Zamek w Olsztynie i historia pewnej śmierci głodowej

Zamek w Olsztynie i historia pewnej śmierci głodowej

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Niezbyt daleko od Częstochowy znajduje się mała wioska o wdzięcznej nazwie Olsztyn. Na górującym nad nią malowniczym wzgórzu znajdują się ruiny XIV-wiecznego zamku.

Jednym z tych, którym zamek w Olsztynie nie kojarzył się dobrze był Maciej Borkowic. Trudno mieć dobre wspomnienia z podziemnych zamkowych lochów, w których umarło się z głodu. Odebranie Maciejowi możliwości zjedzenia kotleta nie było oczywiście przypadkowe. Maciej zresztą to nie był byle Maciej. Był wojewodą i starostą poznańskim, a pochodził ze szlacheckiej rodziny herbu Napiwon. Po prostu przy okazji otrzymania herbu dostał też trochę drobnych na piwo. Prawdopodobnie. 

Jednym z tych, którym zamek w Olsztynie nie kojarzył się dobrze był Maciej Borkowic (ryc. J. Matejko [domena publiczna])

Maciej lubił władzę ale nie przepadał za Kazimierzem Wielkim. Kaziu, ulegając presji możnych rodów wielkopolskich, zniósł w 1348 roku urząd starosty generalnego Wielkopolski. W jego miejsce ustanowił dwóch: wielkopolskiego i kaliskiego, mianując Macieja tym wielkopolskim. Być może nie wiedział, że Maciej go nie lubi. Wtedy po raz pierwszy zmiana ta nie przypadła wszystkim do gustu i szybko wybuchły zamieszki. Wielki Kaźmierz się zdenerwował i przywrócił urząd starosty generalnego. Stanowisko tym razem otrzymał jednak Ślązak Wierzbięta z Paniewic. Tym razem zdenerwowali się panowie z Wielkopolski i to oni podnieśli bunt. W skutek tego, a i m.in. za zabójstwo wojewody kaliskiego, naszego Macieja wygnano z kraju. Nerwy nigdy nie były dobrym doradcą. 

Maciej był jednak cwany. 16 lutego 1358 roku w Sieradzu złożył przysięgę wierności królowi. W treści tej przysięgi po raz pierwszy w naszej historii pojawia się sformułowanie Rzeczpospolita! Przysięga przysięgą, ale Maciej Maciejem. Spiskowanie miał chyba we krwi i nie mógł się powstrzymać. Tym razem Kaźmierz postanowił zakończyć sprawę i skazał Macieja na śmierć głodową za spiskowanie. Niemymi świadkami tej śmierci były lochy olsztyńskiego zamku.

Maćko Borkowic przyrzekał dochowywać wierności Kazimierzowi Wielkiemu, jednak skończyło się inaczej (fot. ze zbiorów Archiwum Głównego Akt Dawnych [domena publiczna])

Maciej nie był jedyną znaną osobistością związaną z zamkiem. Bo był to zamek nie byle jaki. Najstarsza budowla została tutaj wzniesiona w 2 połowie XIII wieku! Z tego okresu do naszych czasów zachowała się charakterystyczna kamienna wieża. Jednak dopiero Kazimierz Wielki podniósł znaczenie byle wieży do głównego granicznego zamku obronnego i ośrodka władzy królewskiej. Następnie obiekt trafił jako lenno do Władysława Opolczyka. Niedługo potem znów został włączony do Korony. Po kilku wiekach wzlotów i upadków krzyżyk na zamku postawili Szwedzi. Nie bez znaczenia była również erozja wapiennych skał wzgórza zamkowego. Dziś jednak wciąż możemy podziwiać imponujące ruiny.

Na zakończenie warto wspomnieć, że rok temu w jaskiniach pod zamkiem, co prawda nie natrafiono na szkielet Maćka, ale zamiast tego odkryto kilkaset krzemiennych narzędzi wykonanych przez neandertalczyków. Niektórzy więc mogliby wspominać podziemia zamku całkiem nieźle…

Pierwsza wzmianka o zamku olsztyńskim pochodzi z 1306 r. (fot. Pudelek (Marcin Szala) [CC BY-SA 4.0], via Wikimedia Commons)

A może jeszcze...

  • Zamek w Rytrze i skarb z testamentu Piotra WydżgiZamek w Rytrze i skarb z testamentu Piotra Wydżgi 15 maja 1312 roku Władysław Łokietek wysłał list do zakonu klarysek ze Starego Sącza, w którym nadał im prawo do pobierania cła „wedle zamku Ryter”. Po raz pierwszy na karty historii […]
  • Sławków – niewinne miasto przeklęteSławków – niewinne miasto przeklęte Jest takie małe miasteczko w województwie śląskim, które przez setki lat stało sobie niewinnie i niezauważenie. Z ową niewinnością i niezauważeniem nie było podobno tak przypadkowo. Bo […]
  • Pieskowa Skała – skąd wzięła się nazwa?Pieskowa Skała – skąd wzięła się nazwa? Najdawniejsza historia zamku w Pieskowej Skale ginie w pomroce dziejów. Być może w miejscu dzisiejszego zamku istniał kiedyś drewniany gród? Tego pewnie się już nie dowiemy. Chyba, że […]
  • Zamek w Reszlu – siedziba biskupówZamek w Reszlu – siedziba biskupów Zakon krzyżacki lubił rzucać się śnieżkami z wszystkimi sąsiadami. Nie wiadomo czy akurat lubili śnieg czy nie potrafili zrobić z niego nic ciekawszego np. bałwana. Rzucaliśmy się […]
  • Rozprza – wieś, grodzisko i motteRozprza – wieś, grodzisko i motte Rozprza to dziś niewielka wioska w województwie łódzkim. Wcześniej, przez ponad 500 lat, stanowiła istotny punkt handlowy i strategiczny. Swoje znaczenie utraciła w ramach działań […]
  • Samborowice – celtycka wieś na Bursztynowym SzlakuSamborowice – celtycka wieś na Bursztynowym Szlaku Pozostałości osady z przełomu III i II wieku przed Chrystusem odkrytej w Samborowicach pokazują, że zamieszkująca ją celtycka społeczność utrzymywała rozliczne kontakty handlowe z […]
Popularyzator | strona

Średniowiecze i historia. Historia i średniowiecze. Czasem na poważnie, czasem z przymrużeniem oka, ale zawsze trzymając się naukowych kanonów. Bawimy się słowem i uwalniamy historię!


  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Dodaj komentarz

css.php