„Śmierć to dopiero początek”. Mumie, amulety i maski grobowe starożytnego Egiptu w Radomiu

Jak starożytni Egipcjanie wyobrażali sobie życie po śmierci? Jak przygotowywano zmarłych do podróży w zaświaty i jaką rolę odgrywały w niej mumifikacja, amulety, wyposażenie grobowe oraz magiczne teksty? Odpowiedzi na te pytania przyniesie wystawa „Śmierć to dopiero początek. Mumie, amulety i maski grobowe starożytnego Egiptu”, która już 25 września zostanie otwarta w Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu.

Wernisaż wystawy odbędzie się 25 września 2026 roku o godz. 17.00 w siedzibie głównej muzeum przy Rynku 11 w Radomiu. Wstęp na otwarcie jest bezpłatny. Ekspozycję będzie można oglądać do 20 grudnia 2026 roku.

Dla starożytnych Egipcjan śmierć nie oznaczała końca istnienia, lecz początek kolejnego etapu – drogi do świata bogów. Jej pomyślne przebycie wymagało odpowiedniego przygotowania: zachowania ciała, właściwego pochówku, wyposażenia grobowca oraz zapewnienia zmarłemu ochrony podczas wędrówki przez zaświaty. O dalszym losie człowieka miały jednak decydować również jego czyny za życia. Jednym z najważniejszych momentów pośmiertnej podróży był sąd Ozyrysa, podczas którego serce zmarłego ważono z piórem Maat – symbolem prawdy, sprawiedliwości i kosmicznego porządku. Pomyślne przejście próby otwierało drogę do życia wiecznego.

Istotną część wystawy poświęcono również Tell el-Murra – stanowisku archeologicznemu położonemu w północno-wschodniej Delcie Nilu, około 100 km na północny wschód od Kairu. Od 2008 roku miejsce bada Polska Misja Archeologiczna w Północno-Wschodniej Delcie Nilu działająca w ramach Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Ekspedycją kierują dr hab. Mariusz Jucha i Grzegorz Bąk-Pryc. Regularne wykopaliska prowadzone są tam od 2012 roku. Tell el-Murra pozwala spojrzeć na Egipt inaczej niż przez pryzmat monumentalnych piramid, świątyń i królewskich grobowców. Kolejne warstwy stanowiska dostarczają informacji o życiu mieszkańców Delty Nilu i umożliwiają archeologom stopniowe odtwarzanie historii społeczności żyjących tam tysiące lat temu.

Wystawa pokazuje, jak głęboko wyobrażenia o śmierci i zaświatach przenikały egipską codzienność. Mumifikacja, rytuały pogrzebowe, amulety, naczynia, ozdoby, przedmioty codziennego użytku, przedstawienia oraz teksty nie były przypadkowym zestawem elementów wyposażenia grobu. Tworzyły rozbudowany system, który miał zapewnić zmarłemu bezpieczeństwo i umożliwić dalsze istnienie. Na ekspozycji znajdą się zabytki pochodzące ze zbiorów m.in. Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Narodowego w Krakowie, Muzeum Książąt Czartoryskich, Muzeum Archeologicznego w Krakowie, Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, Centrum Edukacji Przyrodniczej UJ, Muzeum Uniwersytetu Warszawskiego oraz Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku. Wydarzenie odbywa się pod patronatem medialnym „Archeologii Żywej”.

Ekspozycję dopełnia opowieść o Aleksandrze Laszence – artyście i podróżniku zafascynowanym Egiptem. Jego twórczość i doświadczenia pokazują, jak silnie cywilizacja nad Nilem oddziaływała również na kolejne pokolenia podróżników, artystów i badaczy. Wystawa zestawia więc świat starożytnych wierzeń ze współczesną archeologią, muzealne zabytki z wynikami badań terenowych, a dawną fascynację Egiptem z pracą dzisiejszych naukowców.

„Śmierć to dopiero początek. Mumie, amulety i maski grobowe starożytnego Egiptu”
Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu, Rynek 11
Wernisaż: 25 września 2026, godz. 17.00
Czas trwania wystawy: 25 września – 20 grudnia 2026
Kuratorka: Adelina Szczerbińska
Wstęp na wernisaż: bezpłatny