Projekt, realizowany przez Dział Archeologii Muzeum Okręgowego w Rzeszowie dotyczy opracowania wyników interdyscyplinarnych badań archeologicznych prowadzonych w latach 2023–2025 na stanowisku nr 22 w Siedliskach (gm. Lubenia) przy brodzie na rzece Wisłok. Badania rozpoczęto po odkryciu przez mieszkankę wsi licznych średniowiecznych zabytków w korycie rzeki, w tym 27 żeleźców toporów i przekazaniu ich do zbiorów rzeszowskiego muzeum.
Instytucja
Muzeum Okręgowe w Rzeszowie
Czas trwania
2026-2027 r.
Koordynatorka projektu
Joanna Ligoda
Finansowanie
Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pochodzących z Funduszu Promocji Kultury oraz budżetu Województwa Podkarpackiego.
Opis projektu
Prace archeologiczne (w tym badania podwodne, realizowane we współpracy z Pracownią Archeologii Podwodnej Uniwersytetu Warszawskiego) doprowadziły do odkrycia kolejnych artefaktów, w efekcie czego mamy do czynienia z największym w Polsce depozytem tzw. znalezisk wodnych z okresu późnego średniowiecza (łącznie 41 toporów lub ich fragmentów, żelazny kord, fragment miecza oraz inne artefakty metalowe).
Celem dwuletniego projektu jest przygotowanie publikacji naukowej prezentującej wyniki badań archeologicznych, historycznych i geomorfologicznych stanowiska oraz analizę odkrytych zabytków i reliktów drewnianej konstrukcji związanej prawdopodobnie z dawną przeprawą przez rzekę. Opracowanie ma istotne znaczenie dla badań nad kulturą materialną późnego średniowiecza, szczególnie w południowo-wschodniej Polsce, gdzie podobne odkrycia są bardzo rzadkie.
Projekt obejmuje również konserwację 43 najważniejszych zabytków (głównie toporów), które ze względu na długotrwałe zaleganie w wodzie są silnie skorodowane. Konserwacja umożliwi dokładniejsze analizy morfologiczne, identyfikację ewentualnych znaków kowalskich oraz precyzyjniejsze datowanie.
W badaniach zastosowane zostaną metody określania chronologii absolutnej (dendrochronologia i datowanie radiowęglowe), które już wstępnie wskazują na okres od końca XIV do początku XVI wieku. Liczymy, iż dodatkowe datowania pozwolą dokładniej określić czas funkcjonowania odkrytej przeprawy.
Istotną częścią projektu będą także analizy geomorfologiczne, mające na celu rekonstrukcję dawnego środowiska rzecznego i zmian koryta Wisłoka. Ich uzupełnieniem będzie opracowanie historyczne regionu, nakreślające tło historyczno-społeczno-gospodarczego miejscowości, a także analizy metaloznawcze wybranych zabytków, które pozwolą ustalić technologię ich wykonania i zastosowane materiały.
Efektem końcowym projektu będzie kompleksowa publikacja naukowa wprowadzająca do obiegu badawczego unikatowy zespół znalezisk oraz nowe dane dotyczące historii przepraw rzecznych i uzbrojenia z późnego średniowiecza.
Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pochodzących z Funduszu Promocji Kultury oraz budżetu Województwa Podkarpackiego.
