Badania archeologiczne Muzeum w Zamościu

Od 16 stycznia do 29 marca 2026 roku w Muzeum Zamojskim prezentowana jest wystawa czasowa „Badania archeologiczne Muzeum w Zamościu”, przygotowana z okazji jubileuszu 100-lecia istnienia instytucji. Ekspozycja stanowi przekrojową prezentację dorobku badań archeologicznych prowadzonych przez Dział Archeologii Muzeum Zamojskiego od 1981 roku i jednocześnie syntetyczne podsumowanie ponad czterech dekad systematycznych prac terenowych na Zamojszczyźnie.

Wystawa ukazuje wyniki badań kilkunastu stanowisk archeologicznych z obszaru Zamojszczyzny, obejmujących bardzo szeroki zakres chronologiczny – od epoki kamienia, przez epokę brązu i wczesną epokę żelaza, po średniowiecze i czasy nowożytne. Taki układ ekspozycji pozwala spojrzeć na region jako przestrzeń długotrwałego i wielowątkowego osadnictwa, zmieniającego się wraz z uwarunkowaniami środowiskowymi, kulturowymi i historycznymi.

Na ekspozycji zaprezentowano wybrane zabytki pozyskane w trakcie badań wykopaliskowych, które w wielu przypadkach po raz pierwszy udostępniono szerokiej publiczności. Są to obiekty zarówno o wysokiej wartości poznawczej, jak i wyraźnym potencjale ekspozycyjnym, dobrze ilustrujące codzienne życie dawnych społeczności zamieszkujących region.

Wśród prezentowanych materiałów znalazły się m.in.:

• skarb wyrobów brązowych kultury łużyckiej z Deszkowic, będący jednym z najciekawszych zespołów tego typu z terenu Zamojszczyzny,
• brązowe ozdoby i elementy wyposażenia grobu kultury trzcinieckiej ze Żdanowa, dokumentujące praktyki pogrzebowe i kontakty kulturowe społeczności epoki brązu,
• wczesnośredniowieczne zabytki z badań w Mokrem, Guciowie i Czermnie, związane z kluczowymi ośrodkami osadniczymi i grodowymi regionu.

Ekspozycja akcentuje także rolę badań archeologicznych w rozpoznawaniu miejsc o szczególnym znaczeniu historycznym, w tym zagadnienie lokalizacji zamku w Skokówce – miejsca narodzin Jana Zamoyskiego – co pokazuje, jak archeologia uzupełnia i weryfikuje przekazy źródłowe.

Cztery dekady badań i popularyzacji dziedzictwa

Wystawa nie ogranicza się wyłącznie do prezentacji zabytków. Równie istotnym jej elementem jest ukazanie samego procesu badawczego: wieloletnich projektów terenowych, dokumentacji stanowisk, a także roli Muzeum Zamojskiego jako instytucji prowadzącej badania, opracowującej ich wyniki i popularyzującej wiedzę o przeszłości regionu. Podkreślono również znaczenie współpracy naukowej, w tym projektów realizowanych w ramach kontaktów ponadregionalnych i transgranicznych.

Wernisaż wystawy odbył się w piątek, 16 stycznia 2026 roku, w siedzibie Muzeum Zamojskiego w Zamość. Wydarzenie zainaugurowało obchody jubileuszowego roku 100-lecia muzeum i zgromadziło miłośników archeologii, historii oraz dziedzictwa kulturowego regionu. Ekspozycja wpisuje się w szerszy program jubileuszowy, stanowiąc jednocześnie ważny głos w dyskusji o roli archeologii w badaniach regionalnych i ochronie dziedzictwa.

Wystawę „Badania archeologiczne Muzeum w Zamościu” będzie można zwiedzać do 29 marca 2026 roku. To propozycja nie tylko dla specjalistów, ale także dla wszystkich zainteresowanych długą i złożoną historią Zamojszczyzny, opowiedzianą poprzez materialne ślady przeszłości.