Na kanale YouTube Instytutu Archeologii UMCS w Lublinie zadebiutował nowy cykl filmowy „Co kryje ziemia”. To przystępna, a jednocześnie profesjonalna opowieść o współczesnej archeologii i badaniach prowadzonych w regionie. Krótkometrażowy materiał można polecić wszystkim, którzy chcą zrozumieć, czym naprawdę zajmuje się archeolog i jak wygląda jego praca poza obiegowymi wyobrażeniami.
Pierwszy odcinek pt. „Co to jest archeologia?” koncentruje się na podstawach archeologii: pokazuje ją jako próbę rekonstruowania dawnych światów z fragmentarycznych, często zniszczonych śladów. Archeologia zostaje tu porównana do układania puzzli bez obrazka na pudełku, w których większości elementów brakuje, a każdy błąd interpretacyjny może zmienić sens całej układanki. Film podkreśla, że kluczowe znaczenie ma nie tylko to, co zostaje znalezione, ale gdzie i w jakim kontekście.
Istotną częścią odcinka są także nowoczesne narzędzia badawcze. Widzowie zobaczą, jak w praktyce wykorzystuje się metody nieinwazyjne, takie jak georadar, magnetometria czy skaning laserowy (LiDAR), oraz dlaczego dane cyfrowe i analizy laboratoryjne stały się dziś nieodłącznym elementem badania przeszłości. Twórcy cyklu pokazują, że wykopaliska to tylko jeden z etapów długiego procesu, który zaczyna się od planowania, a kończy w laboratorium i przy interpretacji wyników. Kolejne odcinki mają rozwijać te wątki, pokazując różne metody badawcze i konkretne przykłady pracy naukowców w terenie i poza nim.
Cały materiał można obejrzeć pod tym linkiem lub po kliknięciu w poniższą grafikę.
To dopiero początek!
Cykl „Co kryje ziemia” ma charakter popularyzatorski, ale unika infantylizacji tematu. Składać się on będzie z 29 krótkich materiałów i jednego dokumentu pełnometrażowego. Celem projektu jest przybliżenie widzom archeologii jako nauki, która pomaga zrozumieć nie tylko przeszłość, lecz także współczesny krajobraz i sposób, w jaki ludzie od tysięcy lat reagują na podobne wyzwania. Premierowy odcinek trwa nieco ponad siedem minut, ale jest gęsty od treści, z czego zdecydowaną większość stanowią nagrania wideo. Wypowiedzi ekspertów przeplatają się z materiałami z rzeczywistych prac badawczych, animacjami i zdjęciami, które nawet w swojej prostocie zostały pokazane w niebanalny, dynamiczny sposób. Docenić też należy wysoką jakość nagrania, bowiem dostępne jest w olśniewającej rozdzielczości 4k! Za produkcję odpowiada DogFilm Studio.
W premierowym odcinku towarzyszą nam dr hab. Marcin Szeliga – dyrektor Instytutu Archeologii UMCS oraz dr Marcin Maciejewski – kierownik projektu „Od epoki kamienia po Wielką Wojnę – archeologia Lubelszczyzny”, w ramach którego realizowany jest cały cykl. Celem tego przedsięwzięcia jest porównanie skuteczności różnych metod upowszechniania wiedzy o dziedzictwie archeologicznym Lubelszczyzny, jego znaczeniu naukowym i kulturowym oraz zagrożeniach, z jakimi się ono mierzy. Projekt zakłada wykorzystanie różnorodnych narzędzi: od krótkich filmów popularnonaukowych, przez publikacje edukacyjne, geoportal i mobilne narzędzia cyfrowe, po gry terenowe, wystawy objazdowe i spotkania z mieszkańcami regionu. Projekt jest finansowany ze środków budżetu państwa w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa II” Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego i realizowany w latach 2024–2027. Kierownikiem projektu jest dr Marcin Maciejewski.
Zapraszamy na specjalny pokaz
W imieniu wszystkich osób zaangażowanych w projekt „Od epoki kamienia po Wielką Wojnę – archeologia Lubelszczyzny” organizatorzy zapraszają na specjalne wydarzenie premierowe, podczas którego po raz pierwszy wspólnie zaprezentowane zostaną trzy wybrane odcinki cyklu (przy czym trzeci też już jest dostępny publicznie, a kolejny został właśnie udostępniony wczoraj).
- Kiedy? 15 stycznia 2026 r., godz. 18.00
- Gdzie? ACKiM UMCS Chatka Żaka, ul. Radziszewskiego 16
Pokazowi towarzyszyć będą dodatkowe atrakcje i niespodzianki. Wydarzenie ma charakter otwarty i skierowane jest zarówno do pasjonatów archeologii, jak i osób, które dopiero zaczynają interesować się dziedzictwem regionu.
Źródło: „#cokryjeziemia I Co to jest archeologia? I Odc.1” (youtube.com), Instytut Archeologii UMCS (www.umcs.pl)
Archeolog, doktor nauk inżynieryjno-technicznych, popularyzator. Pierwsza osoba, z którą powinno się kontaktować w sprawie patronatów i ewentualnej współpracy z „Archeologią Żywą”. Post-doc w Katedrze Antropologii Instytutu Biologii Środowiskowej Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się wokół kultury materialnej późnego średniowiecza i wykorzystania nowoczesnych technologii w archeologii. Pasjonat multimediów i gier komputerowych. Prowadzący cyklu cotygodniowych popularnonaukowych webinarów pt. „Kontekst”
