„Archaeologia Montana”. Prehistoric and historic mining and metallurgy
W dniach 23–25 września 2026 roku w Kielcach i Suchedniowie odbędzie się międzynarodowa konferencja interdyscyplinarna „Archaeologia Montana”, poświęcona badaniom nad dawnym górnictwem i hutnictwem w Europie. Wydarzenie zgromadzi badaczy reprezentujących różne dziedziny, od archeologii po nauki o Ziemi, tworząc przestrzeń do wymiany doświadczeń i prezentacji najnowszych wyników badań.
Celem konferencji jest z jednej strony przedstawienie zróżnicowanych metod geoarcheologicznych i archeologicznych stosowanych w analizie prehistorycznej i historycznej działalności wydobywczej oraz metalurgicznej, z drugiej popularyzacja tej tematyki i integracja środowiska naukowego w Polsce. Spotkanie będzie także okazją do konfrontacji krajowych doświadczeń z praktykami badawczymi stosowanymi w innych częściach Europy.
Nieprzypadkowo miejscem wydarzenia jest region świętokrzyski. To obszar o wyjątkowo długiej i ciągłej tradycji eksploatacji surowców, sięgającej neolitu, przez okres wpływów rzymskich, średniowiecze, aż po działalność Staropolskiego Okręgu Przemysłowego. W XX wieku odkryto tu liczne ślady pradziejowego górnictwa, między innymi kopalnie ochry w dolinie Kamiennej czy krzemienia w Krzemionkach, a także relikty intensywnej produkcji hutniczej z okresu rzymskiego.
W ostatnich latach badania nad tym dziedzictwem zostały znacząco rozwinięte, szczególnie w zakresie wpływu dawnych prac górniczych i hutniczych na środowisko naturalne, w tym przekształcenia rzeźby terenu i osadów holoceńskich. Projekty te realizowane są głównie przez zespoły z Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, we współpracy z badaczami z innych ośrodków naukowych, takich jak Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Państwowy Instytut Geologiczny – PIB czy Polska Akademia Nauk.
Konferencja stworzy możliwość zaprezentowania tych wyników na forum międzynarodowym, a także ich przedyskutowania w szerszym kontekście metodologicznym. Wymiana doświadczeń pomiędzy badaczami z różnych krajów pozwoli na lepsze zrozumienie specyfiki dawnych ośrodków górniczo-hutniczych oraz rozwój nowych narzędzi badawczych. Istotnym wątkiem spotkania będzie również potencjał wykorzystania dziedzictwa górniczego i hutniczego w rozwoju geoturystyki. Odpowiednie zagospodarowanie wyników badań może przyczynić się do powstania atrakcyjnych geoproduktów, wspierających lokalną gospodarkę regionu świętokrzyskiego.
Konferencja wpisuje się także w obchody 200. rocznicy śmierci Stanisława Staszica, jednego z patronów roku 2026, którego wkład w rozwój polskiej geologii i górnictwa, w tym Staropolskiego Okręgu Przemysłowego, pozostaje fundamentalny.
Szacowana liczba uczestników wynosi około 50 osób. Oficjalnym językiem konferencji będzie język angielski. Formularz rejestracji dostępny jest pod tym adresem: https://archaeologiamontana2026.pev.pl/EN_registration.html
Wstępny program wydarzenia
- 23 września – obrady w Suchedniowie
- 24 września – obrady oraz sesja terenowa (Miedzianka)
- 25 września – sesja terenowa (Krzemionki, Nowa Słupia)
Komitet organizacyjny
- dr hab. Tomasz Kalicki, prof. UJK – przewodniczący
- dr inż. Monika Żelezik – sekretarz
- dr hab. Dariusz Rozmus, prof. AH
- dr Paweł Przepióra
- dr Grzegorz Pabian
- mgr Izabela Biegalska
- mgr Wojciech Nadziałek
Dofinansowano ze środków Ministra Nauki w ramach Programu „Regionalna inicjatywa doskonałości” (nr projektu: RID/SP/0015/2024/01)
