Czy zachowamy dziedzictwo archeologiczne Łużyc? Wykłady i spacer archeologiczny w Żarach
Jak zmiany klimatyczne wpływają na stanowiska archeologiczne ukryte w lasach Łużyc? Czy można skutecznie chronić je przed postępującą degradacją? Odpowiedzi na te pytania poszukują polscy i niemieccy badacze realizujący projekt „Kruche dziedzictwo”. Już 11 września 2026 roku zapraszają do Muzeum Pogranicza Śląsko-Łużyckiego w Żarach na spotkanie poświęcone archeologii regionu, najnowszym odkryciom oraz zagrożeniom dla dziedzictwa.
Łużyce należą do regionów o wyjątkowo bogatym dziedzictwie archeologicznym, obejmującym ślady działalności człowieka od epoki kamienia aż po czasy najnowsze. Wiele stanowisk zachowało się właśnie dzięki lasom, które przez stulecia ograniczały erozję, intensywną działalność rolniczą i inne procesy prowadzące do niszczenia pozostałości przeszłości. Sytuacja ta jednak się zmienia. Osłabienie drzewostanów związane między innymi ze zmianami klimatycznymi sprawia, że lasy coraz gorzej spełniają swoją dotychczasową funkcję ochronną. Problemowi temu przyglądają się badacze z Polski i Niemiec w ramach projektu „Kruche dziedzictwo”, którego celem jest rozpoznanie zagrożeń dla stanowisk archeologicznych oraz wypracowanie metod ich skuteczniejszej ochrony.
Pierwsza część wydarzenia poświęcona będzie dziedzictwu archeologicznemu Łużyc oraz jego związkom ze współczesnymi przemianami środowiska. Uczestnicy poznają również wyniki najnowszych badań prowadzonych w regionie. Zaprezentowane zostaną między innymi odkrycia z powiatu żarskiego, w tym materiały z cmentarzyska kultury łużyckiej z wczesnej epoki żelaza w Buczach oraz z badań obozu i cmentarza jeńców wojennych w Małej Lipnej. Podczas spotkania będzie można również zobaczyć wybrane zabytki archeologiczne oraz zapoznać się z metodami i narzędziami wykorzystywanymi przez badaczy.
Drugą część wydarzenia stanowić będzie spacer archeologiczno-historyczny po Żarach, podczas którego uczestnicy poznają ślady przeszłości miasta i jego pogranicznego charakteru.
Harmonogram wydarzenia:
- 11:00 – rozpoczęcie i powitanie gości
- 11:15 – prelekcja „Czy zachowamy dziedzictwo archeologiczne Łużyc?”
prowadzenie: dr hab. Paweł Konczewski, prof. UPWr - 12:00 – przerwa kawowa oraz prezentacja artefaktów archeologicznych wraz z omówieniem metod i narzędzi badawczych
prowadzenie: Gracjan Mielczarek, UPWr - 12:30–14:30 – spacer archeologiczno-historyczny po Żarach
prowadzenie: dr Rafał Szymczak, dyrektor Muzeum Pogranicza Śląsko-Łużyckiego w Żarach
Spotkanie skierowane jest zarówno do pracowników Lasów Państwowych, służb konserwatorskich, samorządowców i muzealników, jak również do wszystkich zainteresowanych archeologią, historią oraz ochroną dziedzictwa kulturowego. Czasopismo „Archeologia Żywa” objęła wydarzenie patronatem medialnym.
Udział w wydarzeniu jest bezpłatny. Spotkanie odbędzie się z udziałem tłumacza języka niemieckiego.
Projekt „Kruche dziedzictwo” (PLSN.01.01-IP.01-0003/24) jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Współpracy INTERREG Polska–Saksonia 2021–2027.
Organizator
Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu (UPWr) to jedna z wiodących polskich uczelni specjalizujących się w naukach przyrodniczych, rolniczych, weterynaryjnych i technicznych. Powstał w 1951 roku jako samodzielna jednostka akademicka, kontynuując tradycje Wydziału Rolniczego i Leśnego Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu. Uczelnia kładzie duży nacisk na badania interdyscyplinarne, łącząc nowoczesne technologie z ochroną środowiska i zrównoważonym rozwojem.
Landesamt für Archäologie Sachsen to instytucja odpowiedzialna za ochronę i badania archeologiczne w Saksonii. Prowadzi wykopaliska, dokumentuje dziedzictwo kulturowe regionu i opiekuje się zbiorami archeologicznymi. Ważnym elementem działalności urzędu jest także popularyzacja wyników badań – m.in. poprzez publikacje, wystawy i współpracę międzynarodową.
