Urodzony gdzieś przed 1135 rokiem. Wiemy, że w 1168 roku był już szczecińskim kasztelanem. 3 lata później musiał bronić się przed najazdem duńskiego króla Waldemara I Wielkiego. Morał z tego taki, że duńskiej zwierzchności nie próbuje się zrzucać przez byle widzimisię.

Możliwe, że ten właśnie najazd stał za decyzją Warcisława o ufundowaniu klasztoru cysterskiego w Kołbaczu. Było to w 1173 roku, przy czym już rok wcześniej przyjechała, by zbadać teren, świta opatów z duńskiego klasztoru z Esrum lub Dargun. Wizytacja musiała wypaść pomyślnie, bo zarówno oni jak i książę Bogusław I klepnęli fundację, po czym z Danii przybyło około 40 zakonników. Potem już poleciało. Oprócz klasztoru wybudowano jeszcze dom opata, szpital, owczarnię, stodoły, spichlerz, kuźnie, mleczarnie, browar, rzeźnie i piekarnie.

Niestety stosunkowo szybko trzeba było się wynosić, bo w 1432 roku w nieproszone odwiedziny wpadli husyci i złupili klasztor. Po nich, swoich lepkich łapek nie były w stanie powstrzymać również wojska brandenburskie. W 1534 roku, w wyniku reformacji zakon został rozwiązany, a siedzibę przekształcono w książęcą rezydencję. Od czasów Świętobora i Warcisława upłynęło niecałe 400 lat.

No dobra, a Gardno? Gardno leży sobie w cieniu swojego popularniejszego sąsiada. Nie było tam rezydencji książęcej, nie było siedziby Świętobora, nie przyjeżdżali do niego mnisi z Danii. Ale czy na pewno? Gdzie jest ta obiecana nitka łącząca Mieszka, Świętoborów, Kołbacz i Gardno? Wydaje się, że w 1242 roku. Wtedy to klasztor w Kołbaczu otrzymał potwierdzenie własności wsi Gardno. W niej zaś prowadzi ona jeszcze do pięknego romańskiego kościoła z 1 połowy XIII wieku. Znany dziś pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa został zbudowany z granitowych kwadr i wedle naszej wiedzy należy do najstarszych na Pomorzu Zachodnim kościołów wiejskich. I pomyśleć, że gdyby tego konkretnego wieczora Mieszka I bolała głowa to całej tej historii mogłoby nie być. Na sam koniec historii można zaś wyciągnąć igłę, nawlec nitkę i ukłuć się nią w tyłek, żeby przywrócić się do rzeczywistości.

LITERATURA

  • Cnotliwy E. 2012, Klasztor cystersów w Kołbaczu. Badania archeologiczne w latach 1960-1964 i 1978-1982, „Materiały Zachodniopomorskie” 8, s. 221-239.
  • Kuna M., 2016. Umocnienia obronne osady klasztornej w Kołbaczu, „Rocznik Chojeński, Pismo historyczno-społeczne” 8, s. 65-92.
Popularyzator | strona | + wpisy

Średniowiecze i historia. Historia i średniowiecze. Czasem na poważnie, czasem z przymrużeniem oka, ale zawsze trzymając się naukowych kanonów. Bawimy się słowem i uwalniamy historię!

A może jeszcze...

  • Pyrzyce – dawny spichlerz Pomorza ZachodniegoPyrzyce – dawny spichlerz Pomorza Zachodniego Pewnie niejeden fan rolnictwa dałby wiele, by móc sobie pouprawiać ziemię np. w okolicach Pyrzyc. Nie ma w tym nic dziwnego, w końcu miasto posiada ziemię, którą zwą czarną. Czarna […]
  • Grudziądz a historia siekiery sprzed 6 tys. latGrudziądz a historia siekiery sprzed 6 tys. lat Ponad 100 lat temu w Grzybnie żył sobie pewien pleban - Stanisław Kujot, dla znajomych pewnie QJ. W 1902 roku popełnił on pewne dzieło pt. Kto założył parafie w dzisiejszej diecezji […]
  • Lublin i krótka historia jego początkówLublin i krótka historia jego początków Gdzieś w VI-VII wieku, na niewielkim wzgórzu gdzie obecnie stoi kościół pw. św. Mikołaja, rozpoczynała się historia miasta Lublin. No prawie wtedy, bo jakby tak cofnąć się w czasie […]
  • Złotoryja czy złoto Ryja?Złotoryja czy złoto Ryja? Złoto, złoto... któż nie chciałby utonąć w złocie? No może nie osoby, które akurat szukają go w rzece. Co to za przyjemność utonąć, mając w ręce solidną dawkę świetlanej […]
  • Kłodzko – co wiemy o początkach miasta?Kłodzko – co wiemy o początkach miasta? Czeski kronikarz Kosmas, w swej kronice pod rokiem 981 zanotował śmierć pewnego Sławnika. Musiał on być kimś znaczącym, bo byle kto do kronik nie trafia. No dobra, czasem się tacy […]
  • Świętowit woliński – bóstwo o czterech twarzachŚwiętowit woliński – bóstwo o czterech twarzach W okresie wczesnego średniowiecza Wolin był ważnym centrum produkcji rzemieślniczej i handlu oraz jednym z największych emporiów handlowych ówczesnej Europy. W przekazach źródłowych […]

  • 30
  •  
  •  
  • 1
  •  

Dodaj komentarz

css.php